Shloka 43
अनुक्रमणिकाध्यायः (Anukramaṇikā Adhyāya) — Invocation, Narrator Frame, and Textual Scope
पुरा विवस्वत: सर्वे महास्तेषां तथावर: । देवभ्राट् तनयस्तस्य सुभाडिति ततः स्मृतः,पूर्वकालमें दिव:पुत्र, बृहत्, भानु, चक्षु, आत्मा, विभावसु, सविता, ऋचीक, अर्क, भानु, आशावह तथा रवि--ये सब शब्द विवस्वान्के बोधक माने गये हैं, इन सबमें जो अन्तिम 'रवि' हैं वे 'महा' (मही--पृथ्वीमें गर्भ स्थापन करनेवाले एवं पूज्य) माने गये हैं। इनके तनय देवश्राट् हैं और देवभ्राटके तनय सुभ्राट माने गये हैं
purā vivasvataḥ sarve mahāsteṣāṃ tathāvaraḥ | devabhrāṭ tanayastasya subhrāṭ iti tataḥ smṛtaḥ ||
Thuở xưa, tất cả những danh xưng ấy đều là tên của Vivasvān (Thần Mặt Trời). Trong số đó, danh xưng cuối “Ravi” được tôn là “Mahā”—bậc đáng kính, đấng ban sinh lực cho địa cầu. Từ đó sinh Devabhrāṭ; và con của Devabhrāṭ về sau được ghi nhớ là Subhrāṭ.
Educational Q&A
The verse preserves traditional memory (smṛti) of sacred lineage: divine names and descendants are not merely labels but markers of cosmic function and venerability, grounding later narratives in an ordered, remembered tradition.
A genealogical note is being recorded: Vivasvān (the Sun) is described through traditional appellations, and a line of descent is stated—Devabhrāṭ is his son, and Subhrāṭ is Devabhrāṭ’s son.