Shloka 116
अनुक्रमणिकाध्यायः (Anukramaṇikā Adhyāya) — Invocation, Narrator Frame, and Textual Scope
ऋषिभिर्यत्तदा5<नीता धार्तराष्ट्रान् प्रति स््वयम् । शिशवश्चाभिरूपाश्न जटिला ब्रह्मब॒चारिण:,(पाण्डुकी मृत्यु होनेके पश्चात्) बड़े-बड़े ऋषि-मुनि स्वयं ही पाण्डवोंको लेकर धृतराष्ट्र एवं उनके पुत्रोंक पास आये। उस समय पाण्डव नन््हे-नन््हे शिशुके रूपमें बड़े ही सुन्दर लगते थे। वे सिरपर जटा धारण किये ब्रह्मचारीके वेशमें थे
ṛṣibhir yat tadā nītā dhārtarāṣṭrān prati svayam | śiśavaś cābhirūpāś ca jaṭilā brahmacāriṇaḥ ||
Sau khi vua Pāṇḍu qua đời, các bậc hiền triết lớn tự mình đưa các Pāṇḍava đến trước Dhṛtarāṣṭra và các con trai của ông. Khi ấy, các Pāṇḍava hiện ra như những đứa trẻ còn rất nhỏ, dung mạo tuấn tú, tóc bện thành búi jata và khoác y phục của những học trò giữ hạnh phạm hạnh—một hình ảnh nhấn mạnh sự trong trắng của họ và bổn phận của bậc trưởng thượng phải che chở, giáo dưỡng họ trong gia tộc Kuru.
Educational Q&A
The verse highlights dharma in the form of guardianship and responsibility: when vulnerable heirs are left fatherless, elders and the wider moral community (here, the ṛṣis) ensure their safe placement, proper upbringing, and education. The brahmacārin appearance emphasizes discipline, purity, and the expectation of righteous formation before power and kingship.
Following Pāṇḍu’s death, sages escort the young Pāṇḍavas to the Kuru court, presenting them to Dhṛtarāṣṭra and his sons. The children are described as small, handsome, and dressed as brahmacārins with matted hair, setting the stage for their residence under Dhṛtarāṣṭra’s care and the later tensions within the Kuru family.