Shloka 12

Adhyaya 40: Kali-yuga Lakshana, Yuga-sandhyamsha, and the Re-emergence of Dharma

Devanagari script

अक्षत्रियाश् च राजानो विप्राः शूद्रोपजीविनः आसनस्था द्विजान्दृष्ट्वा न चलन्त्यल्पबुद्धयः

Transliteration

akṣatriyāś ca rājāno viprāḥ śūdropajīvinaḥ āsanasthā dvijāndṛṣṭvā na calantyalpabuddhayaḥ

Translation

Ngay cả những vua không thật là Kṣatriya, và những Bà-la-môn sống nhờ kế sinh nhai của Śūdra—khi đang ngồi mà thấy các dvija (người “sinh hai lần”) cũng không đứng dậy; hạng người ấy trí hiểu hẹp. Theo quan kiến Śaiva, đây là dấu hiệu của hạnh kiểm bị pāśa trói buộc: không kính dharma thì ngăn trở sự thanh luyện của pashu và sự sẵn sàng đón ân sủng (anugraha) của Śiva.

Word by Word

• अक्षत्रियाः: not true Kṣatriyas / unworthy rulers

• च: and

• राजानः: kings

• विप्राः: Brahmins

• शूद्रोपजीविनः: those who subsist by Śūdra-occupations

• आसनस्थाः: seated

• द्विजान्: the twice-born (dvijas)

• दृष्ट्वा: having seen

• न: not

• चलन्ति: move/rise (from the seat)

• अल्पबुद्धयः: small-minded, of little discernment

Speaker

Suta Goswami (narrating to the sages of Naimisharanya)

Characters & Entities

• Dvija

FAQs

What is the importance of this verse in the context of Linga worship?

It frames outer conduct (sadācāra) as a prerequisite for inner purity; disrespect and arrogance are pasha-like impurities that weaken adhikāra (fitness) for Shiva-puja and the reception of Mahadeva’s grace.

How does this verse describe the nature of Shiva (Shiva-tattva)?

Indirectly: Shiva as Pati is approached through dharma and humility; when the pashu remains bound by ego and disrespect, Shiva’s anugraha is not readily reflected in the heart, delaying spiritual maturation.

What ritualistic or Yogic practice is highlighted here?

No specific ritual is prescribed; the practice emphasized is disciplined etiquette and humility—supporting Pashupata-style sadhana where self-restraint and reverence purify the aspirant for mantra, puja, and meditation.