Shloka 9
Īśvara-gītā (Adhyāya 2) — Ātma-svarūpa, Māyā, and the Unity of Sāṅkhya–Yoga
न पाणिपादौ नो पायुर्न चोपस्थं द्विजोत्तमाः / न कर्ता न च भोक्ता वा न च प्रकृतिपूरुषौ / न माया नैव च प्राश्चैतन्यं परमार्थतः
na pāṇipādau no pāyurna copasthaṃ dvijottamāḥ / na kartā na ca bhoktā vā na ca prakṛtipūruṣau / na māyā naiva ca prāścaitanyaṃ paramārthataḥ
Hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị-sinh, trong chân lý tối hậu, Đấng Tối Thượng không phải tay hay chân, không phải hậu môn, cũng không phải cơ quan sinh dục. Ngài chẳng là kẻ tác tạo, cũng chẳng là kẻ thọ hưởng; chẳng phải nhị nguyên Prakṛti và Puruṣa. Ngài không phải Māyā, cũng chẳng phải thứ ý thức nguyên sơ còn bị điều kiện hóa—đó là Thực Tại theo nghĩa tuyệt đối.
Lord Kurma (Vishnu) teaching the sages (Ishvara Gita discourse)
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
FAQs
It defines the Supreme as free from bodily parts and functions, and beyond agency and enjoyership; ultimately it transcends even the conceptual pair of Prakṛti–Puruṣa and the category of Māyā, pointing to an absolute, non-dual Reality.
The verse supports negation-based contemplation (neti-neti) used in meditative absorption: the practitioner withdraws identification from body, senses, and egoic agency, stabilizing awareness in the paramārtha (ultimate) standpoint central to Ishvara Gita-oriented discipline.
By teaching a single transcendent Reality beyond all dualities and attributes, the verse aligns with the Kurma Purana’s synthesis: Shiva and Vishnu are approached as unified in the highest truth, with sectarian forms serving as gateways to the same non-dual Supreme.