Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 121

Daily Duties of Brāhmaṇas: Snāna, Sandhyā, Sūrya-hṛdaya, Japa, Tarpaṇa, and the Pañca-mahāyajñas

Devanagari script

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन कृत्वा कर्माणि वै द्विजाः / भुञ्जीत स्वजनैः सार्धं सयाति परमां गतिम्

Transliteration

tasmāt sarvaprayatnena kṛtvā karmāṇi vai dvijāḥ / bhuñjīta svajanaiḥ sārdhaṃ sayāti paramāṃ gatim

Translation

Vì vậy, hỡi các bậc nhị sinh, hãy dốc hết mọi nỗ lực mà làm trọn bổn phận theo pháp; rồi cùng người thân của mình thọ hưởng những điều hợp pháp. Nhờ vậy, người ấy đạt đến cảnh giới tối thượng.

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात); अपादानार्थे/हेतौ—“therefore/from that”

• सर्व-प्रयत्नेन: with all effort
• सर्व-प्रयत्नेन: Karana (करण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—तत्पुरुष (सर्वः प्रयत्नः यस्य/सर्वप्रयत्नः); तृतीया-एकवचन (करण/Instrumental) अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (अव्ययकृदन्त/gerund); पूर्वक्रिया—“having done”

• कर्माणि: duties/acts
• कर्माणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (कर्म) बहुवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha/Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात); अवधान/निश्चयार्थक

• द्विजाः: O twice-born (Brahmins)
• द्विजाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (कर्ता) बहुवचन

• भुञ्जीत: should eat
• भुञ्जीत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); प्रथमपुरुष?—अत्र आज्ञार्थे मध्यमपुरुष-एकवचन (त्वं) प्रायः; एकवचन; परस्मैपद

• स्व-जनैः: with one’s own people
• स्व-जनैः: Sahakari (सहकारी/सह)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—तत्पुरुष (स्वस्य जनाः); पुंलिङ्ग; तृतीया (सह/करण) बहुवचन

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: Saha (सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (with/together)

• स: he
• स: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

• याति: goes/attains
• याति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान); प्रथमपुरुष एकवचन; परस्मैपद

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम् (गतेः)

• गतिम्: state/goal
• गतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (कर्म) एकवचन

Speaker

Lord Kurma (Vishnu) instructing sages on dharma and its highest fruit

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Characters & Entities

• Lord Kurma
• Vishnu
• Dvija (twice-born)
• Varnashrama Dharma

More Details (3 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

It implies that the “supreme state” is reached not by abandoning life prematurely but by purifying oneself through rightly performed duty; such karma-yoga prepares the mind for realization of the highest reality beyond ordinary worldly aims.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

The verse foregrounds karma-yoga: disciplined performance of prescribed actions with full effort, coupled with regulated enjoyment (bhoga) in accordance with dharma—an ethical foundation that supports higher yogic practices taught in the Kurma Purana’s Shaiva-Vaishnava synthesis.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

By presenting liberation as the fruit of dharma and inner purification rather than sectarian identity, the teaching aligns with the Kurma Purana’s non-dual, integrative stance where Shaiva (Pāśupata-oriented discipline) and Vaishnava (Vishnu as teacher) streams converge in a single path to the supreme goal.