Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 126
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
वक्त्रश्रिया विजितशारदचन्द्रबिंबे ताटङ्करत्नकरमण्डितगण्डभागे / वामे करे सरसिजं सुबिसं दधाने कारुण्यनिर्झरदपाङ्गयुते महेशि
Transliteration
vaktraśriyā vijitaśāradacandrabiṃbe tāṭaṅkaratnakaramaṇḍitagaṇḍabhāge / vāme kare sarasijaṃ subisaṃ dadhāne kāruṇyanirjharadapāṅgayute maheśi
Translation
Ô Mahēśī, vẻ đẹp gương mặt Ngài vượt cả vầng trăng mùa thu; đôi má rạng ngời bởi hoa tai châu báu. Tay trái Ngài nâng đóa sen còn nguyên sợi tơ; ánh nhìn nghiêng tuôn trào dòng từ mẫn như thác nước.
Word by Word
vaktra-śriyāby/with the beauty of (her) face
vaktra-śriyā:
Hetu/Karaṇa (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootvaktra + śrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—वक्त्रस्य श्रीः = वक्त्रश्रीः; तया (instrumental)
vijita-śārada-candra-biṃbeO one whose face-disc surpasses the autumn moon
vijita-śārada-candra-biṃbe:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootvijita (कृदन्त) + śārada + candra + biṃba (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; बहुव्रीहिः—“यस्याः बिम्बं (मुखमण्डलम्) शारदचन्द्रं (शरदृतोः चन्द्रम्) विजितम् (अतिक्रान्तम्)”
tāṭaṅka-ratna-kara-maṇḍita-gaṇḍa-bhāgeO one whose cheeks are adorned by the radiance of jeweled earrings
tāṭaṅka-ratna-kara-maṇḍita-gaṇḍa-bhāge:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Roottāṭaṅka + ratna + kara + maṇḍita (कृदन्त) + gaṇḍa + bhāga (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; बहुव्रीहिः—“यस्याः गण्डभागः (कपोलप्रदेशः) ताटङ्क-रत्न-करैः (कर्णाभरणरत्नकिरणैः/प्रभाभिः) मण्डितः”
vāmein the left (hand)
vāme:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootvāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘vāme (hast e)’—locative used with kare
karein (her) hand
kare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
sarasijama lotus
sarasijam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarasija (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
subisamlotus-fibre (stalk)
subisam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsubisa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘subisa’ = lotus-fibre/stalk
dadhānebearing/holding
dadhāne:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootdhā (धा धातु)
Formवर्तमानकाले (लट्-अर्थे), शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्तः; आत्मनेपद-शानच्: दधाने = ‘धारयन्ती’; स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन (epithet)
kāruṇya-nirjhara-da-apāṅga-yuteO one endowed with side-glances that bestow a stream of compassion
kāruṇya-nirjhara-da-apāṅga-yute:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootkāruṇya + nirjhara + da (प्रातिपदिक) + apāṅga + yuta (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; बहुव्रीहिः—“यस्याः अपाङ्गाः (कटाक्षाः) कारुण्य-निर्झर-दाः (करुणाप्रवाहदाः) तथा युताः (युक्ताः)”
maheśiO Great Goddess (consort of Maheśa)
maheśi:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmaheśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन