Shloka 42
प्रत्याहारवर्णनम्
Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence
Devanagari script
श्रोत्रजा नेत्रजा चैव त्वग्जिह्वाघ्राणजा तथा / पुनर्भवकरी दुःखात्कर्मणा जायते तृषा
Transliteration
śrotrajā netrajā caiva tvagjihvāghrāṇajā tathā / punarbhavakarī duḥkhātkarmaṇā jāyate tṛṣā
Translation
Cơn khát đối với cảnh trần phát sinh từ tai, mắt, da, lưỡi và mũi—do nghiệp mà sinh từ khổ, và chính là nguyên nhân của tái sinh.
Word by Word
श्रोत्रजाःborn from the ear (auditory)
श्रोत्रजाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रोत्र (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (श्रोत्रात् जाता)
नेत्रजाःborn from the eye (visual)
नेत्रजाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनेत्र (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (नेत्रात् जाता)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एवindeed, just
एव:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
त्वक्skin
त्वक्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
जिह्वाtongue
जिह्वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
घ्राणजाःborn from the nose (olfactory)
घ्राणजाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootघ्राण (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (घ्राणात् जाता)
तथाlikewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
पुनर्भवकरीcausing rebirth
पुनर्भवकरी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुनर्भव (प्रातिपदिक) + करिन्/करी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुनर्भवस्य करणी)
दुःखात्from suffering
दुःखात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
कर्मणाby action
कर्मणा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
जायतेis born, arises
जायते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तृषाthirst, craving
तृषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतृषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन