Shloka 22
प्रत्याहारवर्णनम्
Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence
Devanagari script
बुद्धिर्मनश्च लिङ्गं च महानक्षर एव च / पर्यायवाचकैः शब्दैस्तमाहुस्तत्त्व चिन्तकाः
Transliteration
buddhirmanaśca liṅgaṃ ca mahānakṣara eva ca / paryāyavācakaiḥ śabdaistamāhustattva cintakāḥ
Translation
Buddhi, manas, liṅga, Mahān và Akṣara—bằng những danh xưng đồng nghĩa ấy, các bậc tư duy về tattva gọi chính thực thể đó.
Word by Word
बुद्धिःintellect
बुद्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
मनःmind
मनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
लिङ्गम्subtle body/mark (liṅga)
लिङ्गम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
महान्-अक्षरःthe great imperishable
महान्-अक्षरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + अक्षर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘the great imperishable (principle)’
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (particle: just/indeed)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
पर्याय-वाचकैःby synonymous (denoting)
पर्याय-वाचकैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootपर्याय (प्रातिपदिक) + वाचक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; instrumental plural ‘by synonymous-denoting’ qualifying ‘शब्दैः’
शब्दैःby words
शब्दैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
तम्him/that (principle)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; object of ‘आहुः’
आहुःthey call/say
आहुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अह् (धातु; ब्रू-अर्थे)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; parasmaipada; ‘they say/call’
तत्त्व-चिन्तकाःthinkers of reality (philosophers)
तत्त्व-चिन्तकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक) + चिन्तक (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; subject of ‘आहुः’