Shloka 42
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
सुखायासथ वारुण्यां मध्याह्ने चार्यमा यदा / विभायां सोमपुर्यां वा उत्तिष्ठति विभावसुः
Transliteration
sukhāyāsatha vāruṇyāṃ madhyāhne cāryamā yadā / vibhāyāṃ somapuryāṃ vā uttiṣṭhati vibhāvasuḥ
Translation
Khi tại Varuṇī‑purī, nơi của Sukha‑yāsa và Āryamā là giờ chính ngọ, thì ở Vibhā hay Soma‑purī, Vibhāvasu (Mặt Trời) liền vươn dậy mà mọc.
Word by Word
सुखायासथाin Sukhāyāsathā (a place)
सुखायासथा:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसुख-आयासथ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—सुखायासथा = सुखा आयासथा (कर्मधारय; ‘pleasant-toil/pleasant exertion’ as a place-name)
वारुण्याम्in Vāruṇī
वारुण्याम्:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवारुणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
मध्याह्नेat midday
मध्याह्ने:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य-अह्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—मध्याह्न = मध्यः अह्नः (तत्पुरुष)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अर्यमाAryaman (a deity)
अर्यमा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्यमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (अर्यमन्-शब्दः; प्रथमा एकवचन रूपम् ‘अर्यमा’)
यदाwhen
यदा:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb: when)
विभायाम्in Vibhā
विभायाम्:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
सोमपुर्याम्in Somapurī
सोमपुर्याम्:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसोम-पुरि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—सोमपुरी = सोमस्य पुरी (षष्ठी-तत्पुरुष)
वाor
वा:
विकल्प (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle: or)
उत्तिष्ठतिrises/stands up
उत्तिष्ठति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootउत्-स्था (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विभावसुःVibhāvasu (the radiant one)
विभावसुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविभा-वसु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—विभावसु = विभा यस्य अस्ति सः (बहुव्रीहि; epithet of Agni/Sun)