Srimad Bhagavatam — Tritiya Skandha, Shloka 25

Kapila’s Advent: Brahmā’s Confirmation, the Marriage of the Nine Daughters, and Kardama’s Renunciation

Devanagari script

ततस्त ऋषय: क्षत्त कृतदारा निमन्‍त्र्‍य तम् । प्रातिष्ठन्नन्दिमापन्ना: स्वं स्वमाश्रममण्डलम् ॥ २५ ॥

Transliteration

tatas ta ṛṣayaḥ kṣattaḥ kṛta-dārā nimantrya tam prātiṣṭhan nandim āpannāḥ svaṁ svam āśrama-maṇḍalam

Translation

Hỡi Kṣattā (Vidura), sau khi đã thành gia thất, các bậc ṛṣi ấy từ biệt Kardama và lên đường trong niềm hoan hỷ, mỗi vị trở về phạm vi đạo tràng (āśrama) của riêng mình.

Synonyms

• ततः: then
• ततः: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/कालवाचक (thereupon/then)

• ते: they
• ते: कर्ता
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• क्षत्तः: O attendant (Vidura)
• क्षत्तः: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: क्षत्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• कृतदाराः: having taken wives
• कृतदाराः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: कृत + दार (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘कृताः दाराः येषाम्’ अर्थे (married)

• निमन्त्र्य: having invited
• निमन्त्र्य: पूर्वक्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + मन्त्र् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; ‘having invited’

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रातिष्ठन्: they departed / set out
• प्रातिष्ठन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; प्र-उपसर्ग

• नन्दिम्: joy
• नन्दिम्: कर्म (internal object)
• Type: Noun
• Root: नन्दि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आपन्नाः: having attained
• आपन्नाः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: आपन्न (कृदन्त; आप्/आपद् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (past participle)

• स्वम्: own
• स्वम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• स्वम्: each his own
• स्वम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पुनरुक्ति (each his own)

• आश्रममण्डलम्: the precinct of (their) hermitage
• आश्रममण्डलम्: कर्म (Goal/गन्तव्य)
• Type: Noun
• Root: आश्रम + मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (āśramasya maṇḍalam)

Characters & Entities

• Vidura
• Kardama Muni

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about āśrama-dharma in Canto 3?

This verse shows sages completing household responsibilities (kṛta-dārāḥ) and then returning joyfully to their respective āśramas, illustrating orderly progression within āśrama-dharma.

Why did the sages depart from Kardama Muni in this verse?

After their purpose was fulfilled and proper courtesies were exchanged, they respectfully took leave of Kardama Muni and returned to their own hermitages.

Practical application of this teaching in modern life?

Honor life’s duties with integrity, maintain spiritual community and proper respect in relationships, and keep a clear direction toward inner simplicity and devotion as responsibilities conclude.