Adhyaya 6

Verse 1

श्रीप्रह्राद उवाच कौमार आचरेत्प्राज्ञो धर्मान्भागवतानिह । दुर्लभं मानुषं जन्म तदप्यध्रुवमर्थदम् ॥ १ ॥

Śrī Prahlāda nói: Người có trí nên từ thuở ấu thơ thực hành Bhāgavata-dharma, tức phụng sự bằng bhakti đối với Bhagavān. Thân người rất khó được; tuy vô thường, nhưng ban ý nghĩa tối thượng.

Verse 2

यथा हि पुरुषस्येह विष्णो: पादोपसर्पणम् । यदेष सर्वभूतानां प्रिय आत्मेश्वर: सुहृत् ॥ २ ॥

Vì trong đời người này, việc đến nương nơi chân sen của Viṣṇu là điều thích đáng; Ngài là Đấng được mọi loài yêu kính nhất, là Chủ tể của linh hồn và là bạn lành của tất cả chúng sinh.

Verse 3

सुखमैन्द्रियकं दैत्या देहयोगेन देहिनाम् । सर्वत्र लभ्यते दैवाद्यथा दु:खमयत्नत: ॥ ३ ॥

Hỡi các bạn sinh trong dòng dõi daitya, niềm vui giác quan do thân tiếp xúc với cảnh trần có thể đạt được ở mọi loài theo nghiệp quá khứ, như do số mệnh ban; cũng như khổ đau tự đến mà chẳng cần cố gắng.

Verse 4

तत्प्रयासो न कर्तव्यो यत आयुर्व्यय: परम् । न तथा विन्दते क्षेमं मुकुन्दचरणाम्बुजम् ॥ ४ ॥

Chớ nỗ lực điều chỉ làm hao tổn tuổi thọ; từ đó không có an lạc chân thật. Chỉ hoa sen dưới chân Mukunda mới là phúc lạc tối thượng॥4॥

Verse 5

ततो यतेत कुशल: क्षेमाय भवमाश्रित: । शरीरं पौरुषं यावन्न विपद्येत पुष्कलम् ॥ ५ ॥

Vì vậy, dù còn ở trong luân hồi, người có trí phải nỗ lực cầu phúc lạc tối thượng, chừng nào thân còn cường tráng và năng lực chưa suy tàn॥5॥

Verse 6

पुंसो वर्षशतं ह्यायुस्तदर्धं चाजितात्मन: । निष्फलं यदसौ रात्र्यां शेतेऽन्धं प्रापितस्तम: ॥ ६ ॥

Đời người tối đa trăm năm, nhưng kẻ không tự chế thì mất trắng một nửa; ban đêm ngủ mê dưới bóng tối vô minh, nên thời gian ấy vô ích॥6॥

Verse 7

मुग्धस्य बाल्ये कैशोरे क्रीडतो याति विंशति: । जरया ग्रस्तदेहस्य यात्यकल्पस्य विंशति: ॥ ७ ॥

Trong tuổi thơ mê muội và tuổi thiếu niên mải chơi, hai mươi năm trôi qua; rồi khi già yếu, thân bị lão suy khống chế, bất lực, thêm hai mươi năm nữa cũng uổng phí॥7॥

Verse 8

दुरापूरेण कामेन मोहेन च बलीयसा । शेषं गृहेषु सक्तस्य प्रमत्तस्यापयाति हि ॥ ८ ॥

Vì dục vọng không bao giờ thỏa và ảo tưởng quá mạnh, người ta càng bám chặt đời sống gia đình; kẻ cuồng mê ấy cũng phí hoài những năm còn lại, vì không thể dấn thân vào phụng sự bhakti॥8॥

Verse 9

को गृहेषु पुमान्सक्तमात्मानमजितेन्द्रिय: । स्‍नेहपाशैर्द‍ृढैर्बद्धमुत्सहेत विमोचितुम् ॥ ९ ॥

Người không chế ngự được các căn và luyến ái đời gia thất, bị dây tình thân trói chặt, làm sao tự giải thoát được?

Verse 10

को न्वर्थतृष्णां विसृजेत्प्राणेभ्योऽपि य ईप्सित: । यं क्रीणात्यसुभि: प्रेष्ठैस्तस्कर: सेवको वणिक् ॥ १० ॥

Ai có thể bỏ lòng khát khao tiền của, thứ được ham muốn còn hơn cả mạng sống? Kẻ trộm, người lính-kẻ làm thuê và thương nhân liều cả sinh mạng quý để kiếm tiền.

Verse 11

कथं प्रियाया अनुकम्पिताया: सङ्गं रहस्यं रुचिरांश्च मन्त्रान् । सुहृत्सु तत्स्‍नेहसित: शिशूनां कलाक्षराणामनुरक्तचित्त: ॥ ११ ॥ पुत्रान्स्मरंस्ता दुहितृर्हृदय्या भ्रातृन् स्वसृर्वा पितरौ च दीनौ । गृहान् मनोज्ञोरुपरिच्छदांश्च वृत्तीश्च कुल्या: पशुभृत्यवर्गान् ॥ १२ ॥ त्यजेत कोशस्कृदिवेहमान: कर्माणि लोभादवितृप्तकाम: । औपस्थ्यजैह्वं बहुमन्यमान: कथं विरज्येत दुरन्तमोह: ॥ १३ ॥

Người có lòng quyến luyến gia đình sâu nặng làm sao lìa bỏ được sự gần gũi ấy? Người vợ hiền từ, cảm thông, đem niềm vui nơi kín đáo và lời ngọt; cùng tiếng nói bập bẹ mà dễ thương của con trẻ—tâm đã dính mắc như vậy sao có thể sinh ly tham?

Verse 12

कथं प्रियाया अनुकम्पिताया: सङ्गं रहस्यं रुचिरांश्च मन्त्रान् । सुहृत्सु तत्स्‍नेहसित: शिशूनां कलाक्षराणामनुरक्तचित्त: ॥ ११ ॥ पुत्रान्स्मरंस्ता दुहितृर्हृदय्या भ्रातृन् स्वसृर्वा पितरौ च दीनौ । गृहान् मनोज्ञोरुपरिच्छदांश्च वृत्तीश्च कुल्या: पशुभृत्यवर्गान् ॥ १२ ॥ त्यजेत कोशस्कृदिवेहमान: कर्माणि लोभादवितृप्तकाम: । औपस्थ्यजैह्वं बहुमन्यमान: कथं विरज्येत दुरन्तमोह: ॥ १३ ॥

Người ấy luôn nhớ đến con trai, con gái yêu dấu, anh chị em, cha mẹ già, ngôi nhà êm đẹp và đồ đạc trang hoàng, nghề nghiệp theo dòng tộc, cùng gia súc và người hầu—làm sao có thể bỏ hết?

Verse 13

कथं प्रियाया अनुकम्पिताया: सङ्गं रहस्यं रुचिरांश्च मन्त्रान् । सुहृत्सु तत्स्‍नेहसित: शिशूनां कलाक्षराणामनुरक्तचित्त: ॥ ११ ॥ पुत्रान्स्मरंस्ता दुहितृर्हृदय्या भ्रातृन् स्वसृर्वा पितरौ च दीनौ । गृहान् मनोज्ञोरुपरिच्छदांश्च वृत्तीश्च कुल्या: पशुभृत्यवर्गान् ॥ १२ ॥ त्यजेत कोशस्कृदिवेहमान: कर्माणि लोभादवितृप्तकाम: । औपस्थ्यजैह्वं बहुमन्यमान: कथं विरज्येत दुरन्तमोह: ॥ १३ ॥

Kẻ gia chủ bị lòng tham và dục vọng không bao giờ thỏa, như con tằm tự dệt kén nghiệp rồi bị giam trong đó. Tôn sùng khoái lạc của dục căn và lưỡi, làm sao thoát khỏi mê vọng khó cùng ấy?

Verse 14

कुटुम्बपोषाय वियन्निजायु र्न बुध्यतेऽर्थं विहतं प्रमत्त: । सर्वत्र तापत्रयदु:खितात्मा निर्विद्यते न स्वकुटुम्बराम: ॥ १४ ॥

Người quá dính mắc vào việc nuôi dưỡng gia đình không hiểu rằng mình đang phí hoài đời sống quý báu. Dù bị ba thứ khổ não bức bách, vì mê luyến gia đình nên vẫn không sinh tâm chán lìa đời sống thế tục.

Verse 15

वित्तेषु नित्याभिनिविष्टचेता विद्वांश्च दोषं परवित्तहर्तु: । प्रेत्येह वाथाप्यजितेन्द्रियस्त- दशान्तकामो हरते कुटुम्बी ॥ १५ ॥

Người quá bận việc nuôi gia đình mà không chế ngự được các giác quan thì tâm luôn chìm trong việc gom góp tiền của. Dù biết kẻ đoạt tài sản người khác sẽ bị pháp luật trừng phạt và sau khi chết chịu phán xét của Diêm Vương, vì dục vọng không yên hắn vẫn lừa gạt để lấy tiền.

Verse 16

विद्वानपीत्थं दनुजा: कुटुम्बं पुष्णन्स्वलोकाय न कल्पते वै । य: स्वीयपारक्यविभिन्नभाव- स्तम: प्रपद्येत यथा विमूढ: ॥ १६ ॥

Hỡi các con của loài quỷ! Trong thế gian này, ngay cả người có học cũng mang tâm phân biệt “đây là của ta, kia là của người,” nên chỉ lo nuôi gia đình trong quan niệm hạn hẹp. Như mèo chó, họ không tiếp nhận tri thức tâm linh mà chìm trong bóng tối vô minh.

Verse 17

यतो न कश्चित् क्व‍ च कुत्रचिद् वा दीन: स्वमात्मानमलं समर्थ: । विमोचितुं कामद‍ृशां विहार- क्रीडामृगो यन्निगडो विसर्ग: ॥ १७ ॥ ततो विदूरात् परिहृत्य दैत्या दैत्येषु सङ्गं विषयात्मकेषु । उपेत नारायणमादिदेवं स मुक्तसङ्गैरिषितोऽपवर्ग: ॥ १८ ॥

Chắc chắn rằng người không có tri kiến về Đấng Tối Thượng thì ở bất cứ nơi đâu, thời nào cũng không thể tự giải thoát khỏi trói buộc vật chất. Kẻ nghiện khoái lạc giác quan, hướng vào nữ sắc, trở thành món đồ chơi trong tay người nữ quyến rũ và bị xiềng bởi dòng con cháu. Vì vậy, hỡi các con của loài quỷ, hãy tránh xa sự giao du với những kẻ chỉ sống vì dục cảnh và nương tựa nơi Nārāyaṇa, Đấng Nguyên Thần của chư thiên; mục tiêu tối hậu của các bhakta Ngài là apavarga—giải thoát.

Verse 18

यतो न कश्चित् क्व‍ च कुत्रचिद् वा दीन: स्वमात्मानमलं समर्थ: । विमोचितुं कामद‍ृशां विहार- क्रीडामृगो यन्निगडो विसर्ग: ॥ १७ ॥ ततो विदूरात् परिहृत्य दैत्या दैत्येषु सङ्गं विषयात्मकेषु । उपेत नारायणमादिदेवं स मुक्तसङ्गैरिषितोऽपवर्ग: ॥ १८ ॥

Chắc chắn rằng người không có tri kiến về Đấng Tối Thượng thì ở bất cứ nơi đâu, thời nào cũng không thể tự giải thoát khỏi trói buộc vật chất. Kẻ nghiện khoái lạc giác quan, hướng vào nữ sắc, trở thành món đồ chơi trong tay người nữ quyến rũ và bị xiềng bởi dòng con cháu. Vì vậy, hỡi các con của loài quỷ, hãy tránh xa sự giao du với những kẻ chỉ sống vì dục cảnh và nương tựa nơi Nārāyaṇa, Đấng Nguyên Thần của chư thiên; mục tiêu tối hậu của các bhakta Ngài là apavarga—giải thoát.

Verse 19

न ह्यच्युतं प्रीणयतो बह्वायासोऽसुरात्मजा: । आत्मत्वात्सर्वभूतानां सिद्धत्वादिह सर्वत: ॥ १९ ॥

Hỡi các con của loài asura, làm đẹp lòng Acyuta Nārāyaṇa không cần nhiều nhọc công; Ngài là Paramātmā và Cha của mọi sinh linh, nên trong mọi hoàn cảnh việc phụng thờ Ngài đều dễ dàng.

Verse 20

परावरेषु भूतेषु ब्रह्मान्तस्थावरादिषु । भौतिकेषु विकारेषु भूतेष्वथ महत्सु च ॥ २० ॥ गुणेषु गुणसाम्ये च गुणव्यतिकरे तथा । एक एव परो ह्यात्मा भगवानीश्वरोऽव्यय: ॥ २१ ॥ प्रत्यगात्मस्वरूपेण द‍ृश्यरूपेण च स्वयम् । व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योऽविकल्पित: ॥ २२ ॥ केवलानुभवानन्दस्वरूप: परमेश्वर: । माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २३ ॥

Từ loài bất động đến Brahmā, trong mọi biến hóa vật chất, trong mahat-tattva, và trong sự quân bình lẫn pha trộn của ba guṇa, chỉ có một Bhagavān Īśvara bất hoại hiện diện khắp nơi như Paramātmā.

Verse 21

परावरेषु भूतेषु ब्रह्मान्तस्थावरादिषु । भौतिकेषु विकारेषु भूतेष्वथ महत्सु च ॥ २० ॥ गुणेषु गुणसाम्ये च गुणव्यतिकरे तथा । एक एव परो ह्यात्मा भगवानीश्वरोऽव्यय: ॥ २१ ॥ प्रत्यगात्मस्वरूपेण द‍ृश्यरूपेण च स्वयम् । व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योऽविकल्पित: ॥ २२ ॥ केवलानुभवानन्दस्वरूप: परमेश्वर: । माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २३ ॥

Chỉ một Bhagavān Īśvara bất hoại ấy—trong các guṇa, trong sự quân bình và trong sự pha trộn của guṇa—hiện hữu khắp nơi như Paramātmā; giữa muôn sai biệt vẫn rạng ngời tính nhất thể của Ngài.

Verse 22

परावरेषु भूतेषु ब्रह्मान्तस्थावरादिषु । भौतिकेषु विकारेषु भूतेष्वथ महत्सु च ॥ २० ॥ गुणेषु गुणसाम्ये च गुणव्यतिकरे तथा । एक एव परो ह्यात्मा भगवानीश्वरोऽव्यय: ॥ २१ ॥ प्रत्यगात्मस्वरूपेण द‍ृश्यरूपेण च स्वयम् । व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योऽविकल्पित: ॥ २२ ॥ केवलानुभवानन्दस्वरूप: परमेश्वर: । माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २३ ॥

Chính Ngài hiện hữu như bản thể Ātman hướng nội (pratyag-ātmā) và cũng như hình tướng khả kiến; được gọi là “cái bị thấm nhuần” và “Đấng thấm nhuần khắp”, nhưng thật ra Ngài không thể định danh, bất nhị, bất biến và không phân chia.

Verse 23

परावरेषु भूतेषु ब्रह्मान्तस्थावरादिषु । भौतिकेषु विकारेषु भूतेष्वथ महत्सु च ॥ २० ॥ गुणेषु गुणसाम्ये च गुणव्यतिकरे तथा । एक एव परो ह्यात्मा भगवानीश्वरोऽव्यय: ॥ २१ ॥ प्रत्यगात्मस्वरूपेण द‍ृश्यरूपेण च स्वयम् । व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योऽविकल्पित: ॥ २२ ॥ केवलानुभवानन्दस्वरूप: परमेश्वर: । माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २३ ॥

Ngài là Parameśvara, bản thể sac-cid-ānanda chỉ được nhận biết bằng kinh nghiệm tâm linh thuần khiết; bị màn māyā che phủ, uy lực của Ngài ẩn khuất, nên với kẻ vô thần chìm trong guṇa-sṛṣṭi, Ngài dường như không hiện hữu.

Verse 24

तस्मात्सर्वेषु भूतेषु दयां कुरुत सौहृदम् । भावमासुरमुन्मुच्य यया तुष्यत्यधोक्षज: ॥ २४ ॥

Vì vậy, hỡi các bạn trẻ sinh từ loài quỷ, hãy khởi lòng từ bi và thiện chí với mọi chúng sinh. Hãy bỏ bản tính ác quỷ, sống không thù hận không nhị nguyên, để Adhokṣaja—Śrī Hari—được hoan hỷ.

Verse 25

तुष्टे च तत्र किमलभ्यमनन्त आद्ये किं तैर्गुणव्यतिकरादिह ये स्वसिद्धा: । धर्मादय: किमगुणेन च काङ्‌क्षितेन सारं जुषां चरणयोरुपगायतां न: ॥ २५ ॥

Khi Đấng Tối Thượng vô hạn, nguồn cội ban đầu, đã hài lòng, thì với người sùng kính còn gì là không thể đạt? Với những ai vượt ngoài các guṇa, cần gì cầu dharma, artha, kāma, mokṣa? Chúng con chỉ ca tụng đôi chân sen của Ngài.

Verse 26

धर्मार्थकाम इति योऽभिहितस्त्रिवर्ग ईक्षा त्रयी नयदमौ विविधा च वार्ता । मन्ये तदेतदखिलं निगमस्य सत्यं स्वात्मार्पणं स्वसुहृद: परमस्य पुंस: ॥ २६ ॥

Dharma, artha, kāma được Veda gọi là tri-varga; trong đó còn có học vấn, nghi lễ theo Veda, luận lý, khoa trị an và các phương cách mưu sinh. Ta xem tất cả ấy là đề mục bên ngoài của Veda, thuộc về vật chất. Nhưng sự dâng hiến bản ngã nơi đôi chân sen của Viṣṇu, Đấng Tối Thượng, mới là chân lý siêu việt.

Verse 27

ज्ञानं तदेतदमलं दुरवापमाह नारायणो नरसख: किल नारदाय । एकान्तिनां भगवतस्तदकिञ्चनानां पादारविन्दरजसाप्लुतदेहिनां स्यात् ॥ २७ ॥

Tri thức thanh tịnh này vô cùng khó đạt—Nārāyaṇa, người bạn của muôn loài, xưa đã giảng cho thánh Nārada. Chỉ những ai nhất tâm phụng sự Bhagavān, vô sở hữu, và được tẩy sạch bởi bụi chân của bậc thánh, mới thấu hiểu được.

Verse 28

श्रुतमेतन्मया पूर्वं ज्ञानं विज्ञानसंयुतम् । धर्मं भागवतं शुद्धं नारदाद्देवदर्शनात् ॥ २८ ॥

Prahlāda nói: Trước đây con đã nghe tri thức này từ thánh Nārada Muni, bậc deva-darśī. Đây là bhāgavata-dharma thanh tịnh, có tính minh triết và khoa học, không vướng nhiễm ô vật chất.

Verse 29

श्रीदैत्यपुत्रा ऊचु: प्रह्राद त्वं वयं चापि नर्तेऽन्यं विद्महे गुरुम् । एताभ्यां गुरुपुत्राभ्यां बालानामपि हीश्वरौ ॥ २९ ॥ बालस्यान्त:पुरस्थस्य महत्सङ्गो दुरन्वय: । छिन्धि न: संशयं सौम्य स्याच्चेद्विस्रम्भकारणम् ॥ ३० ॥

Các con trai của loài quỷ nói: Hỡi Prahlāda, ngoài Ṣaṇḍa và Amarka, con của Śukrācārya, chúng ta và bạn không biết vị thầy nào khác. Chúng ta còn là trẻ nhỏ và họ là người cai quản chúng ta.

Verse 30

श्रीदैत्यपुत्रा ऊचु: प्रह्राद त्वं वयं चापि नर्तेऽन्यं विद्महे गुरुम् । एताभ्यां गुरुपुत्राभ्यां बालानामपि हीश्वरौ ॥ २९ ॥ बालस्यान्त:पुरस्थस्य महत्सङ्गो दुरन्वय: । छिन्धि न: संशयं सौम्य स्याच्चेद्विस्रम्भकारणम् ॥ ३० ॥

Với một đứa trẻ sống trong cung điện, thật khó được gần gũi bậc đại nhân. Hỡi bạn hiền lành, xin dứt nghi của chúng ta—làm sao bạn có thể được nghe Nārada Muni?