Shloka 45

Śrī Rāmacandra-avatāra — Vow, Exile, Laṅkā-vijaya, and Rāma-rājya

Concise Bhāgavata Account

Devanagari script

भ्रात्राभिनन्दित: सोऽथ सोत्सवां प्राविशत् पुरीम् । प्रविश्य राजभवनं गुरुपत्नी: स्वमातरम् ॥ ४५ ॥ गुरून् वयस्यावरजान् पूजित: प्रत्यपूजयत् । वैदेही लक्ष्मणश्चैव यथावत् समुपेयतु: ॥ ४६ ॥

Transliteration

bhrātrābhinanditaḥ so ’tha sotsavāṁ prāviśat purīm praviśya rāja-bhavanaṁ guru-patnīḥ sva-mātaram

Translation

Sau đó, được em trai Bharata nghênh đón, Đức Rāmacandra bước vào thành Ayodhyā giữa không khí lễ hội. Vào hoàng cung, Ngài đảnh lễ tất cả các bậc mẫu hậu, gồm Kaikeyī và các hoàng hậu của Daśaratha, đặc biệt là mẹ ruột Kauśalyā; Ngài cũng kính lễ các bậc đạo sư như Vasiṣṭha. Bạn đồng trang lứa và các bạn nhỏ hơn thờ kính Ngài, và Ngài đáp lại bằng sự cung kính; Vaidehī Sītā và Lakṣmaṇa cũng làm như vậy, rồi tất cả cùng vào cung.

Synonyms

• भ्रात्रा: by (his) brother
• भ्रात्रा: Karana (करणम्)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; Instrumental singular

• अभिनन्दितः: welcomed / greeted
• अभिनन्दितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अभि-नन्द् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; past passive participle used adjectivally

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; pronoun ‘he’

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/सम्बन्धसूचक (particle: then/now)

• स-उत्सवाम्: celebratory, with festivities
• स-उत्सवाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्सव (प्रातिपदिक) + स (उपसर्गसदृश-पूर्वपद)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘with festival/celebration’ qualifying पुरीम्

• प्राविशत्: entered
• प्राविशत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; imperfect ‘entered’

• पुरीम्: the city
• पुरीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular

• प्रविश्य: having entered
• प्रविश्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-विश् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययीभावरूप (gerund), ‘having entered’

• राज-भवनम्: the royal palace
• राज-भवनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) + भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञः भवनम्)

• गुरु-पत्नीः: the wives of the gurus/elders
• गुरु-पत्नीः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक) + पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गुरोः पत्न्यः)

• स्व-मातरम्: his own mother
• स्व-मातरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय ‘one’s own mother’

Characters & Entities

• Lord Rama
• Lakshmana
• Sita
• Rama's brothers
• Kaushalya
• elderly ladies (wives of elders/teachers)

FAQs

What does Srimad Bhagavatam say about honoring elders and one's mother?

In this verse, Lord Rāma, after being welcomed, enters the palace and respectfully honors the wives of His elders and His own mother, demonstrating dharma through humility and reverence.

Why is Lord Rama’s entry into Ayodhya described as a festival?

The city is said to be “sotsavā”—filled with celebration—because the Lord’s return brings joy, auspiciousness, and a renewal of righteous rule.

Practical application: how can I apply Lord Rama’s example today?

Cultivate gratitude and humility by regularly offering respect to parents, teachers, and seniors—through service, kind speech, and responsible conduct.