Adhyaya 28

Verse 1

श्रीभगवानुवाच परस्वभावकर्माणि न प्रशंसेन्न गर्हयेत् । विश्वमेकात्मकं पश्यन् प्रकृत्या पुरुषेण च ॥ १ ॥

Đức Thế Tôn phán: Chớ khen hay chê bản tính và hành vi của người khác. Hãy thấy thế giới này là một thể thống nhất—sự kết hợp của prakṛti và các linh hồn thọ hưởng—đều nương trên một Chân Lý Tuyệt Đối duy nhất.

Verse 2

परस्वभावकर्माणि य: प्रशंसति निन्दति । स आशु भ्रश्यते स्वार्थादसत्यभिनिवेशत: ॥ २ ॥

Ai đắm chìm trong việc khen hay chê phẩm chất và hành vi của người khác sẽ nhanh chóng lệch khỏi lợi ích tối thượng của chính mình, vì bị trói buộc trong những đối đãi huyễn ảo.

Verse 3

तैजसे निद्रयापन्ने पिण्डस्थो नष्टचेतन: । मायां प्राप्नोति मृत्युं वा तद्वन्नानार्थद‍ृक् पुमान् ॥ ३ ॥

Như linh hồn trong thân thể mất ý thức bên ngoài khi các giác quan bị chế ngự bởi ảo ảnh của giấc mộng hay bởi giấc ngủ sâu tựa cái chết, cũng vậy người trải nghiệm nhị nguyên vật chất tất phải gặp ảo tưởng và tử vong.

Verse 4

किं भद्रं किमभद्रं वा द्वैतस्यावस्तुन: कियत् । वाचोदितं तदनृतं मनसा ध्यातमेव च ॥ ४ ॥

Trong thế giới nhị nguyên không có thực thể này, rốt cuộc điều gì là thiện, điều gì là ác, và đo lường được bao nhiêu? Những gì lời nói vật chất diễn đạt hay tâm trí vật chất suy niệm không phải chân lý tối hậu; đó chỉ là hư vọng.

Verse 5

छायाप्रत्याह्वयाभासा ह्यसन्तोऽप्यर्थकारिण: । एवं देहादयो भावा यच्छन्त्यामृत्युतो भयम् ॥ ५ ॥

Bóng, tiếng vọng và ảo ảnh tuy không thật vẫn tạo ra vẻ như có ý nghĩa và nhận thức. Cũng vậy, dù sự đồng nhất của linh hồn bị điều kiện với thân, tâm và ngã chấp là huyễn, nó vẫn sinh sợ hãi trong người ấy cho đến tận lúc chết.

Verse 6

आत्मैव तदिदं विश्वं सृज्यते सृजति प्रभु: । त्रायते त्राति विश्वात्मा ह्रियते हरतीश्वर: ॥ ६ ॥ तस्मान्न ह्यात्मनोऽन्यस्मादन्यो भावो निरूपित: । निरूपितेऽयं त्रिविधा निर्मूला भातिरात्मनि । इदं गुणमयं विद्धि त्रिविधं मायया कृतम् ॥ ७ ॥

Chỉ Paramatma là Đấng tối thượng điều khiển và sáng tạo vũ trụ này; vì thế chính Ngài cũng hiện ra như cái được tạo thành. Cũng vậy, Linh hồn của muôn loài tự mình gìn giữ và cũng như được gìn giữ, tự mình thu hồi và cũng như bị thu hồi. Do đó không thể xác lập một thực thể nào tách rời khỏi Ngài. Sự hiện ra của tự nhiên vật chất ba mặt trong Ngài không có nền tảng thật; hãy biết rằng nó, gồm ba guna, chỉ là sản phẩm của năng lực huyễn hóa (māyā) của Ngài.

Verse 7

आत्मैव तदिदं विश्वं सृज्यते सृजति प्रभु: । त्रायते त्राति विश्वात्मा ह्रियते हरतीश्वर: ॥ ६ ॥ तस्मान्न ह्यात्मनोऽन्यस्मादन्यो भावो निरूपित: । निरूपितेऽयं त्रिविधा निर्मूला भातिरात्मनि । इदं गुणमयं विद्धि त्रिविधं मायया कृतम् ॥ ७ ॥

Chỉ Paramatma là Đấng tối thượng điều khiển và sáng tạo vũ trụ này; vì thế chính Ngài cũng hiện ra như cái được tạo thành. Cũng vậy, Linh hồn của muôn loài tự mình gìn giữ và cũng như được gìn giữ, tự mình thu hồi và cũng như bị thu hồi. Do đó không thể xác lập một thực thể nào tách rời khỏi Ngài. Sự hiện ra của tự nhiên vật chất ba mặt trong Ngài không có nền tảng thật; hãy biết rằng nó, gồm ba guna, chỉ là sản phẩm của năng lực huyễn hóa (māyā) của Ngài.

Verse 8

एतद् विद्वान् मदुदितं ज्ञानविज्ञाननैपुणम् । न निन्दति न च स्तौति लोके चरति सूर्यवत् ॥ ८ ॥

Người thấu hiểu đúng đắn sự tinh thông về tri thức và chứng ngộ do Ta giảng dạy thì không đắm vào chê bai hay tán dương vật chất; như mặt trời, người ấy tự do du hành trong thế gian.

Verse 9

प्रत्यक्षेणानुमानेन निगमेनात्मसंविदा । आद्यन्तवदसज्ज्ञात्वा नि:सङ्गो विचरेदिह ॥ ९ ॥

Nhờ trực giác, suy luận, chứng cứ kinh điển và tự chứng nội tâm, hãy biết rằng thế gian này có khởi đầu và kết thúc nên không phải thực tại tối hậu; vì vậy hãy sống ở đây không vướng chấp.

Verse 10

श्रीउद्धव उवाच नैवात्मनो न देहस्य संसृतिर्द्रष्टृद‍ृश्ययो: । अनात्मस्वद‍ृशोरीश कस्य स्यादुपलभ्यते ॥ १० ॥

Śrī Uddhava thưa: Lạy Chúa tể, sự tồn tại luân hồi này không thể là kinh nghiệm của linh hồn—kẻ thấy—cũng không phải của thân xác—vật bị thấy. Linh hồn vốn đầy đủ tri thức, còn thân xác vô tri; vậy luân hồi thuộc về ai?

Verse 11

आत्माव्ययोऽगुण: शुद्ध: स्वयंज्योतिरनावृत: । अग्निवद्दारुवदचिद्देह: कस्येह संसृति: ॥ ११ ॥

Linh hồn thì bất hoại, vượt ngoài các guṇa, thanh tịnh, tự chiếu sáng và không bao giờ bị vật chất che phủ—như lửa. Nhưng thân xác vô tri như củi, đần độn và không biết. Vậy trong đời này, ai thật sự trải nghiệm luân hồi?

Verse 12

श्रीभगवानुवाच यावद् देहेन्द्रियप्राणैरात्मन: सन्निकर्षणम् । संसार: फलवांस्तावदपार्थोऽप्यविवेकिन: ॥ १२ ॥

Đức Thế Tôn phán: Chừng nào linh hồn ngu muội còn bị hấp dẫn bởi thân, các căn và khí lực sinh mệnh, chừng ấy vòng luân hồi của nó vẫn nở rộ như có quả, dù rốt cuộc là vô nghĩa.

Verse 13

अर्थे ह्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते । ध्यायतो विषयानस्य स्वप्नेऽनर्थागमो यथा ॥ १३ ॥

Dù không có nền tảng thật, luân hồi vẫn không dứt; kẻ mải nghĩ các đối tượng dục lạc, như trong mộng, chịu đủ điều bất lợi.

Verse 14

यथा ह्यप्रतिबुद्धस्य प्रस्वापो बह्वनर्थभृत् । स एव प्रतिबुद्धस्य न वै मोहाय कल्पते ॥ १४ ॥

Như người chưa tỉnh, giấc mộng mang nhiều điều bất như ý; nhưng người đã tỉnh thì những trải nghiệm mộng ấy không còn gây mê lầm.

Verse 15

शोकहर्षभयक्रोधलोभमोहस्पृहादय: । अहङ्कारस्य द‍ृश्यन्ते जन्म मृत्युश्च नात्मन: ॥ १५ ॥

Sầu khổ, hân hoan, sợ hãi, giận dữ, tham lam, mê muội, khát vọng, cùng sinh và tử—đó là kinh nghiệm của ngã chấp, không phải của linh hồn thanh tịnh.

Verse 16

देहेन्द्रियप्राणमनोऽभिमानो जीवोऽन्तरात्मा गुणकर्ममूर्ति: । सूत्रं महानित्युरुधेव गीत: संसार आधावति कालतन्त्र: ॥ १६ ॥

Chúng sinh lầm chấp thân, căn, khí prāṇa và tâm là ‘ta’, ở bên trong như nội ngã và mang hình theo guna và nghiệp; liên hệ với tổng năng lượng vật chất nên được gọi bằng nhiều danh xưng, và dưới sự chế ngự nghiêm ngặt của Thời gian Tối thượng, bị buộc phải chạy ngược xuôi trong luân hồi.

Verse 17

अमूलमेतद् बहुरूपरूपितं मनोवच:प्राणशरीरकर्म । ज्ञानासिनोपासनया शितेन- च्छित्त्वा मुनिर्गां विचरत्यतृष्ण: ॥ १७ ॥

Ngã chấp này vốn không có gốc thật, nhưng được thấy dưới nhiều dạng—như hoạt dụng của tâm, lời nói, prāṇa, thân và hành nghiệp. Song với gươm trí tuệ siêu việt, được mài sắc bởi sự phụng thờ bậc chân sư, vị hiền triết chặt đứt sự đồng nhất giả ấy và sống giữa đời không còn luyến chấp.

Verse 18

ज्ञानं विवेको निगमस्तपश्च प्रत्यक्षमैतिह्यमथानुमानम् । आद्यन्तयोरस्य यदेव केवलं कालश्च हेतुश्च तदेव मध्ये ॥ १८ ॥

Tri thức tâm linh chân thật dựa trên sự phân biệt giữa linh ngã và vật chất; nó được nuôi dưỡng bởi chứng cứ kinh điển, khổ hạnh, kinh nghiệm trực tiếp, các thuật sự lịch sử trong Purāṇa và suy luận hợp lý. Chân Lý Tuyệt Đối—đấng duy nhất hiện hữu trước khi vũ trụ được tạo dựng và duy nhất còn lại sau khi tan hoại—cũng chính là yếu tố thời gian và nguyên nhân tối hậu; ngay trong giai đoạn tồn tại của tạo hóa, chỉ Ngài là thực tại chân chính.

Verse 19

यथा हिरण्यं स्वकृतं पुरस्तात् पश्चाच्च सर्वस्य हिरण्मयस्य । तदेव मध्ये व्यवहार्यमाणं नानापदेशैरहमस्य तद्वत् ॥ १९ ॥

Như vàng: trước khi được chế tác thành đồ vật thì chỉ có vàng; khi đồ vật bị phá hủy thì cũng chỉ còn vàng; và trong lúc được dùng dưới nhiều tên gọi, thực chất vẫn là vàng. Cũng vậy, trước khi vũ trụ này được tạo dựng, sau khi tan hoại, và trong thời kỳ được duy trì, chỉ có Ta mà thôi.

Verse 20

विज्ञानमेतत्‍त्रियवस्थमङ्ग गुणत्रयं कारणकार्यकर्तृ । समन्वयेन व्यतिरेकतश्च येनैव तुर्येण तदेव सत्यम् ॥ २० ॥

Hỡi người thân yêu, tri kiến này nói rằng tâm vật chất biểu lộ trong ba trạng thái ý thức—thức, mộng và ngủ sâu—là sản phẩm của ba guṇa của tự nhiên. Tâm ấy lại hiện ra trong ba vai: kẻ tri nhận, đối tượng được tri nhận, và kẻ điều phối sự tri nhận. Nhưng yếu tố thứ tư, tách biệt khỏi tất cả (turīya), chỉ riêng nó là Chân Lý Tuyệt Đối.

Verse 21

न यत् पुरस्तादुत यन्न पश्चा- न्मध्ये च तन्न व्यपदेशमात्रम् । भूतं प्रसिद्धं च परेण यद् यत् तदेव तत् स्यादिति मे मनीषा ॥ २१ ॥

Điều gì không có trong quá khứ và cũng không có trong tương lai, thì ngay trong thời gian dường như tồn tại cũng không có tự thể; chỉ là một danh xưng hời hợt. Theo ý Ta, bất cứ điều gì được tạo ra và được hiển lộ bởi một cái khác, rốt ráo chỉ là chính cái khác ấy.

Verse 22

अविद्यमानोऽप्यवभासते यो वैकारिको राजससर्ग एष: । ब्रह्म स्वयंज्योतिरतो विभाति ब्रह्मेन्द्रियार्थात्मविकारचित्रम् ॥ २२ ॥

Dẫu thật ra không có tự tính, sự hiển lộ của các biến đổi sinh từ rajas vẫn trông như có thật; bởi Brahman tự-hiển, tự-sáng—Chân Lý Tuyệt Đối tự chiếu—bày tỏ chính Ngài như muôn vẻ của các căn, các trần, tâm và các yếu tố của tự nhiên vật chất.

Verse 23

एवं स्फुटं ब्रह्मविवेकहेतुभि: परापवादेन विशारदेन । छित्त्वात्मसन्देहमुपारमेत स्वानन्दतुष्टोऽखिलकामुकेभ्य: ॥ २३ ॥

Như vậy, nhờ lý luận phân biệt minh bạch về Brahman, người ta nên hiểu địa vị độc nhất của Chân Lý Tuyệt Đối, khéo bác bỏ sự đồng nhất sai lầm với vật chất và chặt đứt mọi nghi hoặc về bản ngã chân thật. An trú trong hỷ lạc tự nhiên của linh hồn, hãy dừng mọi hành vi dục vọng của các giác quan vật chất.

Verse 24

नात्मा वपु: पार्थिवमिन्द्रियाणि देवा ह्यसुर्वायुर्जलम् हुताश: । मनोऽन्नमात्रं धिषणा च सत्त्व- महङ्कृति: खं क्षितिरर्थसाम्यम् ॥ २४ ॥

Thân vật chất do địa đại cấu thành không phải là chân ngã; cũng không phải các giác quan, các vị thần chủ quản giác quan hay prāṇa-vāyu; cũng không phải không khí bên ngoài, nước hay lửa; cũng không phải tâm. Tất cả chỉ là vật chất. Tương tự, trí tuệ, ý thức vật chất hay bản ngã giả; các yếu tố như hư không hay đất; các đối tượng của tri giác; thậm chí trạng thái cân bằng nguyên sơ của vật chất—đều không thể xem là bản sắc thật của linh hồn.

Verse 25

समाहितै: क: करणैर्गुणात्मभि-र्गुणो भवेन्मत्सुविविक्तधाम्न: । विक्षिप्यमाणैरुत किं नु दूषणंघनैरुपेतैर्विगतै रवे: किम् ॥ २५ ॥

Đối với người đã chứng ngộ bản thể riêng của Ta là Đấng Tối Thượng, có công trạng gì nếu các giác quan—chỉ là sản phẩm của các guṇa—được định tâm hoàn hảo trong thiền định? Và ngược lại, có lỗi gì nếu chúng đôi lúc dao động? Thật vậy, đối với mặt trời, mây đến rồi đi có nghĩa lý gì?

Verse 26

यथा नभो वाय्वनलाम्बुभूगुणै- र्गतागतैर्वर्तुगुणैर्न सज्जते । तथाक्षरं सत्त्वरजस्तमोमलै- रहंमते: संसृतिहेतुभि: परम् ॥ २६ ॥

Như hư không có thể biểu lộ các tính chất của gió, lửa, nước và đất đi qua nó, cùng những tính chất như nóng và lạnh thay đổi theo mùa, nhưng hư không không hề bị vướng mắc; cũng vậy, Chân Lý Tuyệt Đối tối thượng, bất hoại, không bao giờ bị vướng bởi các ô nhiễm của sattva, rajas và tamas—những nguyên nhân của biến chuyển vật chất qua bản ngã giả.

Verse 27

तथापि सङ्ग: परिवर्जनीयो गुणेषु मायारचितेषु तावत् । मद्भ‍‍क्तियोगेन द‍ृढेन यावद् रजो निरस्येत मन:कषाय: ॥ २७ ॥

Tuy vậy, cho đến khi nhờ thực hành bhakti-yoga kiên định đối với Ta mà mọi ô nhiễm của rajas trong tâm được trừ sạch, người ta phải hết sức cẩn trọng tránh sự giao du với các guṇa do māyā của Ta tạo ra.

Verse 28

यथामयोऽसाधुचिकित्सितो नृणां पुन: पुन: सन्तुदति प्ररोहन् । एवं मनोऽपक्व‍कषायकर्म कुयोगिनं विध्यति सर्वसङ्गम् ॥ २८ ॥

Như bệnh được chữa trị sai cách lại tái phát và nhiều lần hành hạ người bệnh, cũng vậy, tâm chưa được thanh lọc hoàn toàn khỏi những khuynh hướng lệch lạc sẽ còn bám chấp vào vật chất và liên tục dày vò vị yogī chưa viên mãn.

Verse 29

कुयोगिनो ये विहितान्तरायै- र्मनुष्यभूतैस्‍त्रिदशोपसृष्टै: । ते प्राक्तनाभ्यासबलेन भूयो युञ्जन्ति योगं न तु कर्मतन्त्रम् ॥ २९ ॥

Đôi khi sự tiến bộ của những người tu hành siêu việt chưa viên mãn bị chặn lại bởi sự luyến ái với gia đình, đệ tử hay người khác—những chướng ngại mang hình người do các chư thiên ganh ghét sai đến. Nhưng nhờ sức mạnh tu tập tích lũy từ trước, họ sẽ tiếp tục hành trì yoga ở đời sau và sẽ không bao giờ lại mắc kẹt trong mạng lưới nghiệp báo cầu quả.

Verse 30

करोति कर्म क्रियते च जन्तु: केनाप्यसौ चोदित आनिपातात् । न तत्र विद्वान् प्रकृतौ स्थितोऽपि निवृत्ततृष्ण: स्वसुखानुभूत्या ॥ ३० ॥

Chúng sinh bình thường làm việc vật chất và bị biến đổi bởi phản ứng của việc ấy; bị nhiều dục vọng thúc đẩy, họ cứ mưu cầu quả báo cho đến giây phút lâm chung. Nhưng bậc trí, đã nếm trải hỷ lạc bản tánh của mình, từ bỏ mọi ham muốn vật chất và không dấn thân vào nghiệp cầu quả.

Verse 31

तिष्ठन्तमासीनमुत व्रजन्तं शयानमुक्षन्तमदन्तमन्नम् । स्वभावमन्यत् किमपीहमान- मात्मानमात्मस्थमतिर्न वेद ॥ ३१ ॥

Bậc trí có ý thức an trú trong tự ngã thậm chí không để tâm đến các hoạt động của thân. Dù đứng, ngồi, đi, nằm, tiểu tiện, ăn uống hay làm các chức năng thân thể khác, người ấy hiểu rằng thân đang vận hành theo bản tính riêng của nó.

Verse 32

यदि स्म पश्यत्यसदिन्द्रियार्थं नानानुमानेन विरुद्धमन्यत् । न मन्यते वस्तुतया मनीषी स्वाप्नं यथोत्थाय तिरोदधानम् ॥ ३२ ॥

Dù linh hồn đã tự chứng đôi khi thấy một đối tượng hay hành vi bất tịnh, người ấy không xem đó là thật. Nhờ hiểu bằng lý trí rằng các cảnh trần dựa trên nhị nguyên vật chất huyễn ảo, bậc trí thấy chúng trái nghịch và khác biệt với thực tại—như người vừa tỉnh giấc nhìn giấc mộng đang tan dần.

Verse 33

पूर्वं गृहीतं गुणकर्मचित्र- मज्ञानमात्मन्यविविक्तमङ्ग । निवर्तते तत् पुनरीक्षयैव न गृह्यते नापि विसृज्य आत्मा ॥ ३३ ॥

Hỡi Uddhava thân mến! Vô minh vật chất, do các guna và nghiệp mà bày ra muôn dạng, bị linh hồn bị trói buộc lầm nhận là chính tự ngã. Nhưng nhờ tu tập tri kiến tâm linh, đến lúc giải thoát, vô minh ấy tự tiêu tan. Còn Chân Ngã vĩnh cửu thì không bao giờ được “nhận lấy” hay “bỏ đi”.

Verse 34

यथा हि भानोरुदयो नृचक्षुषां तमो निहन्यान्न तु सद् विधत्ते । एवं समीक्षा निपुणा सती मे हन्यात्तमिस्रं पुरुषस्य बुद्धे: ॥ ३४ ॥

Như mặt trời mọc xua tan bóng tối che mắt con người, nhưng không tạo ra các vật mà họ thấy—vì chúng vốn đã hiện hữu. Cũng vậy, sự chứng ngộ chân thật và sắc bén về Ta sẽ phá tan bóng tối che phủ trí giác của con người.

Verse 35

एष स्वयंज्योतिरजोऽप्रमेयो महानुभूति: सकलानुभूति: । एकोऽद्वितीयो वचसां विरामे येनेषिता वागसवश्चरन्ति ॥ ३५ ॥

Đấng Tối Thượng tự chiếu sáng, vô sinh và bất khả lường. Ngài là ý thức siêu việt thanh tịnh, chứng tri mọi kinh nghiệm. Ngài là Một, không có thứ hai; chỉ khi lời nói thường tình lặng dứt, Ngài mới được chứng ngộ. Nhờ Ngài mà năng lực ngôn từ và các luồng prāṇa vận hành.

Verse 36

एतावानात्मसम्मोहो यद् विकल्पस्तु केवले । आत्मनृते स्वमात्मानमवलम्बो न यस्य हि ॥ ३६ ॥

Mọi nhị nguyên tưởng như thấy trong tự ngã chỉ là sự mê lầm của tâm. Thật vậy, ngoài chính linh hồn của mình ra, nhị nguyên giả định ấy không có chỗ nương tựa nào.

Verse 37

यन्नामाकृतिभिर्ग्राह्यं पञ्चवर्णमबाधितम् । व्यर्थेनाप्यर्थवादोऽयं द्वयं पण्डितमानिनाम् ॥ ३७ ॥

Tính nhị nguyên của năm đại chỉ được nắm bắt qua danh và sắc. Kẻ nói nhị nguyên ấy là thật chỉ là hạng giả học, uổng công bày ra những thuyết tưởng tượng không có nền tảng.

Verse 38

योगिनोऽपक्व‍योगस्य युञ्जत: काय उत्थितै: । उपसर्गैर्विहन्येत तत्रायं विहितो विधि: ॥ ३८ ॥

Thân thể của vị yogī đang nỗ lực nhưng chưa chín muồi trong pháp tu đôi khi bị nhiều chướng ngại khuấy nhiễu; vì vậy, ở đây khuyến nghị phương pháp sau.

Verse 39

योगधारणया कांश्चिदासनैर्धारणान्वितै: । तपोमन्त्रौषधै: कांश्चिदुपसर्गान् विनिर्दहेत् ॥ ३९ ॥

Một số chướng ngại có thể đối trị bằng sự an trụ thiền định trong yoga hoặc bằng các tư thế ngồi kèm tập trung điều tức; những chướng ngại khác có thể thiêu trừ bằng khổ hạnh, thần chú hay dược thảo.

Verse 40

कांश्चिन्ममानुध्यानेन नामसङ्कीर्तनादिभि: । योगेश्वरानुवृत्त्या वा हन्यादशुभदान् शनै: ॥ ४० ॥

Những chướng ngại bất tường này có thể được trừ dần bằng việc luôn tưởng niệm Ta, bằng việc cùng nhau nghe và tụng xướng thánh danh của Ta, hoặc bằng cách theo dấu chân các bậc đại sư yoga.

Verse 41

केचिद् देहमिमं धीरा: सुकल्पं वयसि स्थिरम् । विधाय विविधोपायैरथ युञ्जन्ति सिद्धये ॥ ४१ ॥

Bằng nhiều phương pháp, một số yogī giải thoát thân này khỏi bệnh tật và tuổi già, giữ nó mãi trẻ trung; rồi họ hành yoga nhằm đạt các thần thông, thành tựu huyền diệu thuộc vật chất.

Verse 42

न हि तत् कुशलाद‍ृत्यं तदायासो ह्यपार्थक: । अन्तवत्त्वाच्छरीरस्य फलस्येव वनस्पते: ॥ ४२ ॥

Sự hoàn hảo huyền diệu của thân thể này không được những bậc tinh thông tri kiến siêu việt xem trọng. Quả thật, nỗ lực ấy là vô ích, vì thân có hạn như trái của cây, còn linh hồn thì bền lâu như chính cây ấy.

Verse 43

योगं निषेवतो नित्यं कायश्चेत् कल्पतामियात् । तच्छ्रद्दध्यान्न मतिमान्योगमुत्सृज्य मत्पर: ॥ ४३ ॥

Dù thực hành yoga thường xuyên có thể làm thân thể tốt hơn, người trí đã hiến dâng đời mình cho Ta không đặt niềm tin vào việc hoàn thiện thân xác nhờ yoga; người ấy từ bỏ các phương pháp ấy và chỉ quy y, phụng sự Ta.

Verse 44

योगचर्यामिमां योगी विचरन् मदपाश्रय: । नान्तरायैर्विहन्येत नि:स्पृह: स्वसुखानुभू: ॥ ४४ ॥

Vị yogī nương tựa nơi Ta, khi thực hành con đường yoga này, nhờ nếm trải hỷ lạc của linh hồn bên trong nên không còn ham muốn; vì thế không chướng ngại nào có thể đánh bại người ấy.