Adhyaya 8

Verse 1

राजोवाच ब्रह्मणा चोदितो ब्रह्मन् गुणाख्यानेऽगुणस्य च । यस्मै यस्मै यथा प्राह नारदो देवदर्शन: ॥ १ ॥

Vua Parīkṣit thưa: Bạch hiền giả! Theo sự thúc giục của Phạm Thiên, hiền thánh Nārada—bậc có thiên nhãn—đã giảng về những phẩm tính siêu việt của Đấng Tối Thượng vô thuộc tính vật chất cho ai, và bằng cách nào?

Verse 2

एतद् वेदितुमिच्छामि तत्त्वं तत्त्वविदां वर । हरेरद्भुतवीर्यस्य कथा लोकसुमङ्गला: ॥ २ ॥

Nhà vua thưa: Bậc tối thượng trong những người biết chân lý, trẫm muốn hiểu rõ điều này. Những chuyện kể về Hari, Đấng có năng lực kỳ diệu, thật sự đem lại cát tường cho muôn loài ở mọi cõi.

Verse 3

कथयस्व महाभाग यथाहमखिलात्मनि । कृष्णे निवेश्य नि:सङ्गं मनस्त्यक्ष्ये कलेवरम् ॥ ३ ॥

Ô bậc đại phúc, xin hãy tiếp tục thuật lại, để trẫm đặt tâm nơi Śrī Kṛṣṇa—Đại Ngã của muôn loài—và trong sự ly nhiễm trọn vẹn mà xả bỏ thân này.

Verse 4

श‍ृण्वत: श्रद्धया नित्यं गृणतश्च स्वचेष्टितम् । कालेन नातिदीर्घेण भगवान् विशते हृदि ॥ ४ ॥

Những ai hằng ngày lắng nghe với lòng tin và ca tụng những thánh hạnh của Ngài, chẳng bao lâu Bhagavān Śrī Kṛṣṇa sẽ hiển lộ và ngự vào trong tim họ.

Verse 5

प्रविष्ट: कर्णरन्ध्रेण स्वानां भावसरोरुहम् । धुनोति शमलं कृष्ण: सलिलस्य यथा शरत् ॥ ५ ॥

Śrīmad-Bhāgavatam, hóa thân bằng âm thanh của Kṛṣṇa, đi vào qua lỗ tai đến trái tim người bhakta, an tọa trên đóa sen của tình cảm yêu kính, rồi phủi sạch bụi bặm của dục vọng, sân hận và ham muốn—như nước mùa thu làm trong những ao hồ bùn đục.

Verse 6

धौतात्मा पुरुष: कृष्णपादमूलं न मुञ्चति । मुक्त सर्वपरिक्लेश: पान्थ: स्वशरणं यथा ॥ ६ ॥

Một tín đồ thanh tịnh, có tâm đã được gột rửa bởi phụng sự bhakti, không bao giờ rời bỏ đôi chân sen của Śrī Kṛṣṇa. Thoát khỏi mọi khổ não, người ấy mãn nguyện nơi đó, như lữ khách an ổn khi về nhà sau chuyến đi nhọc nhằn.

Verse 7

यदधातुमतो ब्रह्मन् देहारम्भोऽस्य धातुभि: । यद‍ृच्छया हेतुना वा भवन्तो जानते यथा ॥ ७ ॥

Hỡi bậc Bà-la-môn uyên bác, linh hồn siêu việt khác với thân xác vật chất do các yếu tố cấu thành. Vậy linh hồn nhận thân này do ngẫu nhiên hay do một nguyên nhân nào? Xin từ bi giải thích, vì điều ấy ngài vốn biết rõ.

Verse 8

आसीद् यदुदरात् पद्मं लोकसंस्थानलक्षणम् । यावानयं वै पुरुष इयत्तावयवैः पृथक् ॥ तावानसाविति प्रोक्तः संस्थावयववानिव ॥ ८ ॥

Nếu Đấng Tối Thượng, từ bụng Ngài mọc lên cuống sen—dấu hiệu của cấu trúc vũ trụ—mang thân thể vĩ đại theo chuẩn mực của chính Ngài, thì sự khác biệt cụ thể giữa thân thể của Chúa và thân thể của các chúng sinh thường là gì? Xin giải thích.

Verse 9

अज: सृजति भूतानि भूतात्मा यदनुग्रहात् । दद‍ृशे येन तद्रूपं नाभिपद्मसमुद्भव: ॥ ९ ॥

Brahmā ‘không sinh’ từ nguồn vật chất, mà xuất hiện từ đóa sen mọc nơi rốn của Chúa, là đấng tạo hóa của những kẻ sinh ra trong vật chất. Và chính nhờ ân điển của Chúa, Brahmā mới có thể thấy được thánh hình của Ngài; xin cũng nói rõ điều ấy.

Verse 10

स चापि यत्र पुरुषो विश्वस्थित्युद्भवाप्यय: । मुक्त्वात्ममायां मायेश: शेते सर्वगुहाशय: ॥ १० ॥

Xin cũng giảng về Đấng Tối Thượng, nguyên nhân của sự duy trì, sinh khởi và tan hoại của vũ trụ; Ngài là Chúa tể mọi năng lực nhưng không bị chạm đến bởi māyā bên ngoài của Ngài, và ngự trong hang sâu trái tim của muôn loài như Paramātmā.

Verse 11

पुरुषावयवैर्लोका: सपाला: पूर्वकल्पिता: । लोकैरमुष्यावयवा: सपालैरिति शुश्रुम ॥ ११ ॥

Hỡi vị Bà-la-môn uyên bác, trước đây đã nói rằng mọi cõi giới cùng các vị chủ quản của chúng đều an trú nơi những phần khác nhau của thân thể vĩ đại Virāṭ-Puruṣa. Tôi cũng nghe như vậy; nhưng vị trí chân thật của chúng là gì? Xin từ bi giảng rõ.

Verse 12

यावान् कल्पोविकल्पो वा यथा कालोऽनुमीयते । भूतभव्यभवच्छब्द आयुर्मानं च यत् सत: ॥ १२ ॥

Xin hãy giảng rõ độ dài thời gian giữa sáng tạo và hủy diệt (pralaya), tức một kalpa, cùng thời lượng của các cuộc sáng tạo phụ. Cũng xin nói về bản tính của thời gian được biểu thị qua các từ quá khứ, hiện tại và tương lai. Lại nữa, xin giải thích tuổi thọ và cách đo lường tuổi thọ của các loài—chư thiên, loài người, v.v.—trong những cõi khác nhau.

Verse 13

कालस्यानुगतिर्या तु लक्ष्यतेऽण्वी बृहत्यपि । यावत्य: कर्मगतयो याद‍ृशीर्द्विजसत्तम ॥ १३ ॥

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, xin hãy giải thích vì sao dòng chảy của thời gian—đi theo lộ trình của nghiệp—có khi được thấy là ngắn vi tế, có khi lại dài rộng; và xin nói rõ cả khởi điểm của thời gian ấy.

Verse 14

यस्मिन् कर्मसमावायो यथा येनोपगृह्यते । गुणानां गुणिनां चैव परिणाममभीप्सताम् ॥ १४ ॥

Lại nữa, xin từ bi mô tả cách sự tích lũy tương xứng của quả báo nghiệp do các guṇa của tự nhiên vật chất tạo ra tác động lên chúng sinh đang khao cầu, khiến theo guṇa mà được nâng lên hay bị hạ xuống giữa các loài—từ chư thiên cho đến loài nhỏ bé nhất.

Verse 15

भूपातालककुब्व्योमग्रहनक्षत्रभूभृताम् । सरित्समुद्रद्वीपानां सम्भवश्चैतदोकसाम् ॥ १५ ॥

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, xin hãy mô tả thêm cách sự sáng tạo diễn ra: từ Bhū đến Pātāla, bốn phương trời, hư không, các hành tinh và tinh tú, núi non, sông ngòi, biển cả và các hải đảo, cùng muôn loài cư dân sinh sống nơi đó.

Verse 16

प्रमाणमण्डकोशस्य बाह्याभ्यन्तरभेदत: । महतां चानुचरितं वर्णाश्रमविनिश्चय: ॥ १६ ॥

Xin hãy giảng rõ sự phân chia phần ngoài và phần trong của vũ trụ (brahmāṇḍa-kośa) theo các chuẩn lượng, cùng hạnh trạng và công hạnh của các bậc đại hồn, và sự định lập dharma của varṇa và āśrama.

Verse 17

युगानि युगमानं च धर्मो यश्च युगे युगे । अवतारानुचरितं यदाश्चर्यतमं हरे: ॥ १७ ॥

Xin giảng về các yuga trong chu kỳ tạo hóa và độ dài của chúng, về hình thái dharma ở từng yuga, và về những lila kỳ diệu nhất trong hành trạng các avatāra của Hari qua mỗi thời đại.

Verse 18

नृणां साधारणो धर्म: सविशेषश्च याद‍ृश: । श्रेणीनां राजर्षीणां च धर्म: कृच्छ्रेषु जीवताम् ॥ १८ ॥

Xin cũng giảng về dharma chung của loài người và dharma riêng theo bổn phận; về dharma của các tầng lớp xã hội và các rājaṛṣi, cùng nguyên tắc dharma cho người đang sống trong cảnh khốn khó.

Verse 19

तत्त्वानां परिसंख्यानं लक्षणं हेतुलक्षणम् । पुरुषाराधनविधिर्योगस्याध्यात्मिकस्य च ॥ १९ ॥

Xin giảng về các tattva của tạo hóa: số lượng, đặc tướng, nhân và dấu hiệu của nhân, cùng tiến trình triển khai; và xin chỉ bày nghi thức thờ phụng Puruṣa (Đức Chúa) cùng phương pháp yoga nội linh.

Verse 20

योगेश्वरैश्वर्यगतिर्लिङ्गभङ्गस्तु योगिनाम् । वेदोपवेदधर्माणामितिहासपुराणयो: ॥ २० ॥

Những phú quý thần thông của các yogeśvara và cứu cánh tối hậu của họ là gì? Làm sao một yogi viên mãn lìa bỏ liṅga (thân vi tế)? Và tri thức căn bản của Veda, gồm cả Upaveda, Itihāsa và Purāṇa, là gì?

Verse 21

सम्प्लव: सर्वभूतानां विक्रम: प्रतिसंक्रम: । इष्टापूर्तस्य काम्यानां त्रिवर्गस्य च यो विधि: ॥ २१ ॥

Bạch Bhagavān, xin hãy giảng rõ: muôn loài hữu tình được sinh ra thế nào, được duy trì ra sao và bị tiêu diệt bằng cách nào. Xin cũng nói về lợi và hại của việc phụng sự bhakti đối với Chúa, cùng các nghi lễ Veda về iṣṭa-pūrta, các nghiệp kāmya, và phương pháp thực hành dharma, artha và kāma.

Verse 22

यो वानुशायिनां सर्ग: पाषण्डस्य च सम्भव: । आत्मनो बन्धमोक्षौ च व्यवस्थानं स्वरूपत: ॥ २२ ॥

Bạch Bhagavān, xin cũng giảng rõ: các hữu tình hòa nhập trong thân của Chúa được tạo ra thế nào, và vì sao những kẻ pāṣaṇḍa (phủ nhận chánh pháp) xuất hiện trong đời. Xin nói về sự trói buộc và giải thoát của linh hồn, cùng trạng thái của các hữu tình không bị điều kiện hóa theo bản tánh chân thật.

Verse 23

यथात्मतन्त्रो भगवान् विक्रीडत्यात्ममायया । विसृज्य वा यथा मायामुदास्ते साक्षिवद् विभु: ॥ २३ ॥

Đấng Bhagavān tự tại vui hưởng các cuộc līlā bằng năng lực nội tại (ātma-māyā); đến lúc hủy diệt, Ngài phó mặc chúng cho māyā bên ngoài, còn Đấng Toàn Năng vẫn an trụ như một chứng nhân đối với tất cả.

Verse 24

सर्वमेतच्च भगवन् पृच्छतो मेऽनुपूर्वश: । तत्त्वतोऽर्हस्युदाहर्तुं प्रपन्नाय महामुने ॥ २४ ॥

Bạch đại thánh hiền, xin làm thỏa lòng khao khát hiểu biết của con: hãy lần lượt giảng giải chân lý về mọi điều con đã hỏi—và cả điều con chưa kịp hỏi. Vì con đã quy phục nơi ngài, xin ban cho con tri kiến trọn vẹn về vấn đề này.

Verse 25

अत्र प्रमाणं हि भवान् परमेष्ठी यथात्मभू: । अपरे चानुतिष्ठन्ति पूर्वेषां पूर्वजै: कृतम् ॥ २५ ॥

Bạch đại hiền triết, trong việc này chính ngài là thẩm quyền, như Svayambhū Brahmā (Parameṣṭhī) là thẩm quyền. Còn kẻ khác chỉ theo tập tục, làm theo điều mà tổ tiên của các bậc luận sư trước kia đã làm.

Verse 26

न मेऽसव: परायन्ति ब्रह्मन्ननशनादमी । पिबतोऽच्युतपीयूषम् तद्वाक्याब्धिविनि:सृतम् ॥ २६ ॥

Hỡi bậc Bà-la-môn uyên bác! Vì con đang uống cam lộ của thông điệp từ Đấng Acyuta, tuôn chảy từ đại dương lời nói của ngài, nên con không hề thấy mệt mỏi vì nhịn ăn.

Verse 27

सूत उवाच स उपामन्त्रितो राज्ञा कथायामिति सत्पते: । ब्रह्मरातो भृशं प्रीतो विष्णुरातेन संसदि ॥ २७ ॥

Sūta nói: Được vua Viṣṇurāta (Parīkṣit) thỉnh mời giữa hội chúng các tín đồ để giảng chuyện về Śrī Kṛṣṇa, bậc Sát-pati, Brahmarāta (Śukadeva) vô cùng hoan hỷ.

Verse 28

प्राह भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् । ब्रह्मणे भगवत्प्रोक्तं ब्रह्मकल्प उपागते ॥ २८ ॥

Ngài nói: Purāṇa mang danh Bhāgavata này tương ưng với Brahman về thẩm quyền; vào lúc khởi đầu Brahma-kalpa, chính Đức Bhagavān đã thuyết cho Brahmā.

Verse 29

यद् यत् परीक्षिद‍ृषभ: पाण्डूनामनुपृच्छति । आनुपूर्व्येण तत्सर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ २९ ॥

Bất cứ điều gì Parīkṣit, bậc ưu tú trong dòng Pāṇḍu, hỏi đến, ngài đều bắt đầu thuật lại tất cả theo thứ tự rõ ràng.