Adhyaya 76

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथान्यदपि कृष्णस्य श‍ृणु कर्माद्भ‍ुतं नृप । क्रीडानरशरीरस्य यथा सौभपतिर्हत: ॥ १ ॥

Śukadeva nói: Tâu Đại vương, xin hãy nghe thêm một kỳ công khác của Śrī Kṛṣṇa, Đấng hiện thân trong dáng người để vui hưởng những līlā siêu việt; hãy nghe Ngài đã diệt chủ nhân của Saubha như thế nào.

Verse 2

शिशुपालसख: शाल्वो रुक्‍मिण्युद्वाह आगत: । यदुभिर्निर्जित: सङ्ख्ये जरासन्धादयस्तथा ॥ २ ॥

Śālva, bạn của Śiśupāla, đã đến dự hôn lễ của Rukmiṇī. Tại chiến trường ấy, các dũng sĩ Yadu đã đánh bại hắn, cùng với Jarāsandha và các vua khác.

Verse 3

शाल्व: प्रतिज्ञामकरोच्छृण्वतां सर्वभूभुजाम् । अयादवां क्ष्मां करिष्ये पौरुषं मम पश्यत ॥ ३ ॥

Trước mặt mọi vua chúa, Śālva thề rằng: “Ta sẽ khiến mặt đất không còn người Yādava; hãy xem sức mạnh của ta!”

Verse 4

इति मूढ: प्रतिज्ञाय देवं पशुपतिं प्रभुम् । आराधयामास नृप: पांशुमुष्टिं सकृद्ग्रसन् ॥ ४ ॥

Sau khi thề như vậy, vị vua ngu muội ấy bắt đầu thờ phụng Paśupati, Đấng Tối Thượng (Śiva), mỗi ngày chỉ nuốt một nắm bụi và không ăn gì khác.

Verse 5

संवत्सरान्ते भगवानाशुतोष उमापति: । वरेणच्छन्दयामास शाल्वं शरणमागतम् ॥ ५ ॥

Cuối một năm, Bhagavān Umāpati, đấng được gọi là “Āśutoṣa—mau hoan hỷ,” đã làm thỏa lòng Śālva đang nương tựa bằng cách ban cho hắn quyền chọn ân phúc.

Verse 6

देवासुरमनुष्याणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । अभेद्यं कामगं वव्रे स यानं वृष्णिभीषणम् ॥ ६ ॥

Śālva chọn một cỗ xe không thể bị phá hủy bởi chư thiên, asura, loài người, Gandharva, Uraga hay Rākṣasa; có thể đi đến bất cứ nơi đâu theo ý muốn, và khiến dòng Vṛṣṇi khiếp sợ.

Verse 7

तथेति गिरिशादिष्टो मय: परपुरंजय: । पुरं निर्माय शाल्वाय प्रादात्सौभमयस्मयम् ॥ ७ ॥

Thần Śiva phán: “Hãy như vậy.” Theo lệnh ấy, Maya Dānava dựng thành bay bằng sắt tên Saubha và dâng tặng cho Śālva.

Verse 8

स लब्ध्वा कामगं यानं तमोधाम दुरासदम् । ययौ द्वारवतीं शाल्वो वैरं वृष्णिकृतं स्मरन् ॥ ८ ॥

Nhận được cỗ xe có thể đi khắp theo ý muốn, đầy bóng tối và khó công phá ấy, Śālva tiến về Dvārakā, nhớ mối thù với dòng Vṛṣṇi.

Verse 9

निरुध्य सेनया शाल्वो महत्या भरतर्षभ । पुरीं बभञ्जोपवनानुद्यानानि च सर्वश: ॥ ९ ॥ सगोपुराणि द्वाराणि प्रासादाट्टालतोलिका: । विहारान् स विमानाग्र्‍यान्निपेतु: शस्‍त्रवृष्टय: ॥ १० ॥ शिला द्रुमाश्चाशनय: सर्पा आसारशर्करा: । प्रचण्डश्चक्रवातोऽभूद् रजसाच्छादिता दिश: ॥ ११ ॥

Hỡi bậc ưu tú của dòng Bharata! Śālva đem đại quân vây hãm thành, tàn phá khắp các vườn cây và hoa viên ngoại vi. Cổng tháp, cửa thành, cung điện, lầu canh và nơi vui chơi đều đổ nát; từ phi thuyền thượng hạng của hắn tuôn xuống mưa vũ khí—đá tảng, thân cây, sét như vajra, rắn và mưa đá. Một cơn lốc dữ dội nổi lên, bụi mù che kín mọi phương.

Verse 10

निरुध्य सेनया शाल्वो महत्या भरतर्षभ । पुरीं बभञ्जोपवनानुद्यानानि च सर्वश: ॥ ९ ॥ सगोपुराणि द्वाराणि प्रासादाट्टालतोलिका: । विहारान् स विमानाग्र्‍यान्निपेतु: शस्‍त्रवृष्टय: ॥ १० ॥ शिला द्रुमाश्चाशनय: सर्पा आसारशर्करा: । प्रचण्डश्चक्रवातोऽभूद् रजसाच्छादिता दिश: ॥ ११ ॥

Hỡi bậc ưu tú của Bharata! Śālva đem đại quân vây hãm thành, tàn phá khắp các vườn tược và hoa viên. Cổng tháp, cửa thành, cung điện, lầu canh và nơi vui chơi đều sụp đổ; từ phi thuyền của hắn tuôn xuống mưa vũ khí—đá, thân cây, sét như vajra, rắn và mưa đá. Một cơn lốc dữ dội nổi lên, bụi mù che kín bốn phương.

Verse 11

निरुध्य सेनया शाल्वो महत्या भरतर्षभ । पुरीं बभञ्जोपवनानुद्यानानि च सर्वश: ॥ ९ ॥ सगोपुराणि द्वाराणि प्रासादाट्टालतोलिका: । विहारान् स विमानाग्र्‍यान्निपेतु: शस्‍त्रवृष्टय: ॥ १० ॥ शिला द्रुमाश्चाशनय: सर्पा आसारशर्करा: । प्रचण्डश्चक्रवातोऽभूद् रजसाच्छादिता दिश: ॥ ११ ॥

Hỡi bậc ưu tú của Bharata! Śālva đem đại quân vây hãm thành, nghiền nát khắp các vườn tược và hoa viên. Cổng tháp, cửa thành, cung điện, lầu canh và nơi vui chơi đều đổ nát; từ phi thuyền của hắn tuôn xuống mưa vũ khí—đá, thân cây, sét như vajra, rắn và mưa đá. Rồi một cơn lốc dữ dội nổi lên, bụi mù che kín mọi phương.

Verse 12

इत्यर्द्यमाना सौभेन कृष्णस्य नगरी भृशम् । नाभ्यपद्यत शं राजंस्‍त्रिपुरेण यथा मही ॥ १२ ॥

Như vậy, thành của Thượng Đế Kṛṣṇa bị phi thuyền Saubha hành hạ dữ dội, tâu Đại vương, nên không được yên ổn, như mặt đất khi bị Tam Thành (Tripura) tấn công.

Verse 13

प्रद्युम्नो भगवान् वीक्ष्य बाध्यमाना निजा: प्रजा: । मा भैष्टेत्यभ्यधाद् वीरो रथारूढो महायशा: ॥ १३ ॥

Thấy thần dân mình bị quấy nhiễu, Bhagavān Pradyumna, vị anh hùng lừng danh, bước lên chiến xa và nói: “Đừng sợ.”

Verse 14

सात्यकिश्चारुदेष्णश्च साम्बोऽक्रूर: सहानुज: । हार्दिक्यो भानुविन्दश्च गदश्च शुकसारणौ ॥ १४ ॥ अपरे च महेष्वासा रथयूथपयूथपा: । निर्ययुर्दंशिता गुप्ता रथेभाश्वपदातिभि: ॥ १५ ॥

Các tướng lĩnh chủ chốt của chiến binh xa—Sātyaki, Cārudeṣṇa, Sāmba, Akrūra cùng các em, lại có Hārdikya, Bhānuvinda, Gada, Śuka và Sāraṇa—cùng nhiều cung thủ kiệt xuất khác, những thủ lĩnh các đội chiến xa, đều mặc giáp và ra khỏi thành, được bảo vệ bởi các đơn vị chiến xa, voi, ngựa và bộ binh.

Verse 15

सात्यकिश्चारुदेष्णश्च साम्बोऽक्रूर: सहानुज: । हार्दिक्यो भानुविन्दश्च गदश्च शुकसारणौ ॥ १४ ॥ अपरे च महेष्वासा रथयूथपयूथपा: । निर्ययुर्दंशिता गुप्ता रथेभाश्वपदातिभि: ॥ १५ ॥

Các tướng lĩnh chủ chốt của chiến binh xa—Sātyaki, Cārudeṣṇa, Sāmba, Akrūra cùng các em, lại có Hārdikya, Bhānuvinda, Gada, Śuka và Sāraṇa—cùng nhiều cung thủ kiệt xuất khác, những thủ lĩnh các đội chiến xa, đều mặc giáp và ra khỏi thành, được bảo vệ bởi các đơn vị chiến xa, voi, ngựa và bộ binh.

Verse 16

तत: प्रववृते युद्धं शाल्वानां यदुभि: सह । यथासुराणां विबुधैस्तुमुलं लोमहर्षणम् ॥ १६ ॥

Rồi một trận chiến ầm vang, dựng tóc gáy bùng nổ giữa quân của Śālva và người Yadu; nó chẳng khác gì những đại chiến giữa chư thiên và loài asura.

Verse 17

ताश्च सौभपतेर्माया दिव्यास्‍त्रै रुक्‍मिणीसुत: । क्षणेन नाशयामास नैशं तम इवोष्णगु: ॥ १७ ॥

Pradyumna, con của Rukmiṇī, dùng các vũ khí thiêng liêng lập tức phá tan mọi ảo thuật của Śālva liên hệ với Saubha, như tia nắng ấm của mặt trời xua tan bóng tối đêm đen.

Verse 18

विव्याध पञ्चविंशत्या स्वर्णपुङ्खैरयोमुखै: । शाल्वस्य ध्वजिनीपालं शरै: सन्नतपर्वभि: ॥ १८ ॥ शतेनाताडयच्छाल्वमेकैकेनास्य सैनिकान् । दशभिर्दशभिर्नेतृन् वाहनानि त्रिभिस्‍त्रिभि: ॥ १९ ॥

Mũi tên của Pradyumna có cán vàng, đầu sắt và các khớp nối trơn nhẵn. Với hai mươi lăm mũi tên, Ngài bắn gục tổng chỉ huy của Śālva; với một trăm mũi, Ngài đánh trúng chính Śālva. Rồi Ngài xuyên từng binh sĩ bằng một mũi, các sĩ quan bằng mười mũi mỗi người, và ngựa cùng các phương tiện khác bằng ba mũi mỗi chiếc.

Verse 19

विव्याध पञ्चविंशत्या स्वर्णपुङ्खैरयोमुखै: । शाल्वस्य ध्वजिनीपालं शरै: सन्नतपर्वभि: ॥ १८ ॥ शतेनाताडयच्छाल्वमेकैकेनास्य सैनिकान् । दशभिर्दशभिर्नेतृन् वाहनानि त्रिभिस्‍त्रिभि: ॥ १९ ॥

Mũi tên của Pradyumna có cán vàng, đầu sắt và các khớp nối trơn nhẵn. Với hai mươi lăm mũi tên, Ngài bắn gục tổng chỉ huy của Śālva; với một trăm mũi, Ngài đánh trúng chính Śālva. Rồi Ngài xuyên từng binh sĩ bằng một mũi, các sĩ quan bằng mười mũi mỗi người, và ngựa cùng các phương tiện khác bằng ba mũi mỗi chiếc.

Verse 20

तदद्भुचतं महत् कर्म प्रद्युम्नस्य महात्मन: । द‍ृष्ट्वा तं पूजयामासु: सर्वे स्वपरसैनिका: ॥ २० ॥

Thấy kỳ công vĩ đại và kỳ diệu của Pradyumna, toàn thể binh sĩ của cả hai phe đều ca ngợi và tôn kính Ngài.

Verse 21

बहुरूपैकरूपं तद् द‍ृश्यते न च द‍ृश्यते । मायामयं मयकृतं दुर्विभाव्यं परैरभूत् ॥ २१ ॥

Phi thuyền huyễn thuật do Maya Dānava tạo ra lúc thì tuy chỉ một mà hiện thành nhiều hình giống hệt, lúc lại trở về một; khi thì thấy, khi thì không thấy. Vì thế đối thủ của Śālva không thể biết chắc nó ở đâu.

Verse 22

क्व‍‍चिद्भ‍ूमौ क्व‍‍चिद् व्योम्नि गिरिमूर्ध्‍नि जले क्व‍‍चित् । अलातचक्रवद् भ्राम्यत् सौभं तद् दुरवस्थितम् ॥ २२ ॥

Từng khoảnh khắc, phi thuyền Saubha khi hiện trên mặt đất, khi trên trời, khi trên đỉnh núi, khi lại trong nước. Như vòng đuốc lửa quay tít, nó chẳng bao giờ đứng yên một chỗ.

Verse 23

यत्र यत्रोपलक्ष्येत ससौभ: सहसैनिक: । शाल्वस्ततस्ततोऽमुञ्चञ् छरान् सात्वतयूथपा: ॥ २३ ॥

Hễ nơi nào Śālva xuất hiện cùng phi thuyền Saubha và quân đội, thì ngay nơi ấy các tướng lĩnh Yadu (Sātvata) liền bắn mưa tên về phía hắn.

Verse 24

शरैरग्‍न्यर्कसंस्पर्शैराशीविषदुरासदै: । पीड्यमानपुरानीक: शाल्वोऽमुह्यत्परेरितै: ॥ २४ ॥

Những mũi tên của địch chạm vào như lửa và mặt trời, lại khó chịu như nọc rắn. Thấy quân đội và thành bay của mình bị dồn ép như vậy, Śālva bèn hoang mang, rối trí.

Verse 25

शाल्वानीकपशस्‍त्रौघैर्वृष्णिवीरा भृशार्दिता: । न तत्यजू रणं स्वं स्वं लोकद्वयजिगीषव: ॥ २५ ॥

Dù các dũng sĩ Vṛṣṇi bị hành hạ dữ dội bởi mưa vũ khí từ các tướng của Śālva, họ vẫn không rời bỏ vị trí chiến đấu của mình, vì khao khát chiến thắng ở đời này và đời sau.

Verse 26

शाल्वामात्यो द्युमान्नाम प्रद्युम्नं प्राक्प्रपीडित: । आसाद्य गदया मौर्व्या व्याहत्य व्यनदद् बली ॥ २६ ॥

Dyumān, vị đại thần của Śālva, kẻ trước đó đã bị Śrī Pradyumna làm bị thương, nay lao đến gần; vừa gầm vang, hắn vung chùy sắt đen đánh vào Ngài.

Verse 27

प्रद्युम्नं गदया शीर्णवक्ष:स्थलमरिंदमम् । अपोवाह रणात्सूतो धर्मविद् दारुकात्मज: ॥ २७ ॥

Tưởng rằng ngực của Pradyumna đã bị chùy đập nát, người đánh xe—con trai của Dāruka—thấu hiểu bổn phận dharma, liền đưa Pradyumna rời khỏi chiến địa.

Verse 28

लब्धसंज्ञो मुहूर्तेन कार्ष्णि: सारथिमब्रवीत् । अहो असाध्विदं सूत यद् रणान्मेऽपसर्पणम् ॥ २८ ॥

Vừa tỉnh lại trong chốc lát, Pradyumna, con của Kṛṣṇa, nói với người đánh xe: “Hỡi người đánh xe, thật đáng hổ thẹn—ta lại bị đưa rời khỏi chiến trường!”

Verse 29

न यदूनां कुले जात: श्रूयते रणविच्युत: । विना मत्क्लीबचित्तेन सूतेन प्राप्तकिल्बिषात् ॥ २९ ॥

Ngoài ta ra, chưa từng nghe ai sinh trong dòng Yadu lại bỏ chiến trường. Danh dự của ta nay bị hoen ố bởi người đánh xe tội lỗi, lòng hèn nhát như kẻ bất lực.

Verse 30

किं नु वक्ष्येऽभिसङ्गम्य पितरौ रामकेशवौ । युद्धात्सम्यगपक्रान्त: पृष्टस्तत्रात्मन: क्षमम् ॥ ३० ॥

Nếu ta trở về gặp hai bậc phụ thân như Rāma và Keśava sau khi chỉ biết chạy khỏi trận chiến, ta sẽ nói gì? Khi bị hỏi ở đó, câu trả lời nào xứng với danh dự của ta?

Verse 31

व्यक्तं मे कथयिष्यन्ति हसन्त्यो भ्रातृजामय: । क्लैब्यं कथं कथं वीर तवान्यै: कथ्यतां मृधे ॥ ३१ ॥

Chắc chắn các chị dâu của ta sẽ cười mà nói: “Hỡi dũng sĩ, kể đi—trong chiến trận, kẻ thù đã biến ngươi thành kẻ hèn nhát thế nào?”

Verse 32

सारथिरुवाच धर्मं विजानतायुष्मन् कृतमेतन्मया विभो । सूत: कृच्छ्रगतं रक्षेद् रथिनं सारथिं रथी ॥ ३२ ॥

Người đánh xe thưa: “Hỡi bậc trường thọ, con làm điều này vì biết rõ bổn phận (dharma), lạy Chúa tể. Khi nguy nan, người đánh xe phải bảo hộ chủ nhân trên chiến xa, và chủ nhân cũng phải che chở người đánh xe của mình.”

Verse 33

एतद्विदित्वा तु भवान्मयापोवाहितो रणात् । उपसृष्ट: परेणेति मूर्च्छितो गदया हत: ॥ ३३ ॥

Ghi nhớ quy tắc ấy, con đã đưa Ngài rời chiến địa, vì Ngài bị chùy của kẻ địch đánh đến ngất lịm, và con tưởng Ngài bị thương nặng.