Adhyaya 5

Verse 1

श्रीशुक उवाच नन्दस्त्वात्मज उत्पन्ने जाताह्लादो महामना: । आहूय विप्रान् वेदज्ञान्‍स्‍नात: शुचिरलङ्कृत: ॥ १ ॥ वाचयित्वा स्वस्त्ययनं जातकर्मात्मजस्य वै । कारयामास विधिवत् पितृदेवार्चनं तथा ॥ २ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Nanda Mahārāja vốn rất quảng đại; khi Śrī Kṛṣṇa hiện ra làm con trai của ngài, ngài tràn ngập hoan hỷ. Sau khi tắm gội thanh tịnh và trang nghiêm, ngài mời các brāhmaṇa thông thạo thần chú Veda; cho họ tụng các thánh ca svastyayana cát tường, rồi cử hành nghi lễ jātakarma cho hài nhi theo đúng quy tắc, đồng thời sắp đặt việc thờ phụng chư thiên và tổ tiên.

Verse 2

श्रीशुक उवाच नन्दस्त्वात्मज उत्पन्ने जाताह्लादो महामना: । आहूय विप्रान् वेदज्ञान्‍स्‍नात: शुचिरलङ्कृत: ॥ १ ॥ वाचयित्वा स्वस्त्ययनं जातकर्मात्मजस्य वै । कारयामास विधिवत् पितृदेवार्चनं तथा ॥ २ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Nanda Mahārāja vốn rất quảng đại; khi Śrī Kṛṣṇa hiện ra làm con trai của ngài, ngài tràn ngập hoan hỷ. Sau khi tắm gội thanh tịnh và trang nghiêm, ngài mời các brāhmaṇa thông thạo thần chú Veda; cho họ tụng các thánh ca svastyayana cát tường, rồi cử hành nghi lễ jātakarma cho hài nhi theo đúng quy tắc, đồng thời sắp đặt việc thờ phụng chư thiên và tổ tiên.

Verse 3

धेनूनां नियुते प्रादाद् विप्रेभ्य: समलङ्कृते । तिलाद्रीन्सप्त रत्नौघशातकौम्भाम्बरावृतान् ॥ ३ ॥

Nanda Mahārāja đã bố thí cho các bà-la-môn hai triệu con bò, được trang sức bằng y phục và châu báu. Ngài còn dâng bảy đống ngũ cốc như bảy ngọn đồi, phủ châu báu và vải thêu chỉ vàng.

Verse 4

कालेन स्‍नानशौचाभ्यां संस्कारैस्तपसेज्यया । शुध्यन्ति दानै: सन्तुष्टय‍ा द्रव्याण्यात्मात्मविद्यया ॥ ४ ॥

Tâu Đại vương, theo dòng thời gian, đất đai và của cải vật chất được thanh tịnh; nhờ tắm gội, thân thể được thanh tịnh; nhờ tẩy rửa, vật ô uế được sạch. Nhờ các nghi lễ saṁskāra, sự sinh ra được thanh tịnh; nhờ khổ hạnh, các căn được thanh tịnh; nhờ thờ phụng và bố thí cho bà-la-môn, tài sản được thanh tịnh. Nhờ tri túc, tâm được thanh tịnh; và nhờ tự chứng—ý thức Kṛṣṇa—linh hồn được thanh tịnh.

Verse 5

सौमङ्गल्यगिरो विप्रा: सूतमागधवन्दिन: । गायकाश्च जगुर्नेदुर्भेर्यो दुन्दुभयो मुहु: ॥ ५ ॥

Các bà-la-môn tụng những thánh ca Veda cát tường. Các sūta, māgadha và vandin—những người tinh thông việc xướng đọc Purāṇa và sử hệ vương tộc—đồng thanh ngâm xướng; các ca sĩ hát lên, và những nhạc cụ như bherī, dundubhi vang rền liên hồi.

Verse 6

व्रज: सम्मृष्टसंसिक्तद्वाराजिरगृहान्तर: । चित्रध्वजपताकास्रक्‍चैलपल्लवतोरणै: ॥ ६ ॥

Vrajapura, nơi cư ngụ của Nanda Mahārāja, được trang hoàng khắp nơi bằng cờ và phướn rực rỡ. Nhiều cổng được kết bằng vòng hoa, vải và lá xoài; sân, cổng gần đường và các gian phòng trong nhà đều được quét dọn và rửa sạch bằng nước.

Verse 7

गावो वृषा वत्सतरा हरिद्रातैलरूषिता: । विचित्रधातुबर्हस्रग्वस्‍त्रकाञ्चनमालिन: ॥ ७ ॥

Những con bò, bò đực và bê con được xoa kỹ hỗn hợp nghệ và dầu, pha thêm nhiều loại khoáng chất. Đầu chúng được điểm lông công; chúng mang vòng hoa, phủ vải và đeo trang sức vàng.

Verse 8

महार्हवस्त्राभरणकञ्चुकोष्णीषभूषिता: । गोपा: समाययू राजन् नानोपायनपाणय: ॥ ८ ॥

Tâu vua Parīkṣit, các mục đồng trang sức lộng lẫy với y phục quý giá, đồ trang sức, áo khoác và khăn xếp; tay cầm nhiều lễ vật, họ tiến đến nhà của Mahārāja Nanda.

Verse 9

गोप्यश्चाकर्ण्य मुदिता यशोदाया: सुतोद्भ‍वम् । आत्मानं भूषयांचक्रुर्वस्त्राकल्पाञ्जनादिभि: ॥ ९ ॥

Các gopī nghe tin mẹ Yaśodā sinh một con trai thì vô cùng hoan hỷ; họ bắt đầu trang điểm thật đẹp với y phục thích hợp, trang sức, kẻ mắt đen và các thứ khác.

Verse 10

नवकुङ्कुमकिञ्जल्कमुखपङ्कजभूतय: । बलिभिस्त्वरितं जग्मु: पृथुश्रोण्यश्चलत्कुचा: ॥ १० ॥

Với gương mặt như hoa sen, càng rực rỡ nhờ phấn nghệ tây và kuṅkuma mới, các gopī tay cầm lễ vật vội vã đến nhà mẹ Yaśodā; vẻ đẹp tự nhiên khiến hông đầy và ngực nở, rung động theo bước gấp gáp.

Verse 11

गोप्य: सुमृष्टमणिकुण्डलनिष्ककण्ठ्य- श्चित्राम्बरा: पथि शिखाच्युतमाल्यवर्षा: । नन्दालयं सवलया व्रजतीर्विरेजु- र्व्यालोलकुण्डलपयोधरहारशोभा: ॥ ११ ॥

Các gopī đeo khuyên tai ngọc được đánh bóng rực rỡ, cổ mang miếng trang sức, tay đeo vòng, mặc y phục nhiều màu; hoa từ tóc rơi xuống đường như mưa. Khi họ đi đến nhà Nanda, vẻ đẹp càng chói sáng, vì khuyên tai, vòng hoa và bầu ngực lay động theo bước chân.

Verse 12

ता आशिष: प्रयुञ्जानाश्चिरं पाहीति बालके । हरिद्राचूर्णतैलाद्भ‍ि: सिञ्चन्त्योऽजनमुज्जगु: ॥ १२ ॥

Họ ban phúc cho hài nhi: “Hỡi bé thơ, xin gìn giữ lâu dài; xin làm vua xứ Vraja và nuôi dưỡng mọi người.” Rồi họ rảy hỗn hợp bột nghệ, dầu và nước lên Đấng Hari vô sinh, đồng thời dâng lời cầu nguyện.

Verse 13

अवाद्यन्त विचित्राणि वादित्राणि महोत्सवे । कृष्णे विश्वेश्वरेऽनन्ते नन्दस्य व्रजमागते ॥ १३ ॥

Khi Śrī Kṛṣṇa, Đấng vô hạn, hiện diện khắp nơi và là Chúa tể vũ trụ, đến trang viên của Nanda Mahārāja tại Vraja, muôn loại nhạc khí vang rền mừng đại lễ.

Verse 14

गोपा: परस्परं हृष्टा दधिक्षीरघृताम्बुभि: । आसिञ्चन्तो विलिम्पन्तो नवनीतैश्च चिक्षिपु: ॥ १४ ॥

Trong niềm hân hoan, các mục đồng gopa té lên nhau hỗn hợp sữa chua, sữa đặc, bơ ghee và nước, rồi xoa lên thân thể; họ còn ném bơ vào nhau và bôi bơ lên người nhau.

Verse 15

नन्दो महामनास्तेभ्यो वासोऽलङ्कारगोधनम् । सूतमागधवन्दिभ्यो येऽन्ये विद्योपजीविन: ॥ १५ ॥ तैस्तै: कामैरदीनात्मा यथोचितमपूजयत् । विष्णोराराधनार्थाय स्वपुत्रस्योदयाय च ॥ १६ ॥

Đại tâm Nanda Mahārāja bố thí y phục, trang sức và bò cho các gopa. Ông cũng ban tặng cho các sūta, māgadha, vandī và những người sống bằng học vấn khác theo đúng phẩm hạnh và năng lực của họ, làm thỏa lòng mọi ước nguyện—nhằm phụng thờ Viṣṇu và cầu sự hưng thịnh cho con trai mình.

Verse 16

नन्दो महामनास्तेभ्यो वासोऽलङ्कारगोधनम् । सूतमागधवन्दिभ्यो येऽन्ये विद्योपजीविन: ॥ १५ ॥ तैस्तै: कामैरदीनात्मा यथोचितमपूजयत् । विष्णोराराधनार्थाय स्वपुत्रस्योदयाय च ॥ १६ ॥

Đại tâm Nanda Mahārāja bố thí y phục, trang sức và bò cho các gopa. Ông cũng ban tặng cho các sūta, māgadha, vandī và những người sống bằng học vấn khác theo đúng phẩm hạnh và năng lực của họ, làm thỏa lòng mọi ước nguyện—nhằm phụng thờ Viṣṇu và cầu sự hưng thịnh cho con trai mình.

Verse 17

रोहिणी च महाभागा नन्दगोपाभिनन्दिता । व्यचरद् दिव्यवासस्रक्कण्ठाभरणभूषिता ॥ १७ ॥

Rohiṇī diễm phúc, được Nanda và Yaśodā tôn kính, khoác y phục lộng lẫy, đeo vòng hoa, chuỗi cổ và các trang sức khác; bà đi lại khắp nơi để đón tiếp những nữ khách đến dự lễ hội.

Verse 18

तत आरभ्य नन्दस्य व्रज: सर्वसमृद्धिमान् । हरेर्निवासात्मगुणै रमाक्रीडमभून्नृप ॥ १८ ॥

Từ đó, Vraja của Nanda Mahārāja tràn đầy mọi phú quý. Vì Hari ngự tại đây cùng các phẩm tính siêu việt, nơi ấy trở thành sân khấu līlā của Nữ thần Lakṣmī, tâu Đại vương.

Verse 19

गोपान् गोकुलरक्षायां निरूप्य मथुरां गत: । नन्द: कंसस्य वार्षिक्यं करं दातुं कुरूद्वह ॥ १९ ॥

Sau khi sắp đặt các mục đồng bảo vệ Gokula, Nanda Mahārāja đi đến Mathurā, hỡi bậc hộ trì tối thượng của dòng Kuru, để nộp thuế hằng năm cho Kaṁsa.

Verse 20

वसुदेव उपश्रुत्य भ्रातरं नन्दमागतम् । ज्ञात्वा दत्तकरं राज्ञे ययौ तदवमोचनम् ॥ २० ॥

Khi Vasudeva nghe rằng Nanda—người bạn thân thiết như anh em—đã đến Mathurā và nộp thuế cho nhà vua, ông liền đến nơi ở của Nanda.

Verse 21

तं द‍ृष्ट्वा सहसोत्थाय देह: प्राणमिवागतम् । प्रीत: प्रियतमं दोर्भ्यां सस्वजे प्रेमविह्वल: ॥ २१ ॥

Vừa thấy ông, Nanda liền bật dậy, vui mừng như thân xác được hồi sinh. Trong cơn xúc động vì tình thương, ông ôm chầm lấy Vasudeva—người thân yêu nhất—bằng cả hai tay.

Verse 22

पूजित: सुखमासीन: पृष्ट्वानामयमाद‍ृत: । प्रसक्तधी: स्वात्मजयोरिदमाह विशाम्पते ॥ २२ ॥

Tâu Mahārāja Parīkṣit, được Nanda tiếp đãi và tôn kính, Vasudeva ngồi an nhiên rồi, vì tình thương sâu nặng, hỏi thăm sự bình an của hai người con trai mình.

Verse 23

दिष्टय‍ा भ्रात: प्रवयस इदानीमप्रजस्य ते । प्रजाशाया निवृत्तस्य प्रजा यत् समपद्यत ॥ २३ ॥

Hỡi huynh Nanda Mahārāja, tuổi đã cao mà huynh không có con trai, hy vọng cũng đã tắt; vì vậy nay có được con trai là dấu hiệu đại phúc lành.

Verse 24

दिष्टय‍ा संसारचक्रेऽस्मिन् वर्तमान: पुनर्भव: । उपलब्धो भवानद्य दुर्लभं प्रियदर्शनम् ॥ २४ ॥

Dẫu đang trong vòng bánh xe luân hồi, hôm nay được gặp huynh khiến tôi như được sinh lại; gặp bạn thân và quyến thuộc yêu dấu nơi đời này thật vô cùng khó.

Verse 25

नैकत्र प्रियसंवास: सुहृदां चित्रकर्मणाम् । ओघेन व्यूह्यमानानां प्लवानां स्रोतसो यथा ॥ २५ ॥

Như những tấm ván, cành gỗ bị sóng sông cuốn đi không thể ở cùng nhau, cũng vậy bạn bè và quyến thuộc vì nghiệp khác nhau và làn sóng thời gian nên khó ở chung.

Verse 26

कच्चित् पशव्यं निरुजं भूर्यम्बुतृणवीरुधम् । बृहद्वनं तदधुना यत्रास्से त्वं सुहृद्‌वृत: ॥ २६ ॥

Bạn hiền Nanda Mahārāja, nơi huynh sống cùng bằng hữu, khu rừng lớn ấy có thuận lợi cho muôn thú và đàn bò, không bệnh tật hay phiền toái chăng? Mong ở đó nước, cỏ và cây cối dồi dào.

Verse 27

भ्रातर्मम सुत: कच्चिन्मात्रा सह भवद्‌व्रजे । तातं भवन्तं मन्वानो भवद्‌भ्यामुपलालित: ॥ २७ ॥

Huynh ơi, con trai tôi là Baladeva có ở Vraja của huynh cùng mẹ ruột là Rohiṇī chăng? Ngài xem huynh là cha và được hai người nuôi dưỡng bằng tình thương; Ngài có sống an hòa nơi ấy không?

Verse 28

पुंसस्त्रिवर्गो विहित: सुहृदो ह्यनुभावित: । न तेषु क्लिश्यमानेषु त्रिवर्गोऽर्थाय कल्पते ॥ २८ ॥

Khi bạn hữu và thân quyến được an ổn đúng đắn, thì tam mục tiêu theo Veda—dharma, artha, kama—mới đem lại lợi ích. Nhưng nếu họ đang khổ não, thì tam mục tiêu ấy cũng chẳng ban vui.

Verse 29

श्रीनन्द उवाच अहो ते देवकीपुत्रा: कंसेन बहवो हता: । एकावशिष्टावरजा कन्या सापि दिवं गता ॥ २९ ॥

Śrī Nanda nói: Than ôi! Nhiều người con trai của Devakī đã bị Kaṁsa giết hại. Và cô con gái út duy nhất còn lại cũng đã lên cõi trời.

Verse 30

नूनं ह्यद‍ृष्टनिष्ठोऽयमद‍ृष्टपरमो जन: । अद‍ृष्टमात्मनस्तत्त्वं यो वेद न स मुह्यति ॥ ३० ॥

Quả thật con người bị chi phối bởi điều vô hình—định mệnh—và định mệnh là kẻ điều khiển tối hậu. Ai hiểu chân lý ấy thì không còn mê lầm.

Verse 31

श्रीवसुदेव उवाच करो वै वार्षिको दत्तो राज्ञे द‍ृष्टा वयं च व: । नेह स्थेयं बहुतिथं सन्त्युत्पाताश्च गोकुले ॥ ३१ ॥

Śrī Vasudeva nói: Này hiền huynh, huynh đã nộp thuế hằng năm cho vua (Kaṁsa) và cũng đã gặp chúng tôi. Đừng ở đây lâu; ở Gokula có thể sẽ có biến động.

Verse 32

श्रीशुक उवाच इति नन्दादयो गोपा: प्रोक्तास्ते शौरिणा ययु: । अनोभिरनडुद्युक्तैस्तमनुज्ञाप्य गोकुलम् ॥ ३२ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Được Śauri (Vasudeva) khuyên như vậy, Nanda và các gopa xin phép ngài, thắng bò đực vào xe, rồi lên đường trở về Gokula.