Adhyaya 30

Verse 1

विदुर उवाच ये त्वयाभिहिता ब्रह्मन् सुता: प्राचीनबर्हिष: । ते रुद्रगीतेन हरिं सिद्धिमापु: प्रतोष्य काम् ॥ १ ॥

Vidura hỏi: Hỡi bậc Bà-la-môn, trước đây ngài đã nói về các con của Prācīnabarhi rằng họ tụng ca Rudra-gīta để làm hài lòng Śrī Hari. Nhờ vậy họ đạt được thành tựu thiêng liêng nào?

Verse 2

किं बार्हस्पत्येह परत्र वाथ कैवल्यनाथप्रियपार्श्ववर्तिन: । आसाद्य देवं गिरिशं यद‍ृच्छया प्रापु: परं नूनमथ प्रचेतस: ॥ २ ॥

Hỡi Bārhaspatya, các Pracetas sau khi tình cờ gặp Girīśa (Śiva), vị rất được Đấng Tối Cao—Chúa tể ban giải thoát—yêu quý, thì ở đời này hay đời sau họ được gì? Hẳn họ đã đến cõi tối thượng, nhưng ngoài ra còn được gì nữa?

Verse 3

मैत्रेय उवाच प्रचेतसोऽन्तरुदधौ पितुरादेशकारिण: । जपयज्ञेन तपसा पुरञ्जनमतोषयन् ॥ ३ ॥

Đại hiền triết Maitreya nói: Các Pracetas, để thi hành mệnh lệnh của cha, đã khổ hạnh nghiêm ngặt trong nước biển. Nhờ tế lễ bằng sự tụng niệm các thần chú do Śiva ban, họ làm hài lòng Purañjana—Śrī Viṣṇu, Đấng Tối Thượng.

Verse 4

दशवर्षसहस्रान्ते पुरुषस्तु सनातन: । तेषामाविरभूत्कृच्छ्रं शान्तेन शमयन् रुचा ॥ ४ ॥

Khi mười nghìn năm khổ hạnh nghiêm khắc kết thúc, Đấng Puruṣa vĩnh cửu—Thượng Đế Tối Cao—hiện ra trước họ trong hình tướng êm dịu, và bằng hào quang an tịnh Ngài xoa dịu mọi nhọc nhằn của khổ hạnh ấy.

Verse 5

सुपर्णस्कन्धमारूढो मेरुश‍ृङ्गमिवाम्बुद: । पीतवासा मणिग्रीव: कुर्वन्वितिमिरा दिश: ॥ ५ ॥

Đức Chúa ngự trên vai Garuḍa, tựa như áng mây đậu trên đỉnh Meru. Ngài khoác y vàng, cổ đeo bảo châu Kaustubha, và hào quang thân Ngài xua tan mọi bóng tối khắp mười phương.

Verse 6

काशिष्णुना कनकवर्णविभूषणेन भ्राजत्कपोलवदनो विलसत्किरीट: । अष्टायुधैरनुचरैर्मुनिभि: सुरेन्द्रै- रासेवितो गरुडकिन्नरगीतकीर्ति: ॥ ६ ॥

Dung mạo của Thượng Đế vô cùng mỹ lệ, rực sáng với trang sức vàng và vương miện chói lọi. Ngài có tám tay cầm các vũ khí khác nhau; chư thiên, đại hiền triết và Indra cùng các vị khác vây quanh phụng sự. Garuḍa vỗ cánh tụng ca thánh ca Veda tán dương danh tiếng của Ngài, tựa như cư dân cõi Kinnaraloka.

Verse 7

पीनायताष्टभुजमण्डलमध्यलक्ष्म्या स्पर्धच्छ्रिया परिवृतो वनमालयाद्य: । बर्हिष्मत: पुरुष आह सुतान् प्रपन्नान् पर्जन्यनादरुतया सघृणावलोक: ॥ ७ ॥

Trên cổ Bhagavan đeo vòng hoa rừng dài đến gối; vòng hoa ấy tô điểm cho tám cánh tay rắn chắc và thon dài của Ngài, như thách thức cả vẻ đẹp của Nữ thần Lakṣmī. Với ánh nhìn đầy từ bi và giọng nói như sấm, Ngài cất lời với các con của vua Prācīnabarhiṣat, những người đã hoàn toàn quy phục.

Verse 8

श्रीभगवानुवाच वरं वृणीध्वं भद्रं वो यूयं मे नृपनन्दना: । सौहार्देनापृथग्धर्मास्तुष्टोऽहं सौहृदेन व: ॥ ८ ॥

Đức Bhagavan phán: Hỡi các hoàng tử, cầu chúc các con cát tường. Ta rất hài lòng trước tình thân ái giữa các con; tất cả các con cùng chuyên nhất một pháp—phụng sự bhakti. Vì vui lòng với tình huynh đệ ấy, nay các con hãy xin Ta một ân phúc.

Verse 9

योऽनुस्मरति सन्ध्यायां युष्माननुदिनं नर: । तस्य भ्रातृष्वात्मसाम्यं तथा भूतेषु सौहृदम् ॥ ९ ॥

Ai mỗi ngày vào lúc hoàng hôn nhớ đến các con, người ấy sẽ có tâm bình đẳng thân tình với anh em mình và nuôi dưỡng tình hữu ái đối với mọi chúng sinh.

Verse 10

ये तु मां रुद्रगीतेन सायं प्रात: समाहिता: । स्तुवन्त्यहं कामवरान्दास्ये प्रज्ञां च शोभनाम् ॥ १० ॥

Những ai chuyên tâm tán dương Ta vào buổi sáng và buổi chiều bằng các lời cầu nguyện do Thần Rudra soạn, Ta sẽ ban cho họ những ân phúc theo nguyện cầu và trí tuệ tốt đẹp, cao quý.

Verse 11

यद्यूयं पितुरादेशमग्रहीष्ट मुदान्विता: । अथो व उशती कीर्तिर्लोकाननु भविष्यति ॥ ११ ॥

Vì các con hoan hỷ tiếp nhận mệnh lệnh của phụ vương trong lòng và thi hành hết sức trung tín, nên danh thơm và đức hạnh của các con sẽ được ca tụng khắp thế gian.

Verse 12

भविता विश्रुत: पुत्रोऽनवमो ब्रह्मणो गुणै: । य एतामात्मवीर्येण त्रिलोकीं पूरयिष्यति ॥ १२ ॥

Các con sẽ có một người con trai lừng danh, về đức hạnh không hề kém Phạm Thiên; nhờ sức mạnh nội tại, người ấy sẽ làm đầy ba cõi, và dòng dõi của người ấy sẽ lan khắp tam giới.

Verse 13

कण्डो: प्रम्‍लोचया लब्धा कन्या कमललोचना । तां चापविद्धां जगृहुर्भूरुहा नृपनन्दना: ॥ १३ ॥

Cô con gái mắt như hoa sen, sinh ra từ sự kết hợp giữa hiền triết Kaṇḍu và tiên nữ Pramlocā, đã được Pramlocā gửi lại cho cây rừng chăm nom rồi trở về cõi trời. Hỡi các vương tử, chính rừng cây đã đón nhận đứa trẻ bị bỏ lại ấy.

Verse 14

क्षुत्क्षामाया मुखे राजा सोम: पीयूषवर्षिणीम् । देशिनीं रोदमानाया निदधे स दयान्वित: ॥ १४ ॥

Sau đó, đứa trẻ bị giao cho cây rừng chăm nom đã khóc vì đói. Khi ấy, chúa tể của rừng—Thần Nguyệt—vì lòng thương đã đặt ngón tay tuôn cam lộ vào miệng em; nhờ ân huệ của Nguyệt vương, đứa trẻ được nuôi lớn.

Verse 15

प्रजाविसर्ग आदिष्टा: पित्रा मामनुवर्तता । तत्र कन्यां वरारोहां तामुद्वहत मा चिरम् ॥ १५ ॥

Vì các con vâng theo mệnh lệnh của Ta, và phụ vương đã truyền dạy việc tạo lập con cháu, nên hãy mau chóng cưới cô gái xinh đẹp, đầy đủ đức hạnh ấy, rồi nhờ nàng mà sinh ra hậu duệ.

Verse 16

अपृथग्धर्मशीलानां सर्वेषां व: सुमध्यमा । अपृथग्धर्मशीलेयं भूयात्पत्‍न्यर्पिताशया ॥ १६ ॥

Các con, những người anh em, đều cùng một bản tính—là bhakta của Ta và là những người con vâng lời cha mình. Cũng vậy, thiếu nữ thắt lưng thon kia cũng cùng loại ấy và đã dâng trọn ý nguyện cho tất cả các con; vì thế, các con—những con trai của Prācīnabarhiṣat—và nàng đều đứng trên cùng một nền tảng, hợp nhất bởi một nguyên lý dharma chung.

Verse 17

दिव्यवर्षसहस्राणां सहस्रमहतौजस: । भौमान् भोक्ष्यथ भोगान् वै दिव्यांश्चानुग्रहान्मम ॥ १७ ॥

Hỡi các vương tử! Nhờ ân huệ của Ta, các con sẽ thọ hưởng mọi tiện nghi của cõi trần và cả cõi trời, không bị ngăn ngại, với sức lực viên mãn, suốt một triệu năm thiên giới.

Verse 18

अथ मय्यनपायिन्या भक्त्या पक्‍वगुणाशया: । उपयास्यथ मद्धाम निर्विद्य निरयादत: ॥ १८ ॥

Rồi sau đó, các con sẽ phát triển bhakti thuần khiết, không gián đoạn đối với Ta và được giải thoát khỏi mọi ô nhiễm vật chất. Khi ấy, hoàn toàn không dính mắc vào hưởng thụ ở cõi trời hay cảnh giới địa ngục, các con sẽ trở về dhāma của Ta.

Verse 19

गृहेष्वाविशतां चापि पुंसां कुशलकर्मणाम् । मद्वार्तायातयामानां न बन्धाय गृहा मता: ॥ १९ ॥

Những ai làm các việc lành trong bhakti-sevā và luôn sống trong đề tài về Chúa, dù ở đời sống gia đình, ngôi nhà cũng không bị xem là xiềng xích đối với họ.

Verse 20

नव्यवद्धृदये यज्ज्ञो ब्रह्मैतद्ब्रह्मवादिभि: । न मुह्यन्ति न शोचन्ति न हृष्यन्ति यतो गता: ॥ २० ॥

Những người sùng kính luôn chuyên chú vào các hoạt động bhakti-sevā cảm nhận mọi việc ngày càng tươi mới trong lòng, vì Paramātmā—Đấng toàn tri ngự trong tim—làm cho tất cả trở nên mới mẻ. Các bậc luận về Chân Lý Tuyệt Đối gọi đó là địa vị Brahman; trong trạng thái giải thoát ấy, không mê lầm, không than khóc, cũng không hân hoan vô cớ.

Verse 21

मैत्रेय उवाच एवं ब्रुवाणं पुरुषार्थभाजनं जनार्दनं प्राञ्जलय: प्रचेतस: । तद्दर्शनध्वस्ततमोरजोमला गिरागृणन् गद्गदया सुहृत्तमम् ॥ २१ ॥

Hiền triết Maitreya nói: Khi đức Janārdana, Đấng Tối Thượng, phán như vậy, các Praceta chắp tay bắt đầu dâng lời tán tụng Ngài—Đấng ban thành tựu của đời sống và là người bạn tối thượng. Vì hỷ lạc bhakti, giọng họ run rẩy; nhờ được darśana trực diện của Chúa, bóng tối và cấu uế trong tâm họ đều tan biến.

Verse 22

प्रचेतस ऊचुः । नमो नमः क्लेशविनाशनाय । निरूपितोदारगुणाह्वयाय । मनोवचोवेगपुरोजवाय । सर्वाक्षमार्गैरगताध्वने नमः ॥ २२ ॥

Các Praceta thưa: Kính lạy Chúa, Đấng diệt trừ mọi khổ não, chúng con xin đảnh lễ Ngài hết lần này đến lần khác. Danh thánh và những phẩm tính siêu việt rộng lớn của Ngài đều cát tường—điều ấy đã được xác quyết. Ngài vượt cả tốc độ của tâm và lời, và không thể nhận biết bằng các giác quan vật chất; vì vậy chúng con kính dâng lễ bái liên hồi.

Verse 23

शुद्धाय शान्ताय नम: स्वनिष्ठया मनस्यपार्थं विलसद्‌द्वयाय । नमो जगत्स्थानलयोदयेषु गृहीतमायागुणविग्रहाय ॥ २३ ॥

Kính lạy Chúa thanh tịnh và an nhiên. Khi tâm chuyên nhất an trú nơi Ngài, thế giới nhị nguyên—dẫu là chốn hưởng thụ—cũng trở nên vô nghĩa. Vì việc tạo dựng, duy trì và hủy diệt vũ trụ, Ngài hiển lộ như Brahmā, Viṣṇu và Śiva, mang hình tướng liên hệ với các guṇa của māyā; chúng con xin đảnh lễ Ngài.

Verse 24

नमो विशुद्धसत्त्वाय हरये हरिमेधसे । वासुदेवाय कृष्णाय प्रभवे सर्वसात्वताम् ॥ २४ ॥

Kính lạy Hari, Đấng là sattva thanh tịnh tuyệt đối, và Hari-medhas, Chúa có trí tuệ để cất đi khổ não của người bhakta. Kính lạy Vāsudeva, Đấng hiện diện khắp nơi; kính lạy Kṛṣṇa, con của Vasudeva; kính lạy Prabhava, Đấng luôn làm tăng trưởng uy lực và ân sủng cho mọi tín đồ Sātvata.

Verse 25

नम: कमलनाभाय नम: कमलमालिने । नम: कमलपादाय नमस्ते कमलेक्षण ॥ २५ ॥

Kính lạy Đấng có rốn như hoa sen; kính lạy Đấng mang vòng hoa sen. Kính lạy Đấng có bàn chân như sen; ôi Đấng mắt như cánh sen, kính lạy Ngài.

Verse 26

नम: कमलकिञ्जल्कपिशङ्गामलवाससे । सर्वभूतनिवासाय नमोऽयुङ्‌क्ष्महि साक्षिणे ॥ २६ ॥

Lạy Chúa Tối Thượng, y phục của Ngài vàng như nhụy sen nhưng chẳng thuộc vật chất. Ngài ngự trong tim mọi loài và là chứng nhân trực tiếp của mọi hành vi; chúng con kính lễ Ngài hết lần này đến lần khác.

Verse 27

रूपं भगवता त्वेतदशेषक्लेशसङ्‌क्षयम् । आविष्कृतं न: क्लिष्टानां किमन्यदनुकम्पितम् ॥ २७ ॥

Lạy Bhagavan, hình tướng siêu việt này của Ngài tiêu trừ mọi khổ não không sót. Vì cứu chúng con—những linh hồn bị trói buộc và khốn khổ—Ngài đã hiển lộ thân mình; đó là bằng chứng lòng từ bi vô điều kiện vô hạn của Ngài. Huống chi đối với các bhakta luôn được Ngài ưu ái!

Verse 28

एतावत्त्वं हि विभुभिर्भाव्यं दीनेषु वत्सलै: । यदनुस्मर्यते काले स्वबुद्ध्याभद्ररन्धन ॥ २८ ॥

Lạy Chúa, Đấng diệt trừ mọi điều bất tường! Các bậc vĩ nhân thương xót kẻ nghèo chỉ mong điều này: đúng thời, chúng con được nhớ Ngài nhờ sự mở rộng của Ngài trong hình thức arcā-vigraha. Xin Ngài xem chúng con là tôi tớ vĩnh hằng của Ngài.

Verse 29

येनोपशान्तिर्भूतानां क्षुल्लकानामपीहताम् । अन्तर्हितोऽन्तर्हृदये कस्मान्नो वेद नाशिष: ॥ २९ ॥

Dẫu chúng con nhỏ bé, khi Chúa vì lòng từ bi tự nhiên nghĩ đến bhakta của Ngài, chỉ bằng điều ấy thôi, mọi ước muốn của người bhakta sơ cơ được an tịnh và thành tựu. Chúa ẩn ngự trong tim mọi chúng sinh; cớ sao Ngài lại không biết những khát nguyện của chúng con?

Verse 30

असावेव वरोऽस्माकमीप्सितो जगत: पते । प्रसन्नो भगवान् येषामपवर्गगुरुर्गति: ॥ ३० ॥

Lạy Chúa tể vũ trụ, Ngài chính là bậc thầy chân thật của khoa học bhakti. Ân huệ chúng con mong cầu chỉ là: xin Ngài hài lòng với chúng con, vì Ngài là vị thầy của giải thoát và là đích đến tối thượng. Ngoài sự mãn nguyện trọn vẹn của Ngài, chúng con không cầu gì khác.

Verse 31

वरं वृणीमहेऽथापि नाथ त्वत्परत: परात् । न ह्यन्तस्त्वद्विभूतीनां सोऽनन्त इति गीयसे ॥ ३१ ॥

Lạy Chúa Tể, chúng con cầu xin ân phúc của Ngài, vì Ngài là Đấng Tối Thượng vượt trên mọi siêu việt. Vinh quang của Ngài vô tận, nên Ngài được tán dương là Ananta.

Verse 32

पारिजातेऽञ्जसा लब्धे सारङ्गोऽन्यन्न सेवते । त्वदङ्‌घ्रिमूलमासाद्य साक्षात्किं किं वृणीमहि ॥ ३२ ॥

Lạy Chúa Tể, khi ong đã đến cây pārijāta nơi cõi trời, nó chẳng tìm nơi khác. Cũng vậy, khi chúng con đã nương tựa dưới chân sen của Ngài, còn có phúc lành nào để xin nữa?

Verse 33

यावत्ते मायया स्पृष्टा भ्रमाम इह कर्मभि: । तावद्भवत्प्रसङ्गानां सङ्ग: स्यान्नो भवे भवे ॥ ३३ ॥

Lạy Chúa Tể, chừng nào chúng con còn bị māyā của Ngài chạm đến và vì nghiệp mà phải lang thang trong thế gian—từ thân này sang thân khác, từ cõi này sang cõi khác—xin cho đời đời chúng con được gần gũi các bhakta đang luận bàn về līlā của Ngài.

Verse 34

तुलयाम लवेनापि न स्वर्गं नापुनर्भवम् । भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताशिष: ॥ ३४ ॥

Dù chỉ một khoảnh khắc được gần gũi một bhakta thanh tịnh cũng không thể so với việc lên cõi trời hay hòa tan vào hào quang Brahman để đạt giải thoát không tái sinh. Với chúng sinh hữu tử, satsaṅga với các bhakta là ân phúc tối thượng.

Verse 35

यत्रेड्यन्ते कथा मृष्टास्तृष्णाया: प्रशमो यत: । निर्वैरं यत्र भूतेषु नोद्वेगो यत्र कश्चन ॥ ३५ ॥

Nơi nào những đề tài thanh khiết và đáng tôn vinh về Bhagavān được luận bàn, nơi ấy cơn khát dục vọng lắng dịu. Ở đó không có thù oán giữa muôn loài, và không ai còn bất an, lo sợ hay ưu phiền.

Verse 36

यत्र नारायण: साक्षाद्भगवान्न्यासिनां गति: । संस्तूयते सत्कथासु मुक्तसङ्गै: पुन: पुन: ॥ ३६ ॥

Nơi các tín đồ đã lìa chấp trước ca tụng trong thánh thoại và xướng danh Bhagavān Nārāyaṇa hết lần này đến lần khác, chính Nārāyaṇa hiện diện; Ngài là cứu cánh tối thượng của các vị xuất gia.

Verse 37

तेषां विचरतां पद्‌भ्यां तीर्थानां पावनेच्छया । भीतस्य किं न रोचेत तावकानां समागम: ॥ ३७ ॥

Lạy Chúa, các vị tùy tùng—những tín đồ của Ngài—du hành khắp nơi để thanh tịnh cả các thánh địa. Người thật sự sợ luân hồi, há chẳng vui mừng khi được gặp gỡ người của Ngài sao?

Verse 38

वयं तु साक्षाद्भगवन् भवस्य प्रियस्य सख्यु: क्षणसङ्गमेन । सुदुश्चिकित्स्यस्य भवस्य मृत्यो- र्भिषक्तमं त्वाद्य गतिं गता: स्म ॥ ३८ ॥

Lạy Bhagavān, nhờ chỉ một khoảnh khắc được gần gũi với Śambhu (Śiva), người bạn thân thiết và rất được Ngài yêu quý, chúng con may mắn đạt đến Ngài. Ngài là lương y tối thượng chữa căn bệnh luân hồi vốn khó trị; chúng con nương tựa nơi đôi chân sen của Ngài.

Verse 39

यन्न: स्वधीतं गुरव: प्रसादिता विप्राश्च वृद्धाश्च सदानुवृत्त्या । आर्या नता: सुहृदो भ्रातरश्च सर्वाणि भूतान्यनसूययैव ॥ ३९ ॥ यन्न: सुतप्तं तप एतदीश निरन्धसां कालमदभ्रमप्सु । सर्वं तदेतत्पुरुषस्य भूम्नो वृणीमहे ते परितोषणाय ॥ ४० ॥

Lạy Chúa, chúng con đã học Veda, làm đẹp lòng các bậc thầy, phụng sự các brāhmaṇa và các bậc trưởng lão tiến bộ tâm linh; chúng con kính lễ người hiền, bạn hữu, anh em và không ganh ghét bất cứ sinh linh nào. Ôi Purusottama, tất cả công đức ấy chúng con xin dâng chỉ để làm Ngài hoan hỷ.

Verse 40

यन्न: स्वधीतं गुरव: प्रसादिता विप्राश्च वृद्धाश्च सदानुवृत्त्या । आर्या नता: सुहृदो भ्रातरश्च सर्वाणि भूतान्यनसूययैव ॥ ३९ ॥ यन्न: सुतप्तं तप एतदीश निरन्धसां कालमदभ्रमप्सु । सर्वं तदेतत्पुरुषस्य भूम्नो वृणीमहे ते परितोषणाय ॥ ४० ॥

Lạy Īśa, chúng con đã khổ hạnh nghiêm mật trong nước, nhịn ăn lâu ngày, không kiêu mạn vì thời gian và không mê lầm. Ôi Purusottama, tất cả đều xin dâng chỉ để làm Ngài hoan hỷ; chúng con không cầu gì khác.

Verse 41

मनु: स्वयम्भूर्भगवान् भवश्च येऽन्ये तपोज्ञानविशुद्धसत्त्वा: । अद‍ृष्टपारा अपि यन्महिम्न: स्तुवन्त्यथो त्वात्मसमं गृणीम: ॥ ४१ ॥

Lạy Chúa Tối Thượng, Manu, Brahmā tự sinh, Bhagavān Śiva và các bậc đại du-già thanh tịnh nhờ khổ hạnh và trí tuệ cũng không thể thấu tận vinh quang và năng lực của Ngài. Dẫu vậy, họ vẫn tán dương theo khả năng; cũng như chúng con, tuy thấp kém hơn, xin dâng lời cầu nguyện theo sức mình.

Verse 42

नम: समाय शुद्धाय पुरुषाय पराय च । वासुदेवाय सत्त्वाय तुभ्यं भगवते नम: ॥ ४२ ॥

Lạy Bhagavān, Ngài bình đẳng với muôn loài, hoàn toàn thanh tịnh và là Purusha Tối Thượng. Vì Ngài hiện hữu khắp mọi tồn tại nên được gọi là Vāsudeva; Ngài là bản thể sattva và vượt ngoài ô nhiễm vật chất. Chúng con kính cẩn đảnh lễ Ngài.

Verse 43

मैत्रेय उवाच इति प्रचेतोभिरभिष्टुतो हरि: प्रीतस्तथेत्याह शरण्यवत्सल: । अनिच्छतां यानमतृप्तचक्षुषां ययौ स्वधामानपवर्गवीर्य: ॥ ४३ ॥

Hiền triết Maitreya nói: Hỡi Vidura, được các Pracetā tán dương như vậy, Hari—Đấng che chở kẻ quy y, đầy lòng thương bhakta—hoan hỷ và phán: “Tathāstu, nguyện điều các con cầu xin được thành tựu.” Nói xong, Đấng có oai lực bất khả chiến bại trở về dhāma của Ngài. Các Pracetā chưa thỏa mắt chiêm ngưỡng nên không muốn lìa xa Ngài.

Verse 44

अथ निर्याय सलिलात्प्रचेतस उदन्वत: । वीक्ष्याकुप्यन्द्रुमैश्छन्नां गां गां रोद्धुमिवोच्छ्रितै: ॥ ४४ ॥

Sau đó các Pracetā bước ra khỏi nước biển. Họ thấy cây cối trên đất liền mọc vút cao, như thể đứng lên để chặn con đường lên cõi trời. Toàn bộ mặt đất bị cây rừng che phủ; thấy vậy các Pracetā nổi giận.

Verse 45

ततोऽग्निमारुतौ राजन्नमुञ्चन्मुखतो रुषा । महीं निर्वीरुधं कर्तुं संवर्तक इवात्यये ॥ ४५ ॥

Tâu Đại vương, như trong thời kỳ hủy diệt Rudra vì phẫn nộ mà phun lửa và gió từ miệng, các Pracetā cũng vậy: trong cơn giận, họ phóng lửa và gió từ miệng để khiến mặt đất hoàn toàn không còn cây cỏ.

Verse 46

भस्मसात्क्रियमाणांस्तान् द्रुमान्वीक्ष्य पितामह: । आगत: शमयामास पुत्रान् बर्हिष्मतो नयै: ॥ ४६ ॥

Thấy cây cối trên mặt đất đều bị thiêu thành tro, Đức Phạm Thiên (Brahmā) liền đến và dùng lời lẽ hợp lý để an ủi, làm dịu các con trai của vua Barhiṣmān.

Verse 47

तत्रावशिष्टा ये वृक्षा भीता दुहितरं तदा । उज्जह्रुस्ते प्रचेतोभ्य उपदिष्टा: स्वयम्भुवा ॥ ४७ ॥

Những cây còn sót lại, vì quá sợ các Pracetā, liền theo lời khuyên của Đấng Tự Sinh Brahmā mà lập tức dâng con gái của mình.

Verse 48

ते च ब्रह्मण आदेशान्मारिषामुपयेमिरे । यस्यां महदवज्ञानादजन्यजनयोनिज: ॥ ४८ ॥

Theo lệnh của Brahmā, các Pracetā cưới nàng Māriṣā. Từ lòng nàng sinh ra Dakṣa, con của Brahmā; do từng khinh mạn Mahādeva (Śiva), ông phải sinh từ thai Māriṣā và đã bỏ thân hai lần.

Verse 49

चाक्षुषे त्वन्तरे प्राप्ते प्राक्सर्गे कालविद्रुते । य: ससर्ज प्रजा इष्टा: स दक्षो दैवचोदित: ॥ ४९ ॥

Trong thời kỳ Cākṣuṣa manvantara, dù thân trước đã bị dòng thời gian của cuộc tạo hóa trước hủy diệt, chính Dakṣa ấy, được ý chí tối thượng thúc đẩy, đã tạo ra các loài hữu tình như mong muốn.

Verse 50

यो जायमान: सर्वेषां तेजस्तेजस्विनां रुचा । स्वयोपादत्त दाक्ष्याच्च कर्मणां दक्षमब्रुवन् ॥ ५० ॥ तं प्रजासर्गरक्षायामनादिरभिषिच्य च । युयोज युयुजेऽन्यांश्च स वै सर्वप्रजापतीन् ॥ ५१ ॥

Vừa mới sinh, Dakṣa nhờ ánh quang thân thể siêu việt đã che lấp vẻ rực rỡ của mọi bậc sáng chói. Vì cực kỳ tinh thông trong việc làm nghiệp (karma), ông được gọi là “Dakṣa”, nghĩa là “bậc rất thiện xảo”.

Verse 51

यो जायमान: सर्वेषां तेजस्तेजस्विनां रुचा । स्वयोपादत्त दाक्ष्याच्च कर्मणां दक्षमब्रुवन् ॥ ५० ॥ तं प्रजासर्गरक्षायामनादिरभिषिच्य च । युयोज युयुजेऽन्यांश्च स वै सर्वप्रजापतीन् ॥ ५१ ॥

Vừa mới sinh ra, Dakṣa với hào quang thân thể siêu việt đã che lấp mọi vẻ rực rỡ của kẻ khác. Vì cực kỳ thiện xảo trong việc thực hành nghiệp (karma), ông được gọi là Dakṣa, nghĩa là “bậc rất tinh thông.” Do đó, Phạm Thiên (Brahmā) giao cho ông công việc sinh thành và gìn giữ muôn loài; rồi theo thời gian, Dakṣa cũng điều phối các Prajāpati khác cùng tham gia việc tạo hóa và bảo hộ ấy.