Mantra 1

Sukta 139

Sanskrit (Devanagari)

सौभाग्यवर्धनम्। न्यस्तिका रुरोहिथ सुभगंकरणी मम । शतं तव प्रतानास्त्रयस्त्रिंशन्नितानाः ॥ तया सहस्रपर्ण्या हृदयं शोषयामि ते

IAST Transliteration

saúbhāgyavardhánam | nyastikā́ ruróhitha subhágaṃkaraṇī́ máma | śatáṃ táva pratā́nās tráyas triṃśán nitānā́ḥ || táyā sahasraparṇyā́ hṛ́dayaṃ śoṣayāmi te ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Increase of good fortune. O Nyastikā, grow thou forth, fortune-making for me. A hundred are thy spreadings, three-and-thirty thy planted shoots. With thee, O thousand-leaved, I make thy heart to wither (to pine) within thee.

Translation

Tăng trưởng phúc lành. Hỡi Nyastikā, hãy mọc lên vì ta, trở thành kẻ làm nên may mắn cho ta. Sự lan tỏa của ngươi là một trăm, chồi được cắm trồng của ngươi là ba mươi ba. Nhờ ngươi—đấng ngàn lá—ta làm cho trái tim ngươi héo mòn ngay trong chính ngươi.

Word by Word

• न्यस्तिका: O Nyastikā (a charm/herb), / the Nyastikā plant
• न्यस्तिका: सम्बोधन (प्रायः) / कर्म
• Type: Noun
• Root: न्यस्तिका (प्रातिपदिक; न्यस्- ‘to place down’ से व्युत्पन्न, ‘न्यस्त’ + -इका) अथवा औषधि-नाम

• रुरोहिथ: you have grown / you sprang up
• रुरोहिथ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रुह् (धातु) ‘अङ्कुरित/उद्भवित होना, उगना’

• सुभगंकरणी: O maker of good fortune
• सुभगंकरणी: सम्बोधन (प्रायः) / कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: सुभगंकरणी (प्रातिपदिक; सुभग + करणी ‘making’)

• मम: of me / my
• मम: सम्बन्ध (genitive) / अधिकार-सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शतम्: a hundred
• शतम्: विशेषण (संख्या) / कर्म-सम्बन्ध
• Type: Noun (numeral)
• Root: शत (संख्या-प्रातिपदिक)

• तव: of you / your
• तव: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रतानाः: spreads, extensions
• प्रतानाः: कर्तृ/विषय (वर्ण्य-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: प्रतान (प्रातिपदिक) ‘विस्तार, फैलाव, तन्तु/शाखा’

• त्रयः: three
• त्रयः: विशेषण (संख्या)
• Type: Noun (numeral)
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)

• त्रिंशत्: thirty
• त्रिंशत्: विशेषण (संख्या)
• Type: Noun (numeral)
• Root: त्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)

• नितानाः: fibres/threads; offshoots
• नितानाः: कर्तृ/विषय (वर्ण्य-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: नितान (प्रातिपदिक) ‘तन्तु/रेशा/शाखा; फैलाव’

• तया: with that (herb/charm)
• तया: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सह: together with
• सह: सहकारक (सह-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)

• सहस्रपर्ण्या: with the ‘thousand-leaved’ (plant)
• सहस्रपर्ण्या: करण (सह के साथ)
• Type: Noun/Adjective
• Root: सहस्रपर्णी (प्रातिपदिक; ‘thousand-leaved’—औषधि/लता-नाम)

• हृदयम्: the heart
• हृदयम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)

• शोषयामि: I dry up / I cause to wither
• शोषयामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शुष् (धातु) ‘सूखना’ → णिच् शोषय- ‘सुखाना/शोषित करना’

• ते: your / of you
• ते: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (plant-charm corpus)

Devata: Nyastikā / Sahasraparṇī as personified herb-power (oṣadhi-devatā)

Chandas: Mixed; predominantly Anuṣṭubh-like cadence (rubric + two verse-units)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shringara","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From hopeful invocation → swelling abundance → subtle coercion of the ‘heart’.","listener_experience":"A sense of verdant charm and attraction; wonder at the plant’s many forms.","intensity":6}