Mantra 6

Sukta 133

Sanskrit (Devanagari)

अवश्लक्ष्णमिव भ्रंशदन्तर्लोममति ह्रदे। न वै कुमारि तत्तथा यथा कुमारि मन्यसे

IAST Transliteration

áva-ślákṣṇam iva bhráṃśad antár lómam áti hṛdé | ná vaí kumāri tát tathā́ yáthā kumāri mányase

English Translation (Griffith/Whitney)

As though unsmooth, slipping away—within, hair beyond, in the heart: not verily, O maiden, is that so, as, O maiden, thou deemest.

Translation

Như thể không trơn nhẵn, như thể tuột trôi—bên trong, lông vượt quá; ở trong tim. Nhưng không phải vậy đâu, hỡi thiếu nữ; không như điều thiếu nữ tưởng nghĩ.

Word by Word

• अवश्लक्ष्णम्: smooth, slippery
• अवश्लक्ष्णम्: कर्म (उपमेय/वस्तु)
• Type: Adjective
• Root: अव-श्लक्ष्ण (प्रातिपदिक) < श्लक्ष्ण

• इव: like, as if
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• भ्रंशत्: slipping, falling away
• भ्रंशत्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective (verbal participle)
• Root: भ्रंश् (धातु) → भ्रंशत् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)

• अन्तः: within, inside
• अन्तः: —
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तः

• लोम: hair
• लोम: कर्म (उपमेय/वस्तु)
• Type: Noun
• Root: लोमन् (प्रातिपदिक) → लोम (पुं/नपुं)

• अति: over, beyond
• अति: —
• Type: Indeclinable
• Root: अति

• ह्रदे: in the lake/pond
• ह्रदे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: ह्रद (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• वै: indeed, surely
• वै: —
• Type: Indeclinable
• Root: वै

• कुमारि: O maiden/young girl
• कुमारि: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: कुमारि (प्रातिपदिक)

• तत्: that (thing)
• तत्: कर्तृ (वाक्यविषय/प्रमाण्य-विषय)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तथा: thus, in that way
• तथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• यथा: as, the way that
• यथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• कुमारि: O maiden
• कुमारि: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: कुमारि (प्रातिपदिक)

• मन्यसे: you think, you suppose
• मन्यसे: कर्तृ (त्वम्)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु) → मन्यते

Attribution

Rishi: Anukta/late

Devata: Anukta (addressed human subject)

Chandas: Anuṣṭubh-like, irregular

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"bibhatsa","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From unsettling bodily imagery to firm corrective closure.","listener_experience":"Discomfort that converts into sobriety and realism.","intensity":7}