Mantra 3

Sukta 97

Sanskrit (Devanagari)

कदू न्व१स्याकृतमिन्द्रस्यास्ति पौंस्यम्। केनो नु कं श्रोमतेन न शुश्रुवे जनुषः परि वृत्रहा

IAST Transliteration

kadū́ nv asyākṛ́tam índrasyā́sti paúṃsyam | kénó nu káṃ śrómatená ná śuśruve jánuṣaḥ pári vṛtrahā́

English Translation (Griffith/Whitney)

When, then, is there (made manifest) the deed of Indra—his manly might? By what report, pray, of whom is it not heard, that the Vr̥tra-slayer surpasses (all) from his very birth?

Translation

Vậy thì, khi nào công việc của Indra—dũng lực nam nhi của Ngài—được hiển lộ? Bởi lời truyền nào, về ai mà lại không từng nghe rằng: Đấng sát Vṛtra vượt hơn tất cả ngay từ lúc sinh ra?

Word by Word

• कदू: when indeed?
• कदू: —
• Type: Indeclinable
• Root: कदा (प्रश्नार्थक-अव्यय) + ऊ (निपात/एव) → कदू

• नु: now/then (emphatic)
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• अस्य: of him/this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (genitive) / षष्ठी-सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आकृतम्: done, accomplished
• आकृतम्: कर्म (अस्ति इत्यस्य विषयः) / विधेय-विशेषण
• Type: Adjective/Participle
• Root: आ + कृ (धातु) → आकृत (कृदन्त-भूतकृत)

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: सम्बन्ध (genitive) / षष्ठी-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• पौंस्यम्: manliness, prowess
• पौंस्यम्: कर्म/विषय (अस्ति इत्यस्य) / विधेय-नाम
• Type: Noun
• Root: पौंस्य (प्रातिपदिक; पुंस्/पुमान्-सम्बद्ध)

• केन: by what?
• केन: करण
• Type: Pronoun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नु: then/indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• कम्: whom/what
• कम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• श्रोमतेन: with (his) famed/heard-of (power/renown)
• श्रोमतेन: करण
• Type: Adjective/Noun
• Root: श्रोमत् (प्रातिपदिक; ‘श्रु’ से व्युत्पन्न—श्रवण/कीर्ति-सम्बद्ध)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• शुश्रुवे: was heard/has been heard
• शुश्रुवे: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) → शुश्रुवे (परिपूर्ण/परफेक्ट)

• जनुषः: of birth, of origin
• जनुषः: अपादान/सम्बन्ध (परि इत्यस्य—‘from/around birth’)
• Type: Noun
• Root: जनुस् (प्रातिपदिक)

• परि: around, from all sides
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• वृत्रहा: Vṛtra-slayer (Indra)
• वृत्रहा: कर्तृ (शुश्रुवे इत्यस्य कर्ता—‘वृत्रहा’ इति) / संबोधन-भावः सन्दर्भानुसार
• Type: Noun/Epithet
• Root: वृत्रहन् (प्रातिपदिक; वृत्र + हन्)

Attribution

Rishi: Rigvedic attribution (imported into AV 20): Indra-stotra tradition; specific r̥ṣi not determinable from excerpt alone.

Devata: Indra (Vr̥trahā)

Chandas: Likely Triṣṭubh/Jagatī-class (verification needed).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From questioning to certainty: the mind moves from ‘when/how?’ to awe at innate supremacy.","listener_experience":"Arouses confidence and readiness to confront resistance.","intensity":7}