Mantra 9

Sukta 92

Sanskrit (Devanagari)

सुदेवो असि वरुण यस्य ते सप्त सिन्धवः । अनुक्षरन्ति काकुदं सूर्यं सुषिरामिव

IAST Transliteration

sudévo asi varuṇa yásya te saptá síndhavaḥ | anukṣáranti kākúdaṃ sū́ryaṃ suṣirā́m iva ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Graciously divine art thou, O Varuṇa, whose seven rivers follow their flowing. They stream on toward the Sun’s high crest, as through a land well-channeled with fair veins.

Translation

Hỡi Varuṇa, Ngài là vị thiện thần đầy ân huệ; bảy dòng sông của Ngài chảy theo Ngài, tuôn tràn không dứt. Chúng hướng về đỉnh cao của Mặt Trời, như qua miền đất có mạch nước tốt, kênh rãnh thông suốt.

Word by Word

• सुदेवः: well-divine, very godly
• सुदेवः: कर्तृ (विशेषण-रूपेण) / संबोधनार्थेऽपि
• Type: Adjective
• Root: सु-देव (प्रातिपदिक) < देव

• असि: you are
• असि: (अस्ति-क्रियायाः)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• वरुण: O Varuṇa
• वरुण: सम्प्रदान/आह्वान (संबोधन)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध (genitive: ‘of you’)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सप्त: seven
• सप्त: विशेषण
• Type: Numeral
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)

• सिन्धवः: rivers/streams
• सिन्धवः: कर्तृ (अनुक्षरन्ति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)

• अनु: along, after, in accordance
• अनु: क्रियाविशेषण (direction/sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• क्षरन्ति: they flow, they stream
• क्षरन्ति: क्रिया (कर्तृ: सिन्धवः)
• Type: Verb
• Root: क्षर् (धातु)

• काकुदम्: a peak/summit; hump, crest
• काकुदम्: कर्म (क्षरन्ति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: काकुद (प्रातिपदिक)

• सूर्यम्: the Sun
• सूर्यम्: कर्म/उपमान-लक्ष्य (काकुदं इत्यस्य विशेष्य/उपमानार्थे)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• सुषिराम्: well-channeled; having good veins/streams
• सुषिराम्: कर्म (इव-उपमानस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सु-शिरा/सुषिरा (प्रातिपदिक) < शिरा

• इव: like, as it were
• इव: क्रियाविशेषण/उपमान
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

Attribution

Rishi: RV-derived attribution (source tradition).

Devata: Varuṇa (with rivers and Sun as associated powers)

Chandas: Likely Triṣṭubh/Jagatī family in RV source; requires scan.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Gentle praise → widening vista of rivers → uplift toward solar clarity.","listener_experience":"Calm confidence that life can be organized into healthy channels.","intensity":3}