Adhyaya 53

Verse 1

अः स्कन्दगणा दश विनायका इति ख, चिहिनितपुस्तकपाठः अत्र चण्डिकादशहस्तेषु खड्गशूलारिशक्तिधृगिति युक्तः पाठः अस्मल्लब्धपुस्तकपञ्चकेषु नायं पाठः अथ त्रिपञ्चाशत्तमोध्यायः लिङ्गलक्षणं भगवानुवाच लिङ्गादिलक्षणं वक्ष्ये कमलोद्भव तच्छृणु दैर्घ्यार्धं वसुभिर्भक्त्वा त्यक्त्वा भागत्रयं ततः

“[Ghi chú dị bản:] ‘Các đoàn chúng của Skanda là mười Vināyaka’—bản thảo được đánh dấu (kha) chép như vậy. Tại đây, trong phần mô tả mười tay của Caṇḍikā, cách đọc thích đáng là ‘mang kiếm, giáo, śakti (lao phóng) diệt địch, v.v.’; nhưng cách đọc này không thấy trong năm bản thảo mà chúng tôi có. Nay bắt đầu Chương thứ năm mươi ba: các đặc tướng của Liṅga. Đức Thế Tôn phán: ‘Hỡi Đấng sinh từ hoa sen (Brahmā), Ta sẽ nói các dấu hiệu định nghĩa của Liṅga và các hình thức liên hệ—hãy lắng nghe. Hãy chia một nửa chiều dài thành tám phần; rồi từ đó bỏ đi ba phần.’”

Verse 2

विष्कम्भं भूतभागैस्तु चतुरस्रन्तु कारयेत् आयामं मूर्तिभिर्भक्त्वा एकद्वित्रिक्रमान् न्यसेत्

Nên định bề ngang (viṣkambha) theo các phần chia của các yếu tố (bhūta-bhāga) và dựng thành hình vuông. Rồi phân định chiều dài (āyāma) theo các mô thức quy định (mūrti), và đặt các kích thước theo đơn vị một, hai hoặc ba bước (krama).

Verse 3

ब्रह्मविष्णुशिवांशेषु वर्धमानोयमुच्यते चतुरस्रेस्य वर्णार्धं गुह्यकोणेषु लाञ्छयेत्

Khi áp dụng cho các phần (aṃśa) thuộc Brahmā, Viṣṇu và Śiva, phép ấy được gọi là “Vardhamāna”. Trong một đồ hình hình vuông, nên ghi dấu một nửa số âm tiết/chữ cái tại các góc kín (guhya-koṇa).

Verse 4

अष्टाग्रं वैष्णवं भागं सिध्यत्येव न संशयः षोडशास्रं ततः कुर्याद्द्वात्रिंशास्रं ततः पुनः

Phần chia (đồ hình) theo Vaiṣṇava có tám điểm được thành tựu quả thật—không nghi ngờ. Sau đó nên dựng hình mười sáu góc, rồi lại tiếp dựng hình ba mươi hai góc.

Verse 5

चतुःषष्ट्यस्रकं कृत्वा वर्तुलं साधयेत्ततः कर्तयेदथ लिङ्गस्य शिरो वै देशिकोत्तमः

Trước hết hãy làm với sáu mươi bốn mặt (hoặc cạnh), rồi gọt giũa thành dạng tròn; sau đó vị ācārya chủ lễ ưu tú phải tạo hình “đầu” (phần trên) của liṅga.

Verse 6

विस्तारमथ लिङ्गस्य अष्टधा संविभाजयेत् भागार्धार्धन्तु सन्त्यज्य च्छत्राकारं शिरो भवेत्

Kế đó, hãy chia bề ngang (đường kính) của liṅga thành tám phần. Bỏ đi một nửa của một phần, phần đầu (đỉnh) phải được tạo theo hình chiếc lọng (ô dù nghi lễ).

Verse 7

त्रिषु भागेषु सदृशमायामं यस्य चिस्तरः तद्विभागसमं लिङ्गं सर्वकामफलप्रदं

Liṅga nào có chiều dài và bề ngang cân xứng theo ba phần chia bằng nhau—tức được làm với số đo tương ứng đúng ba đoạn ấy—được nói là ban cho quả báo của mọi mục đích mong cầu.

Verse 8

दैर्घ्यस्य तु चतुर्थेन विष्कम्भं देवपूजिते सर्वेषामेव लिङ्गानां लक्षणं शृणु साम्प्रतं

Hỡi Đấng được chư thiên tôn thờ, đường kính (bề dày) nên bằng một phần tư tổng chiều dài. Nay hãy lắng nghe các đặc trưng định danh của mọi loại liṅga.

Verse 9

मध्यसूत्रं समासाद्य ब्रह्मरुद्रान्तिकं बुधः षोडशाङ्गुललिङ्गस्य षड्भागैर् भाजितो यथा

Sau khi xác định đường trục trung tâm, vị chủ lễ trí tuệ phải đánh dấu các vùng Brahmā và Rudra; do đó, với liṅga dài mười sáu aṅgula, cần chia thành sáu phần bằng nhau.

Verse 10

तद्वैयमनसूत्राभ्यां मानमन्तरमुच्यते यवाष्टमुत्तरे कार्यं शेषाणां यवहानितः

Đó quả thật được nói là “mức đo trung gian”, được xác định bằng thước đo và dây đo. Đối với mức (cao hơn) kế tiếp, cần cộng thêm một phần tám của một yava; còn các mức còn lại thì theo quy tắc giảm bớt theo yava.

Verse 11

अधोभागं त्रिधा कृत्वा त्वर्धमेकं परित्यजेत् व्रजेदात्यन्तिकमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अष्टधा तद्द्वयं कृत्वा ऊर्ध्वभागत्र्यं त्यजेत्

Chia phần dưới thành ba phần, rồi bỏ đi một nửa; như vậy đạt đến “mức tối hậu” (tức mức cuối cùng, tinh vi nhất) — theo dị bản “ga” trong bản thảo có đánh dấu. (Hoặc:) chia cặp ấy thành tám phần, rồi bỏ ba phần của đoạn phía trên.

Verse 12

ऊर्ध्वञ्च पञ्चमाद्भागाद् भ्राम्य रेखां प्रलम्बयेत् भागमेकं परित्यज्य सङ्गं कारयेत्तयोः

Từ phần chia thứ năm, hãy xoay lên trên và hạ một đường vuông góc. Bỏ đi một phần chia, rồi tạo mối nối (sự liên kết) giữa hai đường ấy.

Verse 13

एतत् साधारणं प्रोक्तं लिङ्गानां लक्षणं मया सर्वसाधारणं वक्ष्ये पिण्डिकान्तान्निबोध मे

Như vậy, ta đã nói về các đặc trưng chung của các liṅga (Śiva-liṅga). Nay ta sẽ trình bày điều áp dụng phổ quát cho tất cả, cho đến tận phần cuối của piṇḍikā (bệ/đế); hãy lắng nghe ta.

Verse 14

ब्रह्मभागप्रवेशञ्च ज्ञात्वा लिङ्गस्य चोच्छ्रयं न्यसेद् ब्रह्मशिलां विद्वान् सम्यक्कर्मशिलोपरि

Sau khi xác định rõ sự đi vào/độ xuyên nhập của “phần Brahma” (điểm Brahma, chuẩn đo Brahma đã định) và cả chiều cao của liṅga, vị hành lễ uyên bác phải đặt brahmaśilā (đá Brahma) cho đúng trên phiến đá nghi lễ/công tác đã được chuẩn bị đúng phép.

Verse 15

तथा सुमुच्छ्रयं ज्ञात्वा पिण्डिकां प्रविभाजयेत् द्विभागमुच्छ्रितं पीठं विस्तारं लिङ्गसम्मितम्

Cũng vậy, sau khi xác định đúng độ vươn cao (độ nhô/chiều cao), cần định tỷ lệ và phân chia piṇḍikā (bệ-đế). Pīṭha (tòa/bệ) phải vươn cao hai phần, và bề rộng phải đo theo tỷ lệ tương xứng với liṅga.

Verse 16

त्रिभागं मध्यतः खातं कृत्वा पीठं विभाजयेत् स्वमानार्धत्रिभागेण बाहुल्यं परिकल्पयेत्

Sau khi tạo một hõm trung tâm (khāta) ở giữa bằng một phần ba, cần định tỷ lệ và phân chia pīṭha (bệ). Và bāhulya (độ nhô/độ rộng) phải được ấn định bằng một phần ba của một nửa chính kích thước của nó.

Verse 17

बाहुल्यस्य त्रिभागेण मेखलामथ कल्पयेत् खातं स्यान्मेखलातुल्यं क्रमान्निम्नन्तु कारयेत्

Kế đó, hãy tạo mekhalā (dải viền/đai bao quanh) bằng một phần ba của bāhulya (độ dày/độ rộng) đã định. Rãnh (khāta) phải có kích thước bằng với mekhalā, và phải làm dốc xuống dần theo đúng trật tự.

Verse 18

मेखलाषोडशांशेन खातं वा तत्प्रमाणज्ञः उच्छ्रायं तस्य पीठस्य विकाराङ्गं तु कारयेत्

Người am tường đúng phép đo phải tạo phần khoét/cắt (recess) đến mức một phần mười sáu của mekhalā (đai viền). Đồng thời cũng phải dựng độ vươn cao của pīṭha ấy, kèm theo các bộ phận tạo hình/trang trí (vikārāṅga).

Verse 19

भूमौ प्रविष्टमेकं तु भागैकेन पिण्डिका कण्ठं भागैस्त्रिभिः कार्यं भागेनैकेन पट्टिका

Trong các phần đã đo, một phần phải chôn vào đất làm piṇḍikā (đế bệ). Phần cổ (kaṇṭha) phải làm ba phần, còn paṭṭikā (dải nẹp/phiến đai) làm một phần.

Verse 20

द्यंगेन चोर्ध्वपट्टन्तु एकांशाः शेषपट्टिका भागं भागं प्रविष्टन्तु यावत् कण्ठं ततः पुनः

Kế đó, với (các) chi thể được nâng lên, hãy sắp đặt dải băng phía trên; cố định một phần, rồi luồn dải còn lại từng đoạn một cho đến khi chạm tới cổ; sau đó lại tiếp tục (lặp/tiến hành) sự sắp đặt ấy.

Verse 21

निर्गमं भागमेकं तु यावद्वै शेषपट्टिका प्रणालस्य त्रिभागेन निर्गमस्तु त्रिभागतः

Phần nhô ra làm cửa thoát (nirgama) nên lấy một phần làm chuẩn, tính đến mức của dải gờ còn lại (śeṣa-paṭṭikā). Đối với vòi thoát nước (praṇāla), cửa thoát phải được định theo cách chia làm ba phần, tức lấy tỷ lệ một phần ba làm thước.

Verse 22

मध्यतः कृत्वा ततः पीठमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः विकारांशांश्चेति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः भागेनैकेनेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः चार्धपट्टन्तु इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः मूलेङ्गुल्यग्रविस्तारमग्रे त्र्यंशेन चार्धतः ईषन्निम्नन्तु कुर्वीत खातं तच्चोत्तरेण वै पिण्डिकासहितं लिङ्गमेतत् साधारणं स्मृतम्

Ở phần gốc, bề rộng nên bằng bề ngang đầu ngón tay; về phía trước thì thu nhỏ đi một phần ba và lại làm theo tỷ lệ “thêm nửa” (tức thuôn dần theo chuẩn). Hãy tạo một chỗ lõm nhẹ (rãnh nông), và làm đường thoát (kênh chảy ra) ở phía bắc. Một liṅga có piṇḍikā (bệ) theo kiểu này được ghi nhớ là liṅga “sādhāraṇa”, tức loại chuẩn/thông dụng.