Adhyaya 106

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे गृहादिवास्तुर्नाम पञ्चाधिकशततमो ऽध्यायः अथ षडधिकशततमो ऽध्यायः नगरादिवास्तुः ईश्वर उवाच नगरादिकवास्तुश् च वक्ष्ये राज्यादिवृद्धये योजनं योजनार्धं वा तदर्थं स्थानमाश्रयेत्

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa, chương thứ 105 mang tên “Vāstu về nhà cửa và các loại tương tự” đã kết thúc. Nay bắt đầu chương thứ 106: “Vāstu về thành thị và các loại tương tự”. Đức Chúa (Īśvara) phán: “Ta sẽ trình bày các nguyên lý vāstu cho thành thị và những khu cư trú liên hệ, nhằm làm tăng trưởng và hưng thịnh vương quốc cùng các nguồn lực của nó. Vì mục đích ấy, nên chọn và nương trú một địa điểm thích hợp—rộng một yojana hoặc nửa yojana.”

Verse 2

हनमिति घ धर्मः कलिश्चेत्यादिः, मृतिर्धनमित्यन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति आयुः प्रावाह्यशस्यानीति ख , छ च भोगं च पत्यं चेति ख , छ च द्वारतः प्रोक्त इति घ भोजनार्धन्तदर्धं च इति घ , ङ च अभ्यर्च्य वास्तु नगरं प्राकाराद्यन्तु कारयेत् ईशादित्रिंशत्पदके पूर्वद्वारं च सूर्यके

“Hana” (như vậy): trong thủ bản Gha, cách đọc bắt đầu bằng “Dharma, Kali, v.v.”; cách đọc kết “Mṛti, Dhana” không thấy trong thủ bản Jha. Trong các thủ bản Kha và Cha còn có dị bản “āyuḥ prāvāhyaśasyāni”; và cũng có “bhogaṃ ca patyaṃ ca”. Trong Gha có cách đọc “dvārataḥ proktaḥ”. Trong Gha và Ṅa còn có “bhojanārdham tadardhaṃ ca”. Sau khi lễ bái các thần Vāstu, nên cho xây dựng một đô thành cùng tường lũy và các công sự. Trong Vāstu-maṇḍala ba mươi ô bắt đầu từ Īśāna (Đông Bắc), cổng phía Đông phải đặt ở vị trí/khí phần Sūrya (Thái Dương).

Verse 3

गन्धर्वाभ्यां दक्षिणे स्याद्वारुण्ये पश्चिमे तथा सौम्यद्वारं सौम्यपदे कार्या हट्टास्तु विस्तराः

Cổng phía Nam nên đặt ở phương Gandharva; cổng phía Tây cũng vậy, đặt ở phương Varuṇa. Cổng phía Bắc phải dựng tại phương Saumya; còn các phố chợ (haṭṭa) nên quy hoạch rộng rãi.

Verse 4

येनेभादि सुखं गच्छेत् कुर्याद् द्वारं तु षट्करं छिन्नकर्णं विभिन्नञ्च चन्द्रार्धाभं पुरं न हि

Cổng nên làm theo kích thước sáu phần (sáu hắc/cubit) để voi và các loài tương tự đi qua được thong thả. Tuy nhiên, thành quách không nên có cổng “cắt tai” (khuyết hai bên), bị nứt/chẻ, hoặc có hình như nửa vầng trăng.

Verse 5

वज्रसूचीमुखं नेष्टं सकृद् द्वित्रिसमागमं चापाभं वज्रनागाभं पुरारम्भे हि शान्तिकृत्

Kiểu mũi tên gọi là “Vajra-sūcī-mukha” (đầu kim cương như mũi kim) không được khuyến nghị. Loại có chỗ hội tụ một lần, hoặc hội tụ hai/ba lần (dvi/tri-samāgama) thì được ưa dùng; cũng vậy loại hình cung (cāpābha) và loại hình “vajra-nāga” (vajranāgābha). Khi bắt đầu việc vây hãm/tấn công thành (purārambhe), các kiểu này được nói là có tác dụng an tường (śānti-kṛt), tức dùng trong nghi lễ để dẹp điềm xấu và sự chống cự.

Verse 6

प्रार्च्य विष्णु हरार्कादीन्नत्वा दद्याद् बलिं बली आग्नेये स्वर्णकर्मारान् पुरस्य विनिवेशयेत्

Sau khi kính lễ và thờ phụng đúng pháp Viṣṇu, Hara (Śiva), Thái Dương và các thần linh khác, rồi cúi đầu đảnh lễ, vị chủ tế/người bảo trợ phải dâng bali (lễ vật cúng). Ở phương Agneya (Đông Nam) của thành, nên an trí thợ kim hoàn và thợ luyện/đúc kim loại.

Verse 7

दक्षिणे नृत्यवृत्तीनां वेश्यास्त्रीणां गृहाणि च नटानाञ्चक्रिकादीनां कैवर्तादेश् च नैरृते

Ở phía nam nên đặt nơi cư trú của những người mưu sinh bằng vũ đạo và của các kỹ nữ; còn ở phía tây-nam (nairṛta) nên đặt khu vực của các diễn viên, những người biểu diễn kiểu cakrikā và các hạng tương tự, cùng dân chài và các cộng đồng liên hệ.

Verse 8

रथानामायुधानाञ्च कृपाणाञ्च वारुणे शौण्डिकाः कर्माधिकृता वायव्ये परिकर्मणः

Trong bộ phận Vāruṇa, nên bổ nhiệm các quan chức phụ trách xe chiến, vũ khí và gươm; còn trong bộ phận Vāyavya, nên bổ nhiệm các người hầu dịch (parikarmaṇaḥ) để lo các việc phụ trợ và công tác bảo trì.

Verse 9

ब्राह्मणा यतयः सिद्धाः पुण्यवन्तश् च चोत्तरे फलाद्यादिविक्रयिण ईशाने च वणिग्जनाः

Ở phương bắc là các Bà-la-môn—những ẩn sĩ (yati), các bậc thành tựu (siddha) và những người có công đức; còn ở phương đông-bắc (Īśāna) là những người bán trái cây và các thứ tương tự, cùng giới thương nhân.

Verse 10

पूर्वतश् च बलाध्यक्षा आग्नेये विविधं बलं स्त्रीणामादेशिनो दक्षे काण्डारान्नैरृते न्यसेत्

Ở phía đông nên bố trí các chỉ huy quân đội; ở hướng đông-nam (Agneya) nên đặt các binh chủng khác nhau. Ở phía nam nên đặt người giám sát khuê phòng; và ở hướng tây-nam (nairṛta) nên đặt các kho/giáp khố (kāṇḍāra).

Verse 11

पश्चिमे च महामात्यान् कोषपालांश् च कारुकान् व्यायतं वज्रनासाभमिति घ चापाभं चक्रनाभाभमिति ङ स्तुत्वा नत्वा बलिं बली इति ङ आग्नेये तु कर्मकारानिति ख दक्षिणे भृत्यधूर्तानामिति छ नटानां वाह्लिकादीनामिति ख , ज च परिकर्मण इति छ , ज च उत्तरे दण्डनाथांश् च नायकद्विजसङ्कुलान्

Ở hướng tây nên bố trí các đại thần, người giữ kho tàng và thợ thủ công. Sau khi tán dương và đảnh lễ thần linh, nên dâng lễ bali. Ở hướng đông-nam (Agneya) nên bố trí thợ thuyền và người lao tác. Ở hướng nam nên bố trí kẻ hầu hạ và hạng gian trá; cũng như các diễn viên và những người như dân Vāhlika, cùng các người phục dịch làm việc phụ trợ. Ở hướng bắc nên bố trí các daṇḍanātha (chánh quan hình pháp) và các thủ lĩnh, cùng với hội chúng Bà-la-môn.

Verse 12

पूर्वतः क्षत्रियान् दक्षे वैश्याञ्छून्द्रांश् च पश्चिमे दिक्षु वैद्यान् वाजिनश् च बलानि च चतुर्दिशं

Về phía đông nên bố trí các Kṣatriya; về phía nam, các Vaiśya; và về phía tây, các Śūdra. Ở các hướng khác nên đặt các y sĩ và kỵ binh; và triển khai binh lực bao bọc cả bốn phía.

Verse 13

पूर्वेण चरलिङ्ग्यादीञ्छ्मशानादीनि दक्षिणे पश्चिमे गोधनाद्यञ्च कृषिकर्तॄंस्तथोत्तरे

Phía đông nên đặt các du tăng (khất sĩ lang thang) và những hạng tương tự; phía nam đặt bãi hỏa táng và các nơi bất tường; phía tây đặt khu chuồng trại, tài sản về gia súc và các hạng liên hệ; và cũng vậy, phía bắc đặt những người canh tác (nông phu).

Verse 14

न्यसेन्म्लेच्छांश् च कोणेषु ग्रामादिषु तथा स्मृतिं श्रियं वैश्रवणं द्वारि पूर्वे तौ पश्यतां श्रियं

Nên đặt những người Mleccha ở các vùng góc của thôn ấp và những nơi tương tự. Cũng vậy, tại cửa phía đông nên an vị Smṛti, Śrī và Vaiśravaṇa (Kubera), để những ai chiêm ngưỡng các vị ấy được hưởng phúc thịnh vượng.

Verse 15

देवादीनां पश्चिमतः पूर्वास्यानि गृहाणि हि पूर्वतः पश्चिमास्यानि दक्षिणे चोत्तराननान्

Ở phía tây của các thần (trong bố cục), nơi ở của các vị nên quay mặt về hướng đông; ở phía đông thì nên quay mặt về hướng tây; và ở phía nam thì nên quay mặt về hướng bắc.

Verse 16

नाकेशविष्ण्वादिधामानि रक्षार्थं नगरस्य च निर्दैवतन्तु नगरग्रामदुर्गगृहादिकं

Để hộ vệ cho một thành thị, nên thiết lập các đền/thánh sở của Nākeśa (Indra), Viṣṇu và các thần khác. Nhưng thành, làng, đồn lũy, nhà cửa và những nơi tương tự nếu không có vị thần chủ trì thì được xem là “không có sự che chở của thần linh”.

Verse 17

भुज्यते तत् पिशाचाद्यै रोगाद्यैः परिभूयते नगरादि सदैवं हि जयदं भुक्तिमुक्तिदं

Nơi chốn/nhà cửa/khu cư trú ấy như bị các piśāca và loài tương tự “nuốt chửng”, lại bị bệnh tật cùng các khổ nạn khác áp đảo. Nhưng một thành thị hay bất cứ nơi có người ở, khi được che chở đúng pháp bởi thần lực, sẽ luôn chiến thắng, ban cả hưởng thụ thế gian và giải thoát (mukti).

Verse 18

पूर्वायां श्रीगृहं प्रोक्तमाग्नेय्यां वै महानसं शनयं दक्षिणस्यान्तु नैरृत्यामायुधाश्रयं

Ở phương Đông, phòng cát tường gọi là śrīgṛha được quy định. Ở phương Đông-Nam (Agneya) đặt nhà bếp. Kho chứa (śanaya) đặt về phía Nam. Ở phương Tây-Nam (Nairṛtya) đặt nơi cất giữ vũ khí.

Verse 19

भोजनं पश्चिमायान्तु वायव्यां धान्यसङ्ग्रहः उत्तरे द्रव्यसंस्थानमैशान्यां देवतागृहं

Khu ăn uống nên đặt về phía Tây. Ở Tây-Bắc (Vāyavya) đặt nơi tích trữ ngũ cốc. Ở phía Bắc đặt kho cất giữ của cải, vật quý. Ở Đông-Bắc (Īśānya) đặt nhà/thần điện của chư thần.

Verse 20

चतुःशालं त्रिशालं वा द्विशालं चैकशालकं चतुःशालगृहाणान्तु शालालिन्दकभेदतः

Nhà có thể thuộc loại bốn sảnh (catuḥśālā), ba sảnh (triśālā), hai sảnh (dviśālā) hoặc một sảnh. Đối với nhà bốn sảnh, các phân loại phụ được xác định theo sự sai biệt của các sảnh và hành lang/hiên (alindaka).

Verse 21

इ इति ग पूर्वत इति ख दक्षिणे चोत्तरेण चेति ख , ग , घ च नगरस्य हीति ख , छ च रोगाद्यैर् अभिभूयते इति ज दक्षिणायां त्विति ग , घ , झ च देवतालयमिति झ शालालिन्दप्रभेदत इति क शतद्वयन्तु जायन्ते पञ्चाशत् पञ्च तेष्वपि त्रिशालानि तु चत्वारि द्विशालानि तु पञ्चधा

Từ các biến thể của śālā (sảnh/khối nhà) và alinda/alindaka (hiên, hành lang), phát sinh hai trăm loại, lại thêm năm mươi lăm loại nữa. Trong số ấy, triśālā (nhà ba sảnh) có bốn dạng, còn dviśālā (nhà hai sảnh) có năm dạng.

Verse 22

एकशालानि चत्वारि एकालिन्दानि वच्मि च अष्टाविंशदलिन्दानि गृहाणि नगराणि च

Ta sẽ mô tả bốn loại nhà một đại sảnh, và cả kiểu một ālinda; lại nữa, hai mươi tám bố cục kiểu dalinda—áp dụng cho nhà ở cũng như cho đô thị.

Verse 23

चतुर्भिः सप्रभिश् चैव पञ्चपञ्चाशदेव तु षडलिन्दानि विंशैव अष्टाभिर्विंश एव हि

Với bốn (đơn vị âm tiết) và lại có bảy ‘prabha’; và quả thật có năm mươi lăm. Với sáu ālinda thì có hai mươi; và với tám thì cũng có hai mươi như vậy.

Verse 24

अष्टालिन्दं भवेदेवं नगरादौ गृहाणि हि

Như vậy, ngay từ phần mở đầu của việc quy hoạch đô thị, các ngôi nhà nên được làm theo kiểu tám ālinda (bố trí hiên/tiền sảnh tám phần).