Adhyaya 329

Đức Agni tiếp tục giảng «Chandaḥ-sāra», xác định pāda (chân/đơn vị nhịp) là viên gạch nền của chandas và cho thấy sự hoàn chỉnh nhịp (āpada-pūraṇa) được chi phối bởi một hệ phân loại linh thiêng. Ngài gán sự tương ứng thần linh cho việc thêm âm tiết theo loại thể: Gāyatrī—Vasus, Jagatī—Ādityas, Virāj—các phương hướng. Rồi Ngài nêu các khả năng cấu trúc chính: thể một chân đến bốn chân, các ngoại lệ ba chân, và số âm tiết biến đổi (kể cả pāda bảy âm). Chương này điểm qua các thể và phân loại phụ (Nīvṛt, Nāgī, Vārāhī; Uṣṇik, Paroṣṇik, Anuṣṭubh; Mahāvṛhatī; Bhaṇḍila thuộc nhóm Paṅkti), cùng các cách đặt bố cục (vṛhatī ở trước/giữa/trên; chèn ‘navakā’ theo phương). Vượt khỏi việc đếm âm, Agni kết hợp thi luật với vũ trụ luận: liên hệ thể thơ với chư thần, các nốt nhạc (từ ṣaḍja trở đi), sắc điệu (varṇa), thậm chí các danh xưng gotra. Cuối cùng, Ngài đưa quy tắc chẩn định âm thiếu/dư (avarāṭ/adhika) và phương pháp giải nghi bằng cách đọc theo chuỗi pāda và devatā, khiến thi luật trở thành một khoa học hình thức có kỷ cương, phù hợp dharma.