Adhyaya 114

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नर्मदाश्रीपर्वतादिमाहात्म्यं नाम त्रयोदशाधिकशततमो ऽध्यायः अथ चतुर्दशाधिकशततमो ऽध्यायः गयामाहात्म्यम् अग्निर् उवाच गयामाहात्म्यमाख्यास्ये गयातीर्थोत्तमोत्तमं गयासुरस्तपस्तेपे तत्तपस्तापिभिः सुरैः

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa, chương thứ 113 mang tên “Sự linh hiển của Narmadā, Śrīparvata và các thánh địa liên hệ” đã kết thúc. Nay bắt đầu chương thứ 114: “Sự linh hiển của Gayā.” Agni nói: “Ta sẽ thuật sự linh hiển của Gayā—thánh địa tối thắng trong các tīrtha tối thượng. Quỷ thần Gayāsura đã tu khổ hạnh; bởi sức nóng của khổ hạnh ấy, chư thiên bị bức bách.”

Verse 2

उक्तः क्षीराब्धिगो विष्णुः पालयास्मान् गयासुरात् तथेत्युक्त्वा हरिर्दैत्यं वरं ब्रूहीति चाब्रवीत्

Được thỉnh cầu như vậy, Viṣṇu—đấng ngự nơi Biển Sữa—được cầu xin: “Xin bảo hộ chúng con khỏi Gayāsura.” Nói “Được vậy,” Hari liền bảo với quỷ thần: “Hãy nói điều ước (boon) của ngươi.”

Verse 3

दैत्यो ऽब्रवीत्पवित्रो ऽहं भवेयं सर्वतीर्थतः तथेत्युक्त्वा गतो विष्णुर्दैत्यं दृष्ट्वा न वा हरिं

Daitya nói: “Nguyện cho ta được thanh tịnh nhờ tất cả các tīrtha (bến nước thánh).” Viṣṇu đáp: “Như vậy,” rồi rời đi; Daitya nhìn quanh nhưng không còn thấy Hari (Viṣṇu).

Verse 4

गताः शून्या मही स्वर्गे देवा ब्रह्मादयः सुराः सिद्धिमाप्नुयुरिति झ तत्तपस्तापितैर् इति ग , घ , झ च ब्रह्मादयः पुनः इति ख , ग , घ , ङ , छ , ज झ च गता ऊचुर्हरिं देवाः शून्या भूस्त्रिदिवं हरे

Khi đất và trời trở nên hoang vắng, các thần—đứng đầu là Brahmā—đến gặp Hari và thưa: “Ôi Hari, cõi đất và tam thiên (tridiva) đều trống vắng, mất đi trật tự vốn có.”

Verse 5

दैत्यस्य दर्शनादेव ब्रह्मणञ्चाब्रवीद्धरिः यागार्थं दैत्यदेहं त्वं प्रार्थय त्रिदशैः सह

Chỉ vừa thấy Daitya, Hari liền bảo Brahmā: “Vì mục đích tế lễ (yajña), hãy cùng ba mươi ba vị thần thỉnh cầu thân thể của Daitya này.”

Verse 6

तच् छ्रुत्वा ससुरो ब्रह्मा गयासुरमथाब्रवीत् अतिथिः प्रार्थयामि त्वान्देहं यागाय पावनं

Nghe vậy, Brahmā—với tư cách nhạc phụ—liền nói với Gayāsura: “Với tư cách khách quý, ta xin ngươi hiến thân thể đã được thanh tịnh, để làm nền đàn cho lễ tế (yajña).”

Verse 7

गयासुरस्तथेत्युक्त्वापतत्तस्य शिरस्यथ यागं चकार चलिते देहि पूर्णाहुतिं विभुः

Gayāsura nói: “Như vậy,” rồi ngã úp xuống trên đầu mình; khi đầu ấy lay chuyển, Đấng Tối Thượng cử hành nghi lễ tế và phán: “Hãy dâng trọn vẹn lễ hiến (pūrṇāhuti).”

Verse 8

पुनर्ब्रह्माब्रवीद्विष्णुं पूर्णकाले ऽसुरो ऽचलत् शिष्णुर्धर्ममथाहूय प्राह देवमयीं शिलाम्

Rồi Brahmā lại nói với Viṣṇu: “Khi thời kỳ đã viên mãn, Asura liền chuyển động tiến ra. Bấy giờ Śiṣṇu triệu thỉnh Dharma và nói về một phiến đá thiêng (śilā) mang bản thể thần linh.”

Verse 9

धारयध्वं सुराः सर्वे यस्यामुपरि सन्तु ते गदाधरो मदीयाथ मूर्तिः स्थास्यति सामरैः

“Hỡi chư thiên, tất cả hãy nâng đỡ (tòa/địa) ấy và an trụ trên đó; vì tại nơi ấy, chính thân tướng của ta—bậc mang chùy—sẽ được thiết lập, cùng với các đoàn thiên chúng.”

Verse 10

धर्मः शिलां देवमयीं तच् छ्रुत्वाधारयत् परां या धर्माद्धर्मवत्याञ्च जाता धर्मव्रता सुता

Nghe vậy, Dharma nâng đỡ phiến đá thiêng tối thượng; từ Dharma và Dharmavatī sinh ra một người con gái tên Dharmavratā, người chuyên tâm giữ giới nguyện của chính pháp.

Verse 11

मरीचिर्ब्रह्मणः पुत्रस्तामुवाह तपोन्वितां यथा हरिः श्रिया रेमे गौर्या शम्भुस् तथा तया

Marīci, con trai của Brahmā, cưới nàng—người đầy đủ khổ hạnh; và như Hari hoan hỷ cùng Śrī, như Śambhu hoan hỷ cùng Gaurī, thì chàng cũng hoan hỷ cùng nàng như thế.

Verse 12

कुशपुष्पाद्यरण्याच्च आनीयातिश्रमान्वितः भुक्त्वा धर्मव्रतां प्राह पादसंवाहनं कुरु

Mang cỏ kuśa, hoa và các vật khác từ rừng về—mệt nhọc vì lao lực—sau khi dùng bữa, chàng nói với người vợ hiền đức, giữ giới nguyện: “Hãy xoa bóp đôi chân ta.”

Verse 13

विश्रान्तस्य मुनेः पादौ तथेत्युक्त्वा प्रियाकरोत् एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा मुनौ सुप्ते तथागतः

Nói rằng: “Đúng như vậy,” người ấy đã làm việc phụng sự đẹp lòng nơi đôi chân của vị ẩn sĩ sau khi đã nghỉ ngơi. Trong lúc ấy, khi vị ẩn sĩ đã thiếp ngủ, Phạm Thiên (Brahmā) liền đến nơi đó.

Verse 14

धर्मव्रताचिन्तयञ्च किं ब्रह्माणं समर्चये पादसंवाहनं कुर्वे ब्रह्मा पूज्यो गुरोर्गुरुः

Khi suy niệm về lời thệ nguyện của dharma, cớ sao ta phải thờ Phạm Thiên bằng lễ vật hình thức? Ta chỉ xoa bóp đôi chân—vì Phạm Thiên đáng được tôn kính như bậc thầy của các bậc thầy.

Verse 15

आहुतिमिति ख , छ , ज च देहमयीमिति ग , छ , ज च तपश्चितामिति झ समानीय श्रमान्वित इति ज सुप्ते समागत इति घ , ङ , ज , झ च धर्मव्रतेत्यादिः, गुरोर्गुरुरित्यन्तः पाठः छ पुस्तके नास्ति विचिन्त्य पूजयामास ब्रह्माणं चार्हणादिभिः मरीचिस्तामपश्यत् स शशापोक्तिव्यतिक्रमात्

“Āhuti”—cách đọc theo các bản Kha, Cha và Ja; “dehamayī”—theo Ga, Cha và Ja; “tapaścitā”—theo bản Jha; “đã gom (nàng), mệt nhọc vì lao lực”—theo bản Ja; “đến khi (người ấy) đang ngủ”—theo các bản Gha, Ṅa, Ja và Jha. Từ “dharmavrate …” đến “guror guruḥ” không có trong bản Cha. Rồi sau khi suy xét, người ấy thờ Phạm Thiên bằng lễ vật và các nghi thức khác; Marīci thấy nàng và đã nguyền rủa vì sự vi phạm lời đã nói (mệnh lệnh/khẩu dụ).

Verse 16

शिला भविष्यसि क्रोधाद्धर्मव्रताब्रवीच्च तं पादाभ्यङ्गं परित्यज्य त्वद्गुरुः पूजितो मया

Dharmavratā nổi giận nói: “Vì (ngươi) sân hận, ngươi sẽ hóa thành đá”; rồi bỏ việc xoa bóp chân ấy, nàng nói thêm: “Bậc thầy của ngươi đã được ta phụng thờ.”

Verse 17

अदोषाहं यतस्त्वं हि शापं प्राप्स्यसि शङ्करात् धर्मव्रता पृथक् शापं धारयित्वाग्रिमध्यगात्

“Ta không có lỗi, vì ngươi quả sẽ nhận lời nguyền từ Śaṅkara (Śiva).” Dharmavratā, người giữ thệ nguyện chính pháp, tự mang lời nguyền ấy riêng phần mình rồi bước vào giữa ngọn lửa.

Verse 18

तपश् चचार वर्षाणां सहस्राण्ययुतानि च ततो विष्ण्वादयो देवा वरं ब्रूहीति चाब्रुवन्

Ngài đã thực hành khổ hạnh (tapas) suốt hàng nghìn, hàng vạn năm; rồi các thần—Viṣṇu và các vị khác—nói: “Hãy thưa (chọn) một ân huệ.”

Verse 19

धर्मव्रताब्रवीद्देवान् शापन्निर्वर्तयन्तु मे देवा ऊचुः दत्तो मरीचिना शापो भविष्यति न चान्यथा

Dharmavratā thưa với các thần: “Xin cho lời nguyền của tôi được thi hành.” Các thần đáp: “Lời nguyền do Marīci ban ra sẽ ứng nghiệm—không thể khác.”

Verse 20

शिला पवित्रा देवाङ्घ्रिलक्षिता त्वं भविष्यसि देवव्रता देवशिला सर्वदेवादिरूपिणी

Hỡi tảng đá, ngươi sẽ trở nên thanh tịnh—được ghi dấu bởi dấu chân của chư thần; hỡi người giữ hạnh nguyện thiêng, hỡi “đá thần”, hiện thân các hình thái nguyên sơ của mọi vị thần.

Verse 21

सर्वदेवमयी पुण्या निश् चलायारसुस्य हि देवव्रतोवाच यदि तुष्टास्थ मे सर्वे मयि तिष्ठन्तु सर्वदा

“(Nàng/đá ấy) thánh thiện, đầy công đức, và chứa đựng mọi thần linh—quả thật bất động, kiên định.” Devavrata nói: “Nếu tất cả các ngài hài lòng về tôi, xin hãy ngự trong tôi mãi mãi.”

Verse 22

ब्रह्मा विष्णुश् च रुद्राद्या गौरीलक्ष्मीमुखाः सुराः अग्निर् उवाच देवव्रतावचः श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा दिवङ्गताः

Agni nói: Brahmā, Viṣṇu, Rudra và các thần khác—cùng các nữ thần đứng đầu là Gaurī và Lakṣmī—nghe lời Devavrata, đáp “Đúng như vậy,” rồi trở về cõi trời.

Verse 23

सा धर्मणासुरस्यास्य धृता देवमयी शिला सशिलश् चलितो दैत्यः स्थिता रुद्रादयस्ततः

Tảng đá mang hình thể thần linh ấy được Pháp (Dharma) nâng đỡ cho vị asura này; và daitya cùng với tảng đá bị khiến chuyển động. Bấy giờ Rudra và các thần khác đứng hiện diện tại đó.

Verse 24

सदेवश् चलितो दैत्यस्ततो देवैः प्रसादितः क्षीराब्धिगो हरिः प्रादात् स्वमूर्तिं श्रीगदाधरं

Rồi daitya, cùng với các thần tùy tùng, bị khiến chuyển động; sau đó, khi được các Deva làm lễ cầu thỉnh và làm vui lòng, Hari—đấng ngự trong Biển Sữa—ban cho hình tướng hiển lộ của chính mình, đấng cát tường Gadādhara, Chúa cầm chùy.

Verse 25

गच्छन्तु भोः स्वयं यास्यं मूर्त्या वै देवगम्यया ज पवित्रा देवानां वन्दिता त्वमिति घ सर्वतीर्थमयी इति घ , झ च तदा देवैर् इति ज गच्छेत्युक्त्वा स्वयं गच्छेदिति झ गच्छन्तूक्त्वा स्वयं यास्ये इति ख , छ च मूर्त्या देवैकगम्यया इति घ , ङ च स्थितो गदाधरो देवो व्यक्ताव्यक्तोभयात्मकः

“Hãy đi, hỡi các ngươi!”—nói vậy, Ngài tự mình tiến bước bằng hình tướng mà chư thần có thể đến gần. (Ngài được tán dương:) “Ngài là đấng thanh tịnh hóa, được các thần kính lễ,” và “Ngài là hiện thân của mọi thánh địa (tīrtha).” Rồi, sau khi bảo “hãy đi,” chính Ngài cũng đi. Tại đó đứng Đấng cầm chùy Gadādhara, có bản tính vừa hiển lộ vừa vô hiển.

Verse 26

निश् चलार्थं स्वयं देवः स्थित आदिगदाधरः गदो नामासुरो दैत्यः स हतो विष्णुना पुरा

Vì sự an định (vững bền), chính Thần đã đứng ra như Ādi-Gadādhara, đấng cầm chùy nguyên thủy. Xưa kia, một daitya-asura tên là Gada đã bị Vishnu sát diệt.

Verse 27

तदस्थिनिर्मिता चाद्या गदा या विश्वकर्मणा आद्यया गदया हेतिप्रमुखा राक्षसा हताः

Và cây chùy nguyên thủy ấy, do Viśvakarman chế tác từ xương của hắn, là cây chùy đầu tiên. Bởi cây chùy ban sơ đó, các Rākṣasa—đứng đầu là Heti—đã bị sát diệt.

Verse 28

गदाधरेण विधिवत् तस्मादादिगधाधरः देवमय्यां शिलायां च स्थिते चादिगदाधरे

Vì vậy, khi (thần) Gadādhara đã được an vị đúng theo nghi thức, thì Gadādhara nguyên thủy được xem là hiện diện—cũng ngự trong khối đá thiêng thấm nhuần thần tính; quả thật, Gadādhara sơ nguyên được thiết lập tại đó.

Verse 29

गयासुरे निश् चलेय ब्रह्मा पूर्णाहुतिं ददौ गयासुरो ऽब्रवीद्देवान् किमर्थं वञ्चितो ह्य् अहं

Khi Gaya-asura nằm bất động, Brahmā dâng lễ cúng cuối cùng (pūrṇāhuti). Bấy giờ Gaya-asura nói với chư thiên: “Vì cớ gì, quả thật, ta lại bị lừa dối?”

Verse 30

विष्णोर्वचनमात्रेण किन्नस्यान्निश् चलोह्यहं आक्रान्तो यद्यहं देवा दातुमर्हत मे वरं

Chỉ bởi một lời của Viṣṇu, cớ sao ta lại không trở nên hoàn toàn bất động? Nếu ta đã bị khuất phục, hỡi chư thiên, thì các ngài hãy ban cho ta điều ân nguyện của ta.

Verse 31

देवा ऊचुः तीर्थस्य करणे यत् त्वमस्माभिर् निश् चलीकृतः विष्णोः शम्भोर्ब्रह्मणश् च क्षेत्रं तव भविष्यति

Chư thiên nói: “Vì để thiết lập thánh độ (tīrtha) này mà ngươi đã bị chúng ta khiến phải bất động, nên nơi đây sẽ trở thành thánh địa (kṣetra) của ngươi—một cõi linh thiêng gắn với Viṣṇu, Śambhu (Śiva) và cả Brahmā nữa.”

Verse 32

प्रसिद्धं सर्वतीर्थेभ्यः पित्रादेर्ब्रह्मलोकदं इत्युक्त्वा ते स्थिता देवा देव्यस्तीर्थादयः स्थिताः

Tuyên bố rằng: “Nơi này nổi danh hơn mọi thánh độ; đối với các Pitṛ và những bậc khác, nó ban cho sự đạt đến Brahmaloka,” các vị thần ấy liền ở lại đó; và các nữ thần—cùng với các tīrtha và những hiện diện linh thiêng khác—cũng an trụ tại đó.

Verse 33

यागं कृत्वा ददौ ब्रह्मा ऋत्विग्भ्यो दक्षिणां तदा पञ्चक्रोशं गयाक्षेत्रं पञ्चाशत् पञ्च चार्पयेत्

Sau khi hoàn tất nghi lễ tế tự, Phạm Thiên (Brahmā) liền ban dakṣiṇā (lễ phí) cho các tư tế chủ lễ. Nên dâng làm dakṣiṇā vùng thánh địa Gayā rộng năm krośa, cùng năm mươi lăm (55) đơn vị/đồng tiền.

Verse 34

ग्रामान् स्वर्णगिरीन् कृत्वा नदीर्दुग्धमधुश्रवाः सरोवराणि दध्याज्यैर् बहूनन्नादिपर्वतान्

Với ý nguyện công đức/qua sự quán tưởng nghi lễ, (ngài) tạo nên các làng mạc và núi vàng; khiến sông chảy sữa và mật; hồ đầy sữa chua (dadhi) và bơ tinh luyện (ghee); cùng nhiều núi kết thành từ lương thực và các vật tương tự.

Verse 35

मादादिगदाधर इत्य् अन्तः पाठो ज पुस्तके नास्ति शिलायान्तु इति ज वाञ्छितो ह्य् अहमिति ख , छ च दातुमर्हथेति ङ तीर्थस्य कारणायेति घ , झ च ग्रामान् पुण्यगिरीनिति ङ दध्याद्यैर् बहूनन्नादिपर्वतानिति ज कामधेनुं कल्पतरुं स्वर्णरूप्यगृहाणि च न याचयन्तु विप्रेन्द्रा अल्पानुक्त्वा ददौ प्रभुः

([Ghi chú dị bản:] Bản Ja không có cách đọc nội “mādādi-gadādhara”; Ja đọc “śilāyāntu”; Kha và Cha đọc “vāñchito hy aham”; Ṅa đọc “dātum arhathe”; Gha và Jha đọc “tīrthasya kāraṇāya”; Ṅa đọc “grāmān puṇya-girīn”; Ja đọc “dadhyādyaiḥ bahūn annādi-parvatān”.) Chỉ nói đôi lời, Đức Chúa liền ban Kāmadhenu—bò như ý, Kalpataru—cây như ý, cùng các ngôi nhà bằng vàng và bạc; và các bậc Bà-la-môn tối thượng đã không xin thêm điều gì.

Verse 36

धर्मयागे प्रलोभात्तु प्रतिगृह्य धनादिकं स्थिता यदा गयायान्ते शप्ताते ब्रह्मणा तदा

Nhưng nếu vì lòng tham mà họ nhận tiền của và các vật khác trong một nghi lễ được cử hành vì dharma, rồi vẫn giữ trạng thái ấy mà đến Gayā, thì khi ấy họ bị Phạm Thiên nguyền rủa.

Verse 37

विद्याविवर्जिता यूयं तृष्णायुक्ता भविष्यथ दुग्धादिवर्जिता नद्यः शैलाः पाषाणरूपिणः

Các ngươi sẽ bị tước mất học vấn và đầy dẫy ái dục (khát vọng). Sông ngòi sẽ không còn sữa và những thứ tương tự; núi non sẽ mang bản tính của đá.

Verse 38

ब्रह्माणं ब्राह्मणश्चोचुर् नष्टं शापेन शाखिलं जीवनाय प्रसादन्नः कुरु विप्रांश् च सो ऽब्रवीत्

Các Bà-la-môn thưa với Phạm Thiên (Brahmā): “Tất cả đã bị hủy diệt bởi lời nguyền. Xin vì ân điển mà phục sinh lại cho chúng con.” Rồi Ngài nói với các Bà-la-môn.

Verse 39

तीर्थोपजीविका यूयं सचन्द्रार्कं भविष्यथ ये युष्मान् पूजयिष्यन्ति गयायामागता नराः

Các ngươi, những người mưu sinh bằng việc phụng sự tại các bến thánh (tīrtha), sẽ tồn tại lâu bền như trăng và mặt trời; và những người đến Gayā, tôn kính cúng dường các ngươi, cũng sẽ được phúc đức bền lâu.

Verse 40

हव्यकव्यैर् धनैः श्रद्धैस्तेषां कुलशतं व्रजेत् नरकात् स्वर्गलोकाय स्वर्गलोकात् पराङ्गतिं

Nhờ các lễ vật havya và kavya, nhờ bố thí tài vật, và nhờ những hành vi được thực hiện với lòng tín thành, một trăm đời của dòng tộc ấy được dẫn tiến—từ địa ngục lên cõi trời, và từ cõi trời đến trạng thái tối thượng, siêu việt.

Verse 41

गयोपि चाकरोद्यागं बह्वन्नं बहुदक्षिणं गया पुरी तेन नाम्ना पाण्डवा ईजिरे हरिं

Gaya cũng cử hành một lễ tế (yajña), dồi dào phẩm vật cúng thực và phong phú lễ vật dakṣiṇā cho các tư tế; vì thế thành ấy mang tên ông là Gayā. Tại đó, các Pāṇḍava đã thờ phụng Hari (Viṣṇu).