Adhyaya 293

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे मन्त्रपरिभाषा नाम द्विनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ त्रिनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः नागलक्षणानि अग्निरुचाच नागादयो ऽथ भावादिदशस्थानानि कर्म च सूतकं दष्टचेष्टेति सप्तलक्षणमुच्यते

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa, chương 293 mang tên “Mantra-paribhāṣā” (Định nghĩa và thuật ngữ kỹ thuật về thần chú) kết thúc. Nay bắt đầu chương 294: “Nāga-lakṣaṇāni” (Dấu hiệu và chỉ tướng về loài rắn). Agni phán: Về rắn và các loài tương tự, mười vị trí bắt đầu từ bhāva (tâm trạng/khí chất nội tâm), cùng với karma (hành vi), sūtaka (ô uế do sinh hoặc tử), và daṣṭa-ceṣṭā (cử chỉ của kẻ bị cắn)—được dạy là bảy đặc trưng để chẩn định.

Verse 2

शेषवासुकितक्षाख्याः कर्कटो ऽब्जो महाम्बुजः शङ्खपालश् च कुलिक इत्य् अष्टौनागवर्यकाः

Śeṣa, Vāsuki, Takṣaka, Karkaṭa, Abja, Mahāmbuja, Śaṅkhapāla và Kulika—được tuyên xưng là tám vị Nāga (Long xà vương) tối thượng.

Verse 3

दशाष्टपञ्चत्रिगुणशतमूर्धान्वितौ क्रमात् विप्रौ नृपो विशौ शूद्रौ द्वौ द्वौ नागेषु कीर्तितौ

Theo thứ tự, các brāhmaṇa, nhà vua, vaiśya và śūdra được nói là tương ứng với số lượng nāga lần lượt là mười, tám, năm và ba; và trong mỗi giai cấp, đều nêu hai vị được kể trong hàng nāga.

Verse 4

तदन्वयाः पञ्चशतं तेभ्यो जाता असंख्यकाः फणिमण्डलिराजीलवातपित्तकफात्मकाः

Từ dòng dõi của họ phát sinh năm trăm (loại); và từ đó lại sinh ra vô số—được phân loại là phaṇin, maṇḍalin, rājīla, và những loài mang tính chất vāta, pitta, kapha.

Verse 5

व्यन्तरा दोषमिश्रास्ते सर्पां दर्वीकराः स्मृताः रथाङ्गलाङ्गलच्छत्रस्वस्तिकाङ्कुशधारिणः

Những Vyantara ấy mang các khiếm khuyết (đạo đức) pha tạp; trong loài rắn, họ được ghi nhớ là hạng Darvīkara, mang các phù hiệu: bánh xe chiến xa (cakra), cái cày, lọng, dấu svastika và móc thúc voi (aṅkuśa).

Verse 6

गोनसा मन्दगा दीर्घा मण्डलैर् विधैश्चिताः रथाङ्गलाङ्गलत्रमुष्टिकाङ्कुशधारिण इति ख स्थिता इति ख राजिलाश्चित्रिताः स्निग्धास्तिर्यगूर्ध्वञ्च वाजिभिः

Rắn Gonasa di chuyển chậm và thân dài, có các đốm tròn và nhiều kiểu hoa văn—như dấu bánh xe chiến xa, cái cày, tramuṣṭikā (chùy/nắm đấm), và móc thúc voi. Thân chúng có các vệt rājīla, bóng mượt, với những sọc ngang dọc đan xen, tựa như hoa văn thấy nơi loài ngựa.

Verse 7

व्यन्तरा मिश्रचिह्नाश् च भूवर्षाग्नेयवायवः चतुर्विधास्ते षड्विंशभेदाः षोडश गोनसाः

Các Vyantara có bốn loại: loại mang dấu hiệu pha tạp, loại thuộc địa vực (bhū-varṣa), loại thuộc hỏa tính, và loại thuộc phong tính. Chúng được chia thành hai mươi sáu tiểu loại; lại còn có mười sáu nhóm gọi là “Gonasa” nữa.

Verse 8

त्रयोदश च राजीला व्यन्तरा एकविंशतिः ये ऽनुक्तकाले जायन्ते सर्पास्ते व्यन्तराः स्मृताः

Có mười ba Rājīla và hai mươi mốt Vyantara. Những loài rắn sinh vào thời điểm không đúng (không được nêu/không cát tường) được ghi nhớ là “Vyantara”.

Verse 9

आषाढादित्रिमासैः स्याद्गर्भो माषचतुष्टये अण्ड्कानां शते द्वे च चत्वारिंशत् प्रसूयते

Từ tháng Āṣāḍha trở đi, thời kỳ mang thai được nói là ba tháng; và theo mức bốn māṣa, người ta nêu rằng sinh ra hai trăm bốn mươi trứng.

Verse 10

सर्पा ग्रसन्ति सूतौघान् विना स्त्रीपुन्नपुंसकान् उन्मीलते ऽक्षि सप्ताहात् कृष्णो मासाद्भवेद्वहिः

Rắn bắt đi vô số trẻ sơ sinh, trừ những kẻ đã định là nữ, nam, hoặc phi-nam (giới thứ ba/bất lực). Mắt mở sau bảy ngày; và sau một tháng, sắc đen hiện rõ ra bên ngoài.

Verse 11

द्वादशाहात् सुबोधः स्यात् दन्ताः स्युः सूर्यदर्शनात् द्वात्रिंशद्दिनविंशत्या चतस्रस्तेषु दंष्त्रिकाः

Sau mười hai ngày, đứa trẻ trở nên dễ hiểu và đáp ứng rõ rệt. Khi được thấy mặt trời, răng bắt đầu mọc. Đến ngày thứ hai mươi trong ba mươi hai ngày, trong số ấy có bốn răng nanh.

Verse 12

कराली मकरी कालरात्री च यमदूतिका एतास्ताः सविषा दंष्ट्रा वामदक्षिणपार्श्वगाः

Karālī, Makarī, Kālarātrī và Yamadūtikā—những nữ lực ấy, có nanh độc, ngự ở sườn trái và sườn phải như các vị hộ vệ.

Verse 13

षन्मासान्मुच्यते कृत्तिं जोवेत्सष्टिसमाद्वयं नागाः सूर्यादिवारेशाः सप्त उक्ता दिवा निशि

Trong sáu tháng, người ta được giải thoát khỏi thân phận “kṛtti” (kẻ sống bằng nghề lột da/việc thuộc da). Cần biết “cặp sáu mươi”, tức hai bộ phân chia thời gian theo số 60. Các Nāga—chúa tể các ngày trong tuần bắt đầu từ Chủ nhật—được nói là bảy vị, cho ban ngày và cho ban đêm.

Verse 14

स्वेषां षट् प्रतिवारेषु कुलिकः सर्वसन्धिषु शङ्खेन वा महाब्जेन सह तस्योदयो ऽथवा

Trong sáu lần chuyển-đổi (vòng quay đối ứng) của chúng, “kulika” (vòng xoắn) hiện diện ở mọi chỗ giao hội; và sự khởi hiện (udaya) của nó hoặc cùng với “śaṅkha” (ốc tù và), hoặc cùng với “mahābja” (đại liên hoa).

Verse 15

द्वयीर्वा नाडिकामन्त्रमन्त्रकं कुलिकोदयः दुष्टः स कालः सर्वत्र सर्पदंशे विशेषतः

Hoặc trong hai nāḍikā bất tường, hoặc vào thời điểm gọi là “Kulikodaya” (sự khởi lên của Kulika), thời đoạn ấy bị xem là bất lợi cho việc dùng thần chú; nó gây hại trong mọi nghi lễ—đặc biệt trong trường hợp rắn cắn.

Verse 16

कृत्तिका भरणी स्वाती मूलं पूर्वत्रयाश्वनी विशाखार्द्रा मघाश्लेषा चित्रा श्रवणरोहिणी

Kṛttikā, Bharaṇī, Svātī, Mūla, ba sao Pūrvā, Aśvinī, Viśākhā, Ārdrā, Maghā, Āśleṣā, Citrā, Śravaṇa và Rohiṇī.

Verse 17

हस्ता मन्दकुजौ वारौ पञ्चमी चाष्टमी तिथिः नाडिकामात्रसन्त्रकमिति ञ विनिर्दिशेदिति क , ख , ज , ट च षष्ठी रैक्ता शिवा निन्द्या पञ्चमी च चतुर्दशी

Khi nakṣatra Hastā rơi vào các ngày của Thổ tinh (thứ Bảy) và Hỏa tinh (thứ Ba), thì các tithi mồng năm và mồng tám được xem là gây chướng ngại chỉ trong một nāḍikā (đơn vị thời gian ngắn). Điều này được nêu là loại “ña”. Cũng vậy, đối với các loại ka, kha, ja và ṭa: tithi thứ sáu là “rỗng” (vô hiệu), cái gọi là śivā đáng bị chê trách, và tithi thứ năm cùng tithi thứ mười bốn cũng cần tránh.

Verse 18

सन्ध्याचतुष्टयं दुष्टं दग्धयोगाश् च राशयः एकद्विबहवो दंशा दष्टविद्धञ्च खण्डितम्

Bốn vùng tiếp giáp (sandhyā) của thân thể dễ trở thành duṣṭa, tức bị nhiễm độc hay hoại hư. Lại có những nhóm tình trạng liên hệ đến vết bỏng. Vết cắn (daṃśa) có thể một, hai hoặc nhiều; và thương tích gồm loại do cắn, do đâm xuyên/thấu nhập, cùng loại bị rách toạc hay vỡ thành mảnh.

Verse 19

अदंशमवगुप्तं स्याद्दंशमेवं चतुर्विधम् त्रयो द्व्येकक्षता दंशा वेदना रुधिरोल्वणा

Tổn thương không có dấu vết cắn thực sự được gọi là avagupta, tức một khối sưng “ẩn” không do cắn. Vết cắn thật (daṃśa) có bốn loại; trong đó có loại ba lỗ, hai lỗ, hoặc một lỗ—đặc trưng bởi đau nhức và chảy máu nhiều.

Verse 20

नक्तन्त्वेकाङ्घ्रिकूर्माभा दंशाश् च यमचोदिताः दीहीपिपीलिकास्पर्शी कण्ठशोथरुजान्वितः

Rồi, theo mệnh lệnh của Yama, những loài cắn hại—đi lại ban đêm, hình như rùa và chỉ có một chân—xông đến tấn công người ấy; lại còn bị hành hạ bởi sự tiếp xúc của côn trùng chích và kiến, và chịu sưng cổ họng cùng đau đớn.

Verse 21

सतोदो रन्थितो दंशः सविषो न्यस्तनिर्विषः देवालये शून्यगृहे वल्मीकोद्यानकोटरे

Vết cắn/chích (daṃśa) có thể thuộc loại đâm xuyên, loại xé khuấy, loại có độc, hoặc loại mà độc đã được phóng/đặt vào (hay đã suy kiệt). Những loài ấy hay những vết ấy có thể gặp trong đền thờ, trong nhà bỏ trống, trong ụ kiến (valmīka), trong vườn, hoặc trong hốc/hang rỗng.

Verse 22

रथ्यासन्धौ श्मशाने च नद्याञ्च सिन्धुसङ्गमे द्वीपे चतुष्पथे सौधे गृहे ऽब्जे पर्वताग्रतः

Tại ngã rẽ đường phố, nơi hỏa táng, bên bờ sông và tại chỗ hợp lưu nơi sông gặp biển; trên đảo, tại ngã tư, trong lầu gác tầng trên, trong nhà, trên hoa sen, và trước đỉnh núi—đều được tuyên dạy là những nơi linh nghiệm cho nghi lễ như tụng niệm (japa) và trì giới/khổ hạnh (vrata).

Verse 23

विलहद्वारे जीर्णकूपे जीर्णवेश्मनि कुड्यके शिग्रुश्लेष्मातकाक्षेषु जम्बू डुम्बरेणेषु च

Cửa ra vào bị hở hoặc vỡ, giếng cũ đổ nát, nhà mục nát, và tường hư hỏng—cũng vậy, nơi cư trú nằm giữa các cây śigru, śleṣmātaka và akṣa, hoặc giữa các cây jambū và ḍumbara—đều được xem là khuyết tật, điềm bất tường cho nhà ở/địa điểm.

Verse 24

वटे च जीर्णप्राकारे खास्यहृत्कक्षजत्रुणि तालौ शङ्खे गले मूर्ध्नि चिवुके नाभिपादयोः

Lại nữa, (sự nhiễm hại) ở vùng vaṭa (bẹn/háng) và nơi sẹo cũ; ở miệng và cổ họng, vùng tim, nách và xương đòn; trên vòm miệng, tại thái dương, ở cổ, trên đầu, ở cằm, và tại rốn cùng bàn chân.

Verse 25

दंशो ऽशुभः शुभो दूतः पुष्पहस्तः सुवाक् सुधीः लिङ्गवर्णसमानश् च शुक्लवस्त्रो ऽमलः शुचिः

Sứ giả mang dấu vết bị cắn (hay chích) là bất tường. Còn sứ giả cát tường là người cầm hoa trong tay, nói năng tốt đẹp, có trí tuệ, tướng mạo và sắc da bình thường hài hòa, mặc y phục trắng, không vết nhơ và thanh tịnh.

Verse 26

अपद्वारगतः शस्त्री प्रमादी भूगतेक्षणः विवर्णवासाः पाशादिहस्तो गद्गदवर्णभाक्

Một người mang vũ khí đứng ở cửa không lành, dáng vẻ lơ đãng, mắt nhìn xuống đất, mặc y phục bạc màu, tay cầm thòng lọng (pāśa) hay vật tương tự, và nói giọng lắp bắp/khàn đặc—đó là một điềm dữ.

Verse 27

शुष्ककाष्ठाश्रितः खिन्नस्तिलाक्तककरांशुकः आर्द्रवासाः कृष्णरक्तपुष्पयुक्तशिरोरुहः

Người ấy nên ở gần củi khô, giữ thân tâm thuần phục và mệt nhọc do khổ hạnh; tay và y phục được bôi màu đỏ tila-alktaka (thuốc nhuộm đỏ từ mè); mặc áo quần ẩm; và cài hoa đen cùng hoa đỏ trên tóc.

Verse 28

कुचमर्दी नखच्छेदी गुदस्पृक् पादलेखकः सदंशमवलुप्तमिति ञ कण्ठशोषरुजान्त्रित इति ञ केशमुञ्ची तृणच्छेदी दुष्टा दूतास्तथैकशः

Một nữ sứ giả mà bóp ngực, cắt móng tay, chạm vào hậu môn, hoặc dùng chân cào/đánh dấu mặt đất; người có vết cắn hoặc rụng tóc từng mảng; người bị khô cổ họng, đau nhức và rối loạn ruột—kẻ ấy phải được nhận biết là sứ giả bất tường (duṣṭā). Cũng vậy, kẻ nhổ tóc hoặc cắt cỏ một cách vô cớ cũng là sứ giả điềm xấu.

Verse 29

इडान्या वा वहेद्द्वेधा यदि दूतस्य चात्मनः आभ्यां द्वाभ्यां पुष्टयास्मान् विद्यास्त्रीपुन्नपुंसकान्

Nếu iḍā-nāḍī hoặc dòng kia là piṅgalā chảy theo dạng “hai mặt” nơi sứ giả và nơi chính mình, thì từ hai dòng ấy—dựa vào các dấu hiệu về sức mạnh và sự nuôi dưỡng—cần xác định rằng tri kiến/kết quả sắp đến mang tính nữ, tính nam hay trung tính (neuter).

Verse 30

दूतः स्पृशति यद्गात्रं तस्मिन् दंशमुदाहरेत् दूताङ्घ्रिचलनं दुष्ठमुत्थितिर्निश् चला शुभा

Bất cứ chi thể nào của thân thể mà sứ giả chạm vào, thì phải nói chính chỗ ấy bị “vết cắn/vết thương”. Việc sứ giả cử động chân bồn chồn là bất tường; còn đứng dậy vững vàng, không bứt rứt, là cát tường.

Verse 31

जीवपार्श्वे शुभो दूतो दुष्टो ऽन्यत्र सम्मागतः जीवो गतागतैर् दुष्टः शुभो दूतनिवेदने

Khi sứ giả cát tường xuất hiện bên cạnh người đang sống, còn sứ giả bất tường lại gặp ở nơi khác, thì người ấy bị nhiễm điều bất tường do sự đi lại. Nhưng nếu lời tường trình/tin báo của sứ giả là cát tường, thì được xem là cát tường.

Verse 32

दूतस्य वाक् प्रदुष्टा सा पूर्वामजार्धनिन्दिता विभक्तैस्तस्य वाक्यान्तैर्विषर्निर्विषकालता

Lời nói của sứ giả có thể bị hư lệch, bị chê trách như lỗi gọi là “pūrvāmajārdha-ninditā”; và khi các đoạn kết câu bị tách chia sai, sẽ phát sinh lỗi “viṣa–nirviṣa–kālatā”, tức do phân chia và nhịp thời lời nói sai mà biến “độc” thành “không độc” (hoặc ngược lại).

Verse 33

आद्यैः स्वरैश् च काद्यश् च वर्गैर् भिन्नलिपिर्द्विधा स्वरजो वसुमान्वर्गी इतिक्षेपा च मातृका

Với các nguyên âm đầu và các nhóm bắt đầu bằng ka, chữ viết (bảng chữ cái) có hai loại. Mātṛkā (ma trận âm vị) được phân thành: “svaraja” (sinh từ nguyên âm), “vasumat” (tám phần), “vargī” (phụ âm theo nhóm), và “iti-kṣepā” (phần thêm dấu kết “iti”).

Verse 34

वाताग्नीन्द्रजलात्मानो वर्गेषु च चतुष्टयम् नपुंसकाः पञ्चमाः स्युः स्वराः शक्राम्बुयोनयः

Trong các lớp phụ âm (varga), bốn hàng đầu được định danh bởi Vāta (gió), Agni (lửa), Indra và Jala (nước). Hàng thứ năm là trung tính (napuṃsaka). Còn các nguyên âm được định danh bởi Śakra (Indra), Ambu (nước) và Yoni (nguồn gốc).

Verse 35

दुष्टौ दूतस्य वाक्पादौ वाताग्नी मध्यमो हरिः प्रशस्ता वारुणा वर्णा अतिदुष्टा नपुंसकाः

Đối với sứ giả, điềm từ lời nói và từ bàn chân là bất tường. Sắc da thiên về vāta và agni là mức trung; sắc hari (vàng xanh/nâu xanh) là tốt; sắc vāruṇa (tính thủy) cũng tốt; nhưng dáng vẻ napuṃsaka (phi nam phi nữ/không phân tính) là cực kỳ bất tường.

Verse 36

प्रस्थाने मङ्गलं वाक्यं गर्जितं मेघहस्तिनोः प्रदक्षिणं फले वृक्षे वामस्य च रुतं जितं

Lúc khởi hành, lời nói cát tường, tiếng gầm như sấm của mây và voi, dấu hiệu đi vòng phải (pradakṣiṇa), cây có quả, và tiếng kêu từ bên trái—đều được xem là điềm lành, ban thắng lợi.

Verse 37

शुभा गीतादिशब्दाः स्युरीदृशं स्यादसिद्धये अनर्थगीरथाक्रन्दो दक्षिणे विरुतं क्षुतम्

Những âm thanh cát tường như tiếng hát v.v. được xem là tốt; nhưng chính loại âm thanh ấy đôi khi cũng báo hiệu sự bất thành. Cũng vậy, lời nói vô nghĩa, tiếng than khóc, tiếng kêu nghe từ phía bên phải (phía nam), và cái hắt hơi đúng lúc ấy—đều là điềm của sự không đạt được.

Verse 38

वेश्या क्षुतो नृपः कन्या गौर्दन्ती मुरजध्वजौ क्षीराज्यदधिशङ्खाम्बु छत्रं भेरी फलं सुराः

Kỹ nữ; cái hắt hơi; một vị vua; một thiếu nữ; con bò; con voi; trống và cờ; sữa, bơ ghee, sữa chua, ốc tù và và nước; chiếc lọng; trống đại; trái cây; và rượu say—đó là những vật được kể vào các dấu điềm (nimitta) trong ngữ cảnh này.

Verse 39

तण्डुला हेम रुप्यञ्च सिद्धये ऽभिमुखा अमी सकाष्ठः सानलः कारुर्मलिनाम्बरभावभृत्

Gạo hạt, vàng và bạc—những thứ ấy nên được đặt quay mặt về phía (nghi lễ/hành giả) để đạt thành tựu (siddhi). Cũng là điềm lành: một người thợ (kāru) đến mang theo củi và lửa, lại mặc y phục lấm bẩn (tức khiêm nhường, không trang sức).

Verse 40

गलस्थटङ्गो गोमायुगृध्रोलूककपर्दिकाः तैलं कपालकार्पासा निषेधे भस्म नष्टये

Để đối trị (sự nhiễm hại/ứng dụng ác), dùng dầu nấu với galasthaṭaṅga, phân bò, kền kền, cú và kapardikā; lại kèm xương sọ và bông—đó là điều được chỉ định nhằm trừ bỏ bhasma (tro độc/hiệu lực do tro).

Verse 41

विषरोगाश् च सप्त स्युर्धातोर्धात्वन्तराप्तितः विषदंशो ललाटं यात्यतोनेत्रं ततौ सुखम् आस्याच्च वचनीनाड्यौ धातून प्राप्नोति हि क्रमात्

Các bệnh do độc được nói là có bảy, phát sinh khi chất độc đi từ mô thể (dhātu) này sang mô thể khác. Vị trí vết cắn/chỗ nhiễm độc trước hết chuyển lên trán, rồi đến mắt, và sau đó (có) sự nhẹ nhõm. Từ miệng, nó lại đến các kinh mạch của lời nói, và theo thứ tự mà tiến vào các mô thể.