Adhyaya 281

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे रसादिलक्षणं नामाशीत्यधिकद्विसततमो ऽध्यायः अथैकाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः वृक्षायुर्वेदः धन्वन्तरिर् उवाच वृक्षायुर्वेदमाख्यास्ये प्लक्षश्चोत्तरतः शुभः प्राग्वटो याम्यतस्त्वाम्र आप्ये ऽश्वत्थः कर्मेण तु

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa kết thúc chương thứ 280 mang tên “Đặc tính của các vị và những đề mục liên hệ.” Nay bắt đầu chương thứ 281: “Vṛkṣāyurveda (khoa học về sinh mệnh của cây cối).” Dhanvantari nói: “Ta sẽ giảng Vṛkṣāyurveda. Theo đúng nghi thức, cây plakṣa cát tường nên đặt ở phương Bắc; cây vaṭa ở phương Đông; cây xoài ở phương Nam; và cây aśvattha ở phương Tây (hướng về nước).”

Verse 2

दक्षिणां दिशमुत्पन्नाः समीपे कण्टकद्रुमाः उद्यानं गृहवासे स्यात् तिलान् वाप्यथ पुष्पितान्

Nếu ở gần phía Nam mọc lên các cây có gai, thì việc cư trú trong ngôi nhà ấy sẽ bị quấy nhiễu/không cát tường; vì vậy nên trồng mè (tila) hoặc các loài cây hoa (làm pháp hóa giải).

Verse 3

गृह्णीयाद्रोपयेद्वृक्षान् द्विजञ्चन्द्रं प्रपूज्य च ध्रुवाणि पञ्च वायव्यं हस्तं प्राजेशवैष्णवं

Nên lấy cây giống và trồng thành cây; rồi sau khi cung kính cúng lễ vị Bà-la-môn và Mặt Trăng, cũng nên lễ bái năm ‘điểm/tinh tú cố định’ (dhruva), phương Vāyavya (tây-bắc), sao Hasta (nguyệt tú), cùng các phương diện thần linh Prājeśa và Vaiṣṇava.

Verse 4

नक्षत्राणि तथा मूलं शस्यन्ते द्रुमरोपणे प्रवेशयेन्नदीवाहान् पुष्करिण्यान्तु कारयेत्

Đối với việc trồng cây, cả các nguyệt tú thích hợp và tình trạng của rễ đều được khuyến nghị phải xét đến. Cũng nên dẫn các dòng nước sông vào khu đất, và cho xây một hồ sen/bể chứa nước (puṣkariṇī).

Verse 5

गृहवामे इति ञ पुष्करिण्यान्त्विति पाठो न सम्यक् प्रतिभाति हस्ता मघा तथा मैत्रमाद्यं पुष्यं सवासवं जलाशयसमारम्भे वारुणञ्चोत्तरात्रयम्

Cách đọc “gṛhavāme …” không rõ ràng; dị bản “puṣkariṇyāntv …” cũng không có vẻ đúng. Để khởi công xây dựng hồ/bể chứa nước, các nguyệt tú cát tường là Hastā, Maghā, Maitra (tức Anurādhā), Uttara thứ nhất, Puṣya và nguyệt tú của Vāsava (tức Śravaṇa); ngoài ra còn chấp nhận Vāruṇa (tức Śatabhiṣaj) và ba sao ‘Uttara’ còn lại.

Verse 6

संपूज्य वरुणं विष्णुं पर्जन्यं तत् समाचरेत् अरिष्टाशोकपुन्नागशिरीषाः सप्रियङ्गवः

Sau khi cung kính phụng thờ Varuṇa, Viṣṇu và Parjanya, rồi hãy thực hành nghi lễ ấy, dùng các loài cây cát tường: ariṣṭa, aśoka, punnāga, śirīṣa, cùng với priyāṅgu.

Verse 7

अशोकः कदली जम्बुस् तथा वकुलदाडिमाः सायं प्रातस्तु घर्मर्तौ शीतकाले दिनान्तरे

Aśoka, chuối, jambu (mận/roi), cùng với vakula và lựu—vào mùa nóng thì dùng vào buổi chiều và buổi sáng; còn vào mùa lạnh thì dùng vào cuối ngày (muộn hơn trong ngày).

Verse 8

वर्षारत्रौ भुवः शोषे सेक्तव्या रोपिता द्रुमाः उत्तमं विंशतिर्हस्ता मध्यमं षोडशान्तरम्

Vào mùa mưa, và khi mặt đất trở nên khô, các cây đã trồng phải được tưới nước. Khoảng cách tốt nhất là hai mươi hasta; khoảng cách trung bình là mười sáu (hasta) giữa các cây.

Verse 9

स्थानात् स्थानान्तरं कार्यं वृक्षाणां द्वादशावरं विफलाः स्युर्घना वृक्षाः शस्त्रेणादौ हि शोधनम्

Cây nên được bứng chuyển từ nơi này sang nơi khác trong thời hạn không vượt quá mười hai (đơn vị thời gian/định lượng theo quy định). Cây mọc quá dày thường trở nên ít hoặc không kết trái; vì vậy ban đầu phải làm “tịnh hóa” bằng dụng cụ cắt—tức tỉa cành, làm thưa.

Verse 10

विडङ्गघृतपङ्काक्तान् सेचयेच्छीतवारिणा फलनाशे कुलथैश् च मासैर् मुद्गैर् यवैस्तिलैः

Khi quả bị hư hại, hãy bôi lên (cây/cành bị ảnh hưởng) một thứ hồ làm từ vidanga trộn với bơ sữa (ghee), rồi tưới bằng nước mát; đồng thời cũng dùng các vị liệu như đậu ngựa (horse-gram), đậu đen (black gram), đậu xanh (green gram), lúa mạch và mè để làm phương thuốc.

Verse 11

घृतशीतपयःसेकः फलपुष्पाय सर्वदा आविकाजशकृच्चूर्णम् यवचूर्णं तिलानि च

Để thúc đẩy cây ra quả và ra hoa luôn luôn, nên tưới cây bằng sữa bò đã để nguội pha với bơ sữa (ghee); đồng thời rắc thêm bột phân cừu/dê, bột lúa mạch và hạt mè nữa.

Verse 12

गोमांसमुदकञ्चैव सप्तरात्रं निधापयेत् उत्सेकः सर्ववृक्षाणां फलपुष्पादिवृद्धिदः

Nên ủ (hỗn hợp) thịt bò với nước trong bảy đêm; tưới các cây bằng thứ nước ấy (nước ủ lên men) sẽ làm tăng trưởng quả, hoa và các phần tương tự ở mọi loài cây.

Verse 13

मत्स्याम्भसा तु सेकेन वृद्धिर्भवति शाखिनः विडङ्गतण्डुलोपेतं मत्स्यं मांसं हि दोहदं सर्वेषामविशेषेण वृक्षाणां रोगमर्दनम्

Tưới bằng nước ngâm cá thì cây cối tăng trưởng. Cá và thịt, phối hợp với viḍaṅga và hạt gạo, tạo thành một phép bồi dưỡng gọi là ‘dohada’; không phân biệt loài, nó dập tắt bệnh tật của mọi cây.