Shloka 25

ध्रुवस्य तपः — देवमायाविघ्नाः, विष्णोर्दर्शनम्, स्तुतिः, ध्रुवस्थानप्रदानम्

Devanagari script

ततो नादान् अतीवोग्रान् राजपुत्रस्य ते पुरः मुमुचुर् दीप्तशस्त्राणि भ्रामयन्तो निशाचराः

Transliteration

tato nādān atīvogrān rājaputrasya te puraḥ mumucur dīptaśastrāṇi bhrāmayanto niśācarāḥ

Translation

پھر رات میں پھرنے والے دیو، دہکتے ہتھیار گھماتے ہوئے، شہزادے کے عین سامنے نہایت ہولناک جنگی نعرے بلند کرنے لگے۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-प्रभव)
• Form: अव्यय; क्रम/कालवाचक (then)

• नादान्: roars, loud sounds
• नादान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• अतीवोग्रान्: exceedingly fierce
• अतीवोग्रान्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अतीव (अव्यय) + उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषण

• राजपुत्रस्य: of the prince
• राजपुत्रस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; तत्पुरुषः — राज्ञः पुत्रः (king's son)

• ते: those
• ते: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम; विशेषण (referring to niśācarāḥ)

• पुरः: in front (of)
• पुरः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb of place: in front)

• मुमुचुः: released, emitted
• मुमुचुः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• दीप्तशस्त्राणि: shining weapons
• दीप्तशस्त्राणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दीप् (धातु) → दीप्त (कृदन्त) + शस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; कर्मधारयः — दीप्तानि शस्त्राणि (shining weapons)

• भ्रामयन्तः: whirling (causing to spin)
• भ्रामयन्तः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भ्रम् (धातु) → भ्रामयत् (णिच्-शतृ कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), णिच् (causative), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्तरि; विशेषण

• निशाचराः: night-roamers (demons)
• निशाचराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निशा (प्रातिपदिक) + चर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः — निशायां चरन्ति (night-wanderers)

Speaker

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

Parashara-Maitreya Dialogue

Speaker: Parasara

Teaching: Historical

Quality: authoritative

Characters & Entities

• Prince (rājaputra)
• Niśācarāḥ (night-roaming demons/rākṣasas)

FAQs

What is the significance of niśācaras (night-roamers) in the Vishnu Purana?

They commonly symbolize disruptive, adharma-aligned forces that threaten social order and righteous rule, prompting the defense of dharma through royal valor and divine protection.

How does Sage Parāśara frame conflict and kingship in this passage?

By depicting the prince directly confronted by terrifying cries and flashing weapons, Parāśara emphasizes the kṣatriya arena where dharma is tested and upheld amid forces that oppose lawful sovereignty.

The theological importance of Lord Vishnu in this context?

Even when Vishnu is not named in the verse, the narrative operates within the Purāṇic premise that Vishnu’s supreme governance preserves cosmic and social order, including the continuity of righteous dynasties against demonic disruption.