Shloka 9

भार्गवसर्गः, ऋषिवंशाः, वह्नयः (अग्निवंशः), पितृसृष्टिः

Devanagari script

प्रीत्यां पुलस्त्यभार्यायां दत्तोलिस् तत्सुतो ऽभवत् पूर्वजन्मनि सो ऽगस्त्यः स्मृतः स्वायंभुवे ऽन्तरे

Transliteration

prītyāṃ pulastyabhāryāyāṃ dattolis tatsuto 'bhavat pūrvajanmani so 'gastyaḥ smṛtaḥ svāyaṃbhuve 'ntare

Translation

پُلستیہ کی زوجہ پریتی سے دتّولی نام کا بیٹا پیدا ہوا۔ وہی سابقہ جنم میں سوایمبھُو منونتر کے دوران رشی اگستیہ کے طور پر یاد کیا جاتا ہے۔

Word by Word

• प्रीत्याम्: in Prīti
• प्रीत्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• पुलस्त्य-भार्यायाम्: in the wife of Pulastya
• पुलस्त्य-भार्यायाम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक) + भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पुलस्त्यस्य भार्या)

• दत्तोलिः: Dattoli (name)
• दत्तोलिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दत्तोलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्-सुतः: his son
• तत्-सुतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य सुतः)

• अभवत्: became/was born
• अभवत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• पूर्व-जन्मनि: in a former birth
• पूर्व-जन्मनि: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; कर्मधारय (पूर्वं जन्म)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Pratipadyamāna (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्मृतः: was known/remembered
• स्मृतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि/Passive past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्वायंभुवे: in the Svāyambhuva (Manvantara)
• स्वायंभुवे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वायंभुव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विशेषण (अन्तरे इत्यस्य)

• अन्तरे: in the interval/Manvantara
• अन्तरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

Speaker

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

Cosmological Context

Creation Stage: Manvantara

Manvantara: Svayambhuva

Characters & Entities

• Pulastya
• Prīti
• Dattoli
• Agastya
• Svāyambhuva Manu

FAQs

What is the significance of the Svāyambhuva Manvantara in the Vishnu Purana?

This verse situates a major sage’s identity within the first Manvantara, showing how the Purana organizes sacred history through Manu-intervals to preserve cosmic chronology and lineage.

How does Sage Parāśara explain continuity of sages across time?

By stating that Dattoli is remembered as Agastya in a former birth, Parāśara presents rishis as recurring spiritual agents whose identities and roles can span different life-cycles within the Manvantara framework.

What is the theological importance of Lord Vishnu in this context?

Even when Vishnu is not named, the Manvantara order and the regulated emergence of sages and lineages are presented as part of the divinely sustained cosmic governance upheld by the Supreme Lord.