Vamana Purana — Sukeshi's Inquiry into Dharma, Shloka 36

Sukeshi’s Inquiry into Dharma: The Seven Dvipas and the Twenty-One Hells

Devanagari script

हा हा हतो ऽसौ वरुणेन वीरो विरोचनो दानवसैन्यपालः प्रह्लाद हे जम्भकुजम्भकाद्या रक्षध्वमभ्येत्य सहान्धकेन

Transliteration

hā hā hato 'sau varuṇena vīro virocano dānavasainyapālaḥ prahlāda he jambhakujambhakādyā rakṣadhvamabhyetya sahāndhakena

Translation

“ہائے ہائے! ورُن نے اُس بہادر، دانَو لشکر کے سالار ویروچن کو قتل کر دیا۔ اے پرہلاد! اے جمبھ، کُجمبھ وغیرہ—اندھک کے ساتھ فوراً آ کر حفاظت کرو!”

Word by Word

• हा: alas!
• हा: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हा (अव्यय)
• Form: विस्मय/शोकसूचक निपात (interjection)

• हा: alas!
• हा: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हा (अव्यय)
• Form: विस्मय/शोकसूचक निपात (interjection)

• हतः: slain
• हतः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• असौ: that one/he
• असौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/असौ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वरुणेन: by Varuṇa
• वरुणेन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• वीरः: hero
• वीरः: Apposition (समाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विरोचनः: Virocana
• विरोचनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विरोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दानवसैन्यपालः: guardian/commander of the demon army
• दानवसैन्यपालः: Apposition (समाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दानव-सैन्य-पाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दानवानां सैन्यस्य पालः)

• प्रह्लाद: O Prahlāda
• प्रह्लाद: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रह्लाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचन

• हे: O!
• हे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: हे (अव्यय)
• Form: सम्बोधनसूचक निपात (vocative particle)

• जम्भकुजम्भकाद्याः: O Jambhaka, Kujambhaka and others
• जम्भकुजम्भकाद्याः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: जम्भक-उजम्भक-आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (जम्भकः च उजम्भकः च ...), ‘आद्य’ = ‘and others’

• रक्षध्वम्: protect (yourselves/it)!
• रक्षध्वम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष, बहुवचन

• अभ्येत्य: having come near/approached
• अभ्येत्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: अभि+इ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (त्वान्त/gerund); ‘having approached’

• सहान्धकेन: together with Andhaka
• सहान्धकेन: Sahakāraka (सहकारक)
• Type: Noun
• Root: सह+अन्धक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘सह’ = ‘together with’

Speakers

• Narratorial layer not specified in input (commonly Pulastya → Nārada in Vāmana Purāṇa framing
• but not asserted here)

Primary Deities

• Varuṇa

Key Themes

• Daitya–Deva Conflict
• Kṣatriya valor and downfall
• Impermanence of martial power

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "karuna", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Even great military authority (sainyapāla) collapses when opposed by daiva (divine order). The lament and urgent call to allies underscores the fragility of power rooted only in force rather than dharma.

How does this fit the Pancalakshana?

Vamśānucarita / Carita-type material: episodic narration of conflicts involving notable lineages and heroes (daitya/dānava figures) rather than cosmogenesis or dissolution.

What is the symbolic significance?

Varuṇa’s victory can symbolize restraint and cosmic law (ṛta) overcoming chaotic aggression; the summoning of Prahlāda and other Asuras shows the escalation typical of Purāṇic battle cycles.