Vamana Purana — Shiva's Wedding Procession (Part 1), Shloka 23

Shiva’s Wedding Procession to Kailasa and the Marriage of Girija (Kali)

Devanagari script

गन्धमादन उवाच इमे हि ऋषयः प्राप्ताः शैलराज तवार्थिनः द्वारे स्थैताः कार्यिणस्ते तव दर्शनलालसाः

Transliteration

gandhamādana uvāca ime hi ṛṣayaḥ prāptāḥ śailarāja tavārthinaḥ dvāre sthaitāḥ kāryiṇaste tava darśanalālasāḥ

Translation

گندھمادن نے کہا—اے شیل راج! یہ رشی تمہاری طلب میں آئے ہیں۔ وہ تمہارے کام کے لیے دروازے پر کھڑے ہیں اور تمہارے دیدار کے مشتاق ہیں۔

Word by Word

• गन्धमादनः: Gandhamādana (name)
• गन्धमादनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गन्धमादन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• इमे: these
• इमे: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (demonstrative pronoun)

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• प्राप्ताः: have arrived
• प्राप्ताः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि/भूतकृत् (past participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘arrived’

• शैलराज: O king of mountains
• शैलराज: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शैल-राज (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; तत्पुरुषः (शैलानां राजा)

• तव: of you/your
• तव: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• अर्थिनः: seekers/suppliants
• अर्थिनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्थिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• द्वारे: at the door
• द्वारे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• स्थैताः: standing
• स्थैताः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (past participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘standing’

• कार्यिणः: having business/with a purpose
• कार्यिणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कार्यिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (pronoun)

• तव: your
• तव: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• दर्शनलालसाः: eager to see (you)
• दर्शनलालसाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दर्शन-लालस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (दर्शनस्य लालसाः)

Speakers

• Gandhamādana addressing the ‘king of mountains’ (context suggests a mountain-lord/ācala-īśvara figure)

Key Themes

• Darśana (audience/holy sight)
• Rishi authority
• Hospitality protocol
• Sacred space access

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Seeking ‘darśana’ is framed as a legitimate spiritual and social act: those who possess authority (rishis) are to be received without delay, and the host’s duty begins at the threshold.

How does this fit the Pancalakshana?

Ākhyāna within a mahatmya context—didactic narrative illustrating dharma (conduct toward sages) rather than sarga/pratisarga genealogical material.

What is the symbolic significance?

The ‘door’ (dvāra) operates as a liminal symbol: entry into sacred presence requires acknowledgment, humility, and proper mediation—echoing how tirthas are approached with ritual propriety.