Vamana Purana — Jabali on the Banyan Tree, Shloka 9

Jabali Bound on the Banyan Tree and Nandayanti’s Appeal at Sri-Kantha on the Yamuna

Devanagari script

तस्माच्च तमसो जातो भूतो नीलघनस्वनः तदितं गृह्यतां दैत्य तवोपयिकमात्मजम्

Transliteration

tasmācca tamaso jāto bhūto nīlaghanasvanaḥ taditaṃ gṛhyatāṃ daitya tavopayikamātmajam

Translation

اور اسی تَمَس سے ایک ایسا بھوت پیدا ہوا جس کی آواز سیاہ بادل کی گرج جیسی تھی۔ (شیو نے کہا) ‘اے دَیتیہ، اس بیٹے کو قبول کر؛ یہ تیرے لیے کارآمد ہوگا۔’

Word by Word

• तस्मात्: from that
• तस्मात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/अपादान), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय-निपातः (conjunction)

• तमसः: from darkness
• तमसः: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी/षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र—पञ्चमी (from darkness)

• जातः: born/arisen
• जातः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (Past Passive Participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• भूतः: a being/ghost
• भूतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त-प्रातिपदिक (भूत = being/ghost), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• नील-घन-स्वनः: one whose sound is like a dark cloud
• नील-घन-स्वनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नील (प्रातिपदिक) + घन (प्रातिपदिक) + स्वन (प्रातिपदिक) (समास)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः—नीलः घनः इव स्वनः यस्य सः

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• इदम्: this (very one)
• इदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तद्-इदम् युगपद् निर्देशः

• गृह्यताम्: let (him/it) be accepted/taken
• गृह्यताम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्; कर्मणि/मध्यस्थ-आज्ञा (let it be taken)

• दैत्य: O Daitya
• दैत्य: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• तव: your
• तव: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

• उपयिकम्: useful/suitable
• उपयिकम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उपयिक (प्रातिपदिक; उपयुज्-सम्बद्ध)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• आत्मजम्: son/offspring
• आत्मजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Speakers

• Narrator/primary speaker in the Andhaka cycle addressing a Daitya figure (contextually: the demon-father/recipient of the child).

Primary Deities

• Shiva (implied in Andhaka narrative arc)

Key Themes

• Birth from Tamas (darkness)
• Ominous portents in demon genealogies
• Foreshadowing of adharma and conflict

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Who is the ‘being born from Tamas’ in this verse?

Within the Andhaka-cycle, the text signals the emergence of a demonic/inauspicious figure whose very ‘voice’ is thunderous and cloud-dark—an emblem of tamasic nature. The verse functions as a narrative marker for a destructive offspring accepted into the Daitya line.

What does ‘nīlaghanasvana’ convey beyond literal thunder?

It is a poetic portent: the sound of a dark raincloud suggests overwhelming force, fear, and impending turmoil—typical Purāṇic imagery for beings aligned with tamas and adharma.

Does this verse contain any tīrtha or geographic reference typical of Vāmana Purāṇa?

No. Despite the Vāmana Purāṇa’s strong geographical orientation elsewhere, this unit is mythic-prophetic and does not name rivers, forests, or tīrthas.