Verse 10

Yogatattva

Sanskrit (Devanagari)

वारिवत्स्फुरितं तस्मिंस्तत्राहंकृतिरुत्थिता । पञ्चात्मकमभूत्पिण्डं धातुबद्धं गुणात्मकम् ॥१०॥

Padapatha (Word Split)

वारि-वत् । स्फुरितम् । तस्मिन् । तत्र । अहं-कृतिः । उत्थिता । पञ्च-आत्मकम् । अभूत् । पिण्डम् । धातु-बद्धम् । गुण-आत्मकम् ॥

IAST Transliteration

vārivat sphuritaṃ tasmiṃs tatrāhaṃkṛtir utthitā | pañcātmakam abhūt piṇḍaṃ dhātubaddhaṃ guṇātmakam ||10||

Translation

اُس (اصل) میں پانی کی مانند ایک لرزش پیدا ہوئی؛ وہیں اَہنکار کی کیفیت (اَہمکرتی) اُٹھی۔ پھر یہ مجسّم پِنڈ پانچ گونہ ہوا، دھاتُؤں کے بندھن میں مقیّد اور گُنوں سے مرکّب۔

Academic Translation

In that (principle) there was a quivering, as of water; there the I-notion (ahaṃkṛti) arose. The embodied mass (piṇḍa) became fivefold in nature, bound by the bodily constituents (dhātus) and constituted of the guṇas.

Verse Context

• Ahaṃkāra (ego-sense) and the emergence of the body-mind from prakṛti/guṇas
• Mahavakya: Indirectly supports “ahaṃ brahmāsmi” by distinguishing the arising ego/body from the underlying reality; points to disidentification from ahaṃkāra.
• Krishna Yajurveda
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka)