Paingala Upanishad 12 — Verse 12

Sanskrit (Devanagari)

शुद्धमानसः शुद्धचिद्रूपः सहिष्णुः सोऽहमस्मि सहिष्णुः सोऽहमस्मीति प्राप्ते ज्ञानेन विज्ञाने ज्ञेये परमात्मनि हृदि संस्थिते देहे लब्धशान्तिपदं गते तदा प्रभामनोबुद्धिशून्यं भवति॥१२॥

Padapatha (Word Split)

शुद्ध-मानसः । शुद्ध-चित्-रूपः । सहिष्णुः । सः । अहम् । अस्मि । सहिष्णुः । सः । अहम् । अस्मि । इति । प्राप्ते । ज्ञानेन । विज्ञाने । ज्ञेये । परम-आत्मनि । हृदि । संस्थिते । देहे । लब्ध-शान्ति-पदम् । गते । तदा । प्र-भा-मनः-बुद्धि-शून्यम् । भवति ।

IAST Transliteration

śuddha-mānasaḥ śuddha-cid-rūpaḥ sahiṣṇuḥ so'ham asmi sahiṣṇuḥ so'ham asmīti prāpte jñānena vijñāne jñeye paramātmani hṛdi saṃsthite dehe labdha-śānti-padaṃ gate tadā prabhā-mano-buddhi-śūnyaṃ bhavati ||12||

Translation

جب من پاک ہو، اور اپنی حقیقت میں خالص چِت (شعور) ہو، اور بردبار ہو—(یوں ادراک کرے) ‘میں وہی ہوں، وہ بردبار؛ میں وہی ہوں’—اور جب علم اور تحققِ علم حاصل ہو جائے، اور جب جاننے کے لائق پرماتما دل میں مستقر ہو، اور جب بدن میں شانتی (سکون) کا مقام پا لیا جائے، تب (اس حالت میں) ذہن اور بدھی کی محض جھلک بھی باقی نہیں رہتی۔

Academic Translation

With a purified mind, of the nature of pure consciousness, forbearing—(realizing) ‘I am That, the forbearing one; I am That’—when knowledge and realized insight have been attained, and when the knowable Supreme Self is established in the heart, and when, in the body, the state of peace has been obtained, then it becomes devoid of (even) the appearance of mind and intellect.

Verse Context

• Atman/Brahman realization; antaḥkaraṇa-śuddhi; mano-nāśa (cessation of mind as a limiting appearance)
• Mahavakya: Directly aligned with mahāvākya import (especially “अहं ब्रह्मास्मि / तत्त्वमसि”) through the assimilation formula “सोऽहमस्मि (so’ham asmi)” expressing identity of self and the Supreme.
• Atharva
• Chandas: Prose (gadya) with repetitive affirmation; not in a strict Vedic meter.