Verse 15

Kshurika

Sanskrit (Devanagari)

ततः कण्ठान्तरे योगी समूहन्नाडिसञ्चयम् । एकोत्तरं नाडिशतं तासां मध्ये वराः स्मृताः ॥ सुषुम्ना तु परे लीना विरजा ब्रह्मरूपिणी । इडा तिष्ठति वामेन पिङ्गला दक्षिणेन च ॥

Padapatha (Word Split)

ततः । कण्ठ-अन्तरे । योगी । समूहन् । नाडि-सञ्चयम् । एक-उत्तरम् । नाडि-शतम् । तासाम् । मध्ये । वराः । स्मृताः । सुषुम्ना । तु । परे । लीना । विरजा । ब्रह्म-रूपिणी । इडा । तिष्ठति । वामेन । पिङ्गला । दक्षिणेन । च ।

IAST Transliteration

tataḥ kaṇṭhāntare yogī samūhan nāḍisañcayam | ekottaraṃ nāḍiśataṃ tāsāṃ madhye varāḥ smṛtāḥ || suṣumnā tu pare līnā virajā brahmarūpiṇī | iḍā tiṣṭhati vāmena piṅgalā dakṣiṇena ca ||

Translation

پھر یوگی حلق کے اندر کے مقام میں ناڑیوں کے مجموعے کو سمیٹتا/جمع کرتا ہے: ناڑیوں کی تعداد ایک سو ایک ہے؛ ان میں چند کو برتر و اصلی مانا گیا ہے۔ سُشُمنَا تو برتر حقیقت میں لَین ہے—وہ بے داغ (وِراجا) اور برہمن کی صورت ہے۔ اِڑا بائیں جانب قائم ہے اور پِنگلا دائیں جانب۔

Academic Translation

Then, in the region of the throat, the yogin gathers (i.e., considers/collects) the assemblage of nāḍīs: a hundred and one nāḍīs. Among them, the excellent ones are remembered (as principal). Suṣumnā is merged in the Supreme; (she is) stainless (virajā), of the nature of Brahman. Iḍā stands on the left, and Piṅgalā on the right.

Verse Context

• Brahman/Ātman realization supported by suṣumnā-oriented inner ascent; subtle-body doctrine as soteriological aid
• Mahavakya: Indirect: suṣumnā ‘merged in the Supreme’ supports contemplative assimilation of non-duality (advaita) implied by ‘aham brahmāsmi’/‘ayam ātmā brahma’
• Atharva
• Chandas: Prose/late śloka-style (non-Vedic)