Verse 29
Akshi
सन्तोषामोदमधुरा प्रथमोदेति भूमिका ।
भूमिप्रोदितमात्रोऽन्तरमृताङ्कुरिकेव सा ॥
एषा हि परिमृष्टान्तः संन्यासा प्रसवैकभूः ।
द्वितीयां च तृतीयां च भूमिकां प्राप्नुयात्ततः ॥
श्रेष्ठा सर्वगता ह्येषा तृतीया भूमिकात्र हि ।
भवति प्रोज्झिताशेषसंकल्पकलनः पुमान् ॥
भूमिकात्रितयाभ्यासादज्ञाने क्षयमागते ।
समं सर्वत्र पश्यन्ति चतुर्थीं भूमिकां गताः ॥
अद्वैते स्थैर्यमायाते द्वैते च प्रशमं गते ।
पश्यन्ति स्वप्नवल्लोकं चतुर्थीं भूमिकां गताः ॥२७-३१॥
सन्तोष-आमोदमधुरा । प्रथमा । उदेति । भूमिका ।
भूमि-प्रोदित-मात्रः । अन्तरम् । अमृत-अङ्कुरिका-इव । सा ।
एषा । हि । परिमृष्ट-अन्तः । संन्यासः । प्रसव-एक-भूः ।
द्वितीयाम् । च । तृतीयाम् । च । भूमिकाम् । प्राप्नुयात् । ततः ।
श्रेष्ठा । सर्व-गता । हि । एषा । तृतीया । भूमिका । अत्र । हि ।
भवति । प्रोज्झित-अशेष-संकल्प-कलनः । पुमान् ।
भूमिका-त्रितय-अभ्यासात् । अज्ञाने । क्षयम् । आगते ।
समम् । सर्वत्र । पश्यन्ति । चतुर्थीम् । भूमिकाम् । गताः ।
अद्वैते । स्थैर्यम् । आयाते । द्वैते । च । प्रशमम् । गते ।
पश्यन्ति । स्वप्न-वत् । लोकम् । चतुर्थीम् । भूमिकाम् । गताः ।
santoṣāmodamadhurā prathamodeti bhūmikā |
bhūmiprodītamātro 'ntaramṛtāṅkurikeva sā ||
eṣā hi parimṛṣṭāntaḥ saṃnyāsā prasavaikabhūḥ |
dvitīyāṃ ca tṛtīyāṃ ca bhūmikāṃ prāpnuyāttataḥ ||
śreṣṭhā sarvagatā hyeṣā tṛtīyā bhūmikātra hi |
bhavati projjhitāśeṣasaṅkalpakalanaḥ pumān ||
bhūmikātritayābhyāsād ajñāne kṣayamāgate |
samaṃ sarvatra paśyanti caturthīṃ bhūmikāṃ gatāḥ ||
advaita sthairy amāyāte dvaite ca praśamaṃ gate |
paśyanti svapnavallokaṃ caturthīṃ bhūmikāṃ gatāḥ ||27–31||
قناعت اور سرور کی مٹھاس سے پہلی بھومیکا ظاہر ہوتی ہے؛ وہ زمین سے ابھی ابھی نکلے ہوئے امرت کے انکر کی مانند باطن میں جاگتی ہے۔ یہی وہ سنیاس ہے جس کا انجام (مقصد) چھو لیا گیا ہے؛ اعلیٰ ادراک کی پیدائش کے لیے یہی واحد بنیاد ہے۔ اس کے بعد سالک دوسری اور تیسری بھومیکا حاصل کرے۔ یہاں تیسری بھومیکا افضل اور ہمہ گیر ہے؛ اس میں انسان تمام سنکلپوں کی بناوٹ کو پوری طرح ترک کر دیتا ہے۔ تین بھومیکاؤں کے अभ्यास سے جب جہالت مٹ جائے، تو چوتھی بھومیکا والے ہر جگہ برابری دیکھتے ہیں۔ جب اَدویت میں ثبات آ جائے اور دَویت سکون پا جائے، تو چوتھی بھومیکا والے دنیا کو خواب کی طرح دیکھتے ہیں۔
The first stage arises, sweet with contentment and delight; it is like a sprout of immortality, with only a small interval since it has emerged from the ground. This indeed is renunciation whose end has been well-touched; it is the sole ground for the birth (of higher realization). Thereafter one should attain the second and the third stages. Here the third stage is excellent and all-pervading; in it a person becomes one whose construction of all intentions (saṅkalpas) has been entirely cast off. By practice of the three stages, when ignorance has come to destruction, those who have reached the fourth stage see equality everywhere. When steadiness in non-duality has come, and duality has gone to quiescence, those who have reached the fourth stage see the world as if a dream.