Previous Verse
Next Verse

Verse 3

Akshamalika

यदस्याऽन्तरं सूत्रं तद्ब्रह्म । यद्दक्षपार्श्वे तच्छैवम् । यद्वामे तद्वैष्णवम् । यन्मुखं सा सरस्वती । यत्पुच्छं सा गायत्री । यत्सुषिरं सा विद्या । या ग्रन्थिः सा प्रकृतिः । ये स्वरास्ते धवलाः । ये स्पर्शास्ते पीताः । ये परास्ते रक्ताः ॥३॥

यत् । अस्याः । अन्तरम् । सूत्रम् । तत् । ब्रह्म । यत् । दक्ष-पार्श्वे । तत् । शैवम् । यत् । वामे । तत् । वैष्णवम् । यत् । मुखम् । सा । सरस्वती । यत् । पुच्छम् । सा । गायत्री । यत् । सुषिरम् । सा । विद्या । या । ग्रन्थिः । सा । प्रकृतिः । ये । स्वराः । ते । धवलाः । ये । स्पर्शाः । ते । पीताः । ये । पराः । ते । रक्ताः ॥३॥

yad asyāntaraṃ sūtraṃ tad brahma | yad dakṣapārśve tac chaivam | yad vāme tad vaiṣṇavam | yan mukhaṃ sā sarasvatī | yat pucchaṃ sā gāyatrī | yat suṣiraṃ sā vidyā | yā granthiḥ sā prakṛtiḥ | ye svarās te dhavalāḥ | ye sparśās te pītāḥ | ye parās te raktāḥ ||3||

اس کا اندرونی سُوتر ہی برہمن ہے۔ دائیں جانب شَیَو ہے؛ بائیں جانب ویشنو ہے۔ اس کا ‘مُنہ’ سرسوتی ہے؛ اس کی ‘پُچھ’ گایتری ہے۔ اس کا سوراخ (سُشِر) وِدیا ہے؛ اس کی گِرہ پرکرتی ہے۔ سُوَر (حروفِ علت) سفید ہیں؛ سپرش حروف پیلے ہیں؛ اور باقی حروف سرخ ہیں۔”॥۳॥

That inner thread of it is Brahman. That on the right side is Śaiva; that on the left is Vaiṣṇava. Its ‘mouth’ is Sarasvatī; its ‘tail’ is Gāyatrī. Its hole (aperture) is Vidyā. Its knot is Prakṛti. The vowels are white; the consonantal contacts (sparśa letters) are yellow; the remaining (letters) are red.

Brahman and Prakṛti; nāda/śabda as vidyā; integration of sectarian deities within a Brahman-centered upāsanāMahavakya: Indirect: ‘inner thread is Brahman’ aligns contemplatively with nondual import of “ayam ātmā brahma,” using a ritual object as nididhyāsana support.AtharvaAtharva-veda (late/para-Upaniṣad tradition; specific śākhā not securely attested) ShakhaChandas: Prose