Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

Devanagari script

ततः प्रोत्साहितः सर्वैर्दानवैः स महाबलः । प्रस्थितः शत्रुनाशाय महेन्द्रभवनं प्रति

Transliteration

tataḥ protsāhitaḥ sarvairdānavaiḥ sa mahābalaḥ | prasthitaḥ śatrunāśāya mahendrabhavanaṃ prati

Translation

پھر سب دانَووں کے اُکسانے پر وہ عظیم قوت والا اپنے دشمنوں کے ناس کے لیے مہندر (اِندر) کے بھون کی طرف روانہ ہوا۔

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अपादान/क्रमवाचक-अव्यय (thereupon/then)

• प्रोत्साहितः: encouraged, urged on
• प्रोत्साहितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र-उत्-√सह् (धातु) → प्रोत्साहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (कर्तृ-विशेषण)

• सर्वैः: by all
• सर्वैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (दानवैः इति विशेषण/सम्बन्ध)

• दानवैः: by the Dānavas
• दानवैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महाबलः: mighty, of great strength
• महाबलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महा + बल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः कर्मधारय (महद् बलं यस्य = very strong)

• प्रस्थितः: set out, departed
• प्रस्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र-√स्था (धातु) → प्रस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (गमनक्रियायाः भावः)

• शत्रुनाशाय: for the destruction of the enemy
• शत्रुनाशाय: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: शत्रु + नाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (शत्रूणां नाशाय = for the destruction of enemies)

• महेन्द्रभवनम्: the abode of Mahendra (Indra)
• महेन्द्रभवनम्: Karma (Goal as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महेन्द्र + भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (महेन्द्रस्य भवनम् = Indra's abode)

• प्रति: towards
• प्रति: Adhikarana (Direction/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: उपसर्गसदृश-अव्यय/प्रत्ययार्थ (preposition: towards)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in the provided excerpt)

Visual Art Cues

Scene: A colossal asura-hero, surrounded by dānavas, is urged forward; banners and weapons rise as he advances toward Indra’s radiant celestial city.

Characters & Entities

• Dānavas
• Mahendra (Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Incitement and group pressure can drive even the mighty into destructive aims; dharma emphasizes discernment over impulsive aggression.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse points to Mahendra’s celestial abode as a narrative destination; it does not explicitly glorify a terrestrial tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.