Shloka 92

रुद्राक्ष-माहात्म्य

Rudrākṣa Māhātmya — The Greatness of Rudraksha

Devanagari script

तत्सर्वं च समाख्यातं यत्पृष्टं हि मुनीश्वर । भस्मरुद्रा क्षमाहात्म्यं सर्वकामसमृद्धिदम्

Transliteration

tatsarvaṃ ca samākhyātaṃ yatpṛṣṭaṃ hi munīśvara | bhasmarudrā kṣamāhātmyaṃ sarvakāmasamṛddhidam

Translation

اے مُنیوں کے سردار! جو کچھ آپ نے پوچھا تھا وہ سب میں نے پوری طرح بیان کر دیا—مقدّس بھسم، رودراکْش اور درگزر (کْشما) کی عظمت، جو ہر جائز خواہش کی تکمیل اور خوشحالی عطا کرتی ہے۔

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (adjective) तत्-शब्दस्य

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• समाख्यातम्: has been explained
• समाख्यातम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘अभिहितम्/कथितम्’

• यत्: which
• यत्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• पृष्टम्: asked
• पृष्टम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Verb
• Root: प्र-छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘यत्’ इत्यस्य विशेषणम्

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अवधान/हेतु-भाव (indeed/for)

• मुनीश्वर: O lord of sages
• मुनीश्वर: Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
• Type: Noun
• Root: मुनि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुष-समास (मुनिनाम् ईश्वरः)

• भस्मरुद्राक्षमा-हात्म्यम्: the greatness of ash, rudrākṣa, and forgiveness
• भस्मरुद्राक्षमा-हात्म्यम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: भस्म + रुद्राक्ष + क्षमा + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भस्म-रुद्राक्ष-क्षमायाः माहात्म्यम्)

• सर्वकामसमृद्धिदम्: granting prosperity of all desired things
• सर्वकामसमृद्धिदम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + काम + समृद्धि + द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः (सर्वकामानां समृद्धिं ददाति इति) ‘माहात्म्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Mahadeva

Mantra Metadata

Type: stotra

Characters & Entities

• Rudra (Shiva)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It concludes a teaching by affirming that bhasma (Tripuṇḍra), Rudrākṣa, and kṣamā (forgiveness) are not merely outer acts but Shaiva disciplines that purify the devotee and support grace-oriented progress toward Shiva.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Bhasma and Rudrākṣa are classic identifiers and aids of Saguna Shiva worship—used while performing Linga-pūjā, japa, and daily devotion—while forgiveness protects the sanctity of worship by dissolving ego, anger, and karmic friction.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Adopt Shaiva sādhana: wear Rudrākṣa for japa, apply Tripuṇḍra bhasma with reverence, and cultivate kṣamā as a daily vow—especially during vrata days like Mahāśivarātri.