Shloka 1

Pārthiva-Śiva-liṅga Saṃkhyā-vidhāna

Enumeration and Procedure of Earthen Liṅga Worship

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । सूत सूत महाभाग व्यासशिष्य नमोस्तु ते । सम्यगुक्तं त्वया तात पार्थिवार्चाविधानकम्

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | sūta sūta mahābhāga vyāsaśiṣya namostu te | samyaguktaṃ tvayā tāta pārthivārcāvidhānakam

Translation

رِشیوں نے کہا— اے سوت، اے نہایت بختور سوت! اے ویاس کے شاگرد، تمہیں نمسکار۔ اے عزیز تات، تم نے پارتھیوارچا (مٹی کے لِنگ کی پوجا) کی विधی درست طور پر بیان کی ہے۔

Word by Word

• ऋषयः: the sages
• ऋषयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

• सूत: O Sūta
• सूत: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• सूत: O Sūta
• सूत: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; पुनरुक्ति (repetition for emphasis)

• महाभाग: O greatly fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महā (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारयः (महान् भागः यस्य)

• व्यास-शिष्य: O disciple of Vyāsa
• व्यास-शिष्य: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक) + शिष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (व्यासस्य शिष्यः)

• नमः: salutation
• नमः: Karma (कर्म/उपहार)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नमस्कारार्थ पद

• अस्तु: let there be
• अस्तु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया/चतुर्थी (2nd/4th), एकवचन; सर्वनाम; अत्र चतुर्थी (dative) अधिकयुक्ता

• सम्यक्: properly/well
• सम्यक्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण अव्यय (adverb)

• उक्तम्: spoken/said
• उक्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृत् (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘said’

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr-karana (कर्ता-करण/agent in passive)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (सर्वनाम), तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• तात: O dear one/son
• तात: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• पार्थिव-अर्चा-विधानकम्: the procedure for earthen (clay) worship
• पार्थिव-अर्चा-विधानकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक) + अर्चा (प्रातिपदिक) + विधानक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (पार्थिवायाः अर्चायाः विधानकम्)

Speaker

The sages (Ṛṣis) at Naimiṣāraṇya

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Paśupatinātha

Characters & Entities

• Suta
• Vyasa

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It establishes the authority of the teaching by showing the sages’ reverence for Sūta and their acceptance that the worship-method (vidhi) has been correctly transmitted—an important Shaiva Siddhanta emphasis on right practice guided by an authentic lineage.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By praising the “pārthiva-arcā-vidhāna,” the sages affirm Saguna worship of Śiva through a tangible Liṅga—specifically an earthen/clay Liṅga—where devotion is focused through form while aiming at Śiva’s supreme reality.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The verse points to the practice of Pārthiva Liṅga pūjā (worship of a clay Liṅga) performed according to proper procedure; it implies disciplined, scripture-aligned worship rather than improvised ritual.