Shloka 41

सामान्यतो नरकगतिवर्णनम्

General Description of the Course of Hell / Naraka-gati

Devanagari script

सुतीक्ष्णं चरितास्ते हि कर्कशासु शिलासु च । आस्फाल्य शतशः पापाः पच्यंते तृणवत्ततः

Transliteration

sutīkṣṇaṃ caritāste hi karkaśāsu śilāsu ca | āsphālya śataśaḥ pāpāḥ pacyaṃte tṛṇavattataḥ

Translation

نہایت تیز اور کھردرے پتھروں پر چلنے اور بار بار بدن کو پٹخنے سے سینکڑوں گناہ خشک گھاس کی طرح ‘پک’ کر جل جاتے ہیں؛ اس تپسیا سے میل کچیل جلد مٹتی ہے۔

Word by Word

• सुतीक्ष्णम्: very sharp (pain/torment)
• सुतीक्ष्णम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु + तीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारयः (अत्यन्तं तीक्ष्णम्); क्रियाविशेषणवत् (चरिताः इत्यस्य कर्म/विषयः)

• चरिताः: have experienced / have undergone
• चरिताः: Kriyā (क्रिया-भावः/विधेयः)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु) → चरित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘ते’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम् (they have undergone/experienced)

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः (emphatic/causal particle: ‘indeed/for’)

• कर्कशासु: on harsh
• कर्कशासु: Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
• Type: Adjective
• Root: कर्कश (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; विशेषणम् (शिलासु)

• शिलासु: on stones
• शिलासु: Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: शिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; अधिकरणम्

• च: and
• च: Sambandha (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• आस्फाल्य: having dashed/struck (them)
• आस्फाल्य: Kriyā (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + स्फल्/स्फाल् (धातु) → आस्फाल्य (क्त्वा/ल्यप्)
• Form: अव्ययभाव-क्त्वान्त (ल्यप्) कृदन्त; पूर्वकालिक-क्रिया (having dashed/struck repeatedly)

• शतशः: hundreds of times
• शतशः: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: शतशस् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb: ‘by hundreds, hundreds of times’)

• पापाः: sinners / the sinful ones
• पापाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• पच्यन्ते: are cooked/tormented
• पच्यन्ते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पच् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; आत्मनेपदम् (passive-like sense: ‘are cooked/tormented’)

• तृणवत्: like grass
• तृणवत्: Kriyā-viśeṣaṇa (उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: तृण (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: अव्ययम्; उपमानार्थक-क्रियाविशेषणम् (like grass)

• ततः: then/thereafter
• ततः: Sambandha (क्रम/अनन्तरता)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; तदर्थ-निपातः (thereupon/then/from that)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Paśupatinātha

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that intense tapas (austerity) can rapidly exhaust pāpa (sin) and mala (impurity), weakening pāśa (bondage) so the soul (paśu) becomes fit for Shiva’s grace (pati-anugraha), a key Shaiva Siddhanta emphasis.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Such bodily discipline is presented as a preparatory purification; when paired with Saguna Shiva worship—Linga-pūjā, mantra-japa, and devotion—the mind becomes steady and receptive, making worship fruitful rather than merely external.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The verse points to tapas as purification; in practical Shiva Purana practice this is best harmonized with Panchakshara japa (Om Namaḥ Śivāya), Tripuṇḍra (bhasma) dhāraṇa, and Rudrākṣa—gentler disciplines that burn impurities without self-harm.