Shloka 34

Durgama’s Seizure of the Vedas and the Gods’ Refuge in Yogamāyā (दुर्गमकृतवेदनाशः—योगमायाशरणगमनम्)

Devanagari script

देवा ऊचुः । अस्मदर्थं त्वया रूपमनन्ताक्षिमयं धृतम् । मुनयः कीर्तयिष्यन्ति शताक्षीन्त्वामतोऽम्बिके

Transliteration

devā ūcuḥ | asmadarthaṃ tvayā rūpamanantākṣimayaṃ dhṛtam | munayaḥ kīrtayiṣyanti śatākṣīntvāmato'mbike

Translation

دیوتاؤں نے کہا—ہماری خاطر تم نے بے شمار آنکھوں سے بنا یہ روپ دھارا ہے؛ لہٰذا، اے امبیکا، رشی اب سے تمہیں ‘شَتاکشی’—سو آنکھوں والی دیوی—کہہ کر کیرتن کریں گے۔

Word by Word

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vac (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• अस्मदर्थम्: for our sake
• अस्मदर्थम्: Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (अस्माकम् अर्थः/अर्थम्)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीय-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• रूपम्: a form
• रूपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: rūpa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अनन्ताक्षिमयम्: consisting of infinite eyes
• अनन्ताक्षिमयम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ananta (प्रातिपदिक) + akṣi (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक/प्रत्ययान्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘रूपम्’ इत्यस्य; समासः—तत्पुरुषः (अनन्तानि अक्षीणि यस्मिन्/अक्षिमयम् = ‘made of eyes’)

• धृतम्: assumed/born(e)
• धृतम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: dhṛ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘धृतम्’ = ‘has been assumed/borne’

• मुनयः: sages
• मुनयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: muni (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन

• कीर्तयिष्यन्ति: will praise/proclaim
• कीर्तयिष्यन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: kīrt (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• शताक्षीम्: Śatākṣī (the hundred-eyed one)
• शताक्षीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: śatākṣī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; संबोधनार्थे स्तुतिनाम

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीय-पुरुष-सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अतः: therefore
• अतः: Hetu (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: ataḥ (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), हेतौ/तस्मात्-अर्थे

• अम्बिके: O Ambikā (Mother Goddess)
• अम्बिके: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ambikā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

The Devas (gods)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Gaurī

Role: protective

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Parvati
• Ambika
• Devas
• Sages (Munis)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It affirms the Mother’s compassionate, protective intervention: she takes a manifest (saguṇa) form for the welfare of the devas, and that salvific act becomes the basis of her sacred name and remembrance (kīrtana), a key Shaiva-Siddhanta means for grace (anugraha).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In Shaiva tradition, devotion to Śiva is inseparable from reverence to Śakti. This verse highlights saguṇa worship—recognizing divine forms and names (like Śatākṣī/Ambikā) that aid devotees; such bhakti naturally supports Linga-upāsanā as the central emblem of Pati (Śiva) with Śakti ever-present.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is nāma-kīrtana and dhyāna: meditate on Ambikā as all-seeing (anantākṣī) and praise her as Śatākṣī, aligning one’s mind with divine vigilance and protection; this can be paired with daily “Om Namaḥ Śivāya” japa in a Shaiva household practice.