Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

भैरवावतारवर्णनम् (Bhairavāvatāra-varṇanam) — “Description of the Descent/Manifestation of Bhairava”

ऋग्वेद उवाच । यदन्तस्स्थानि भूतानि यतस्सर्व्वम्प्रवर्त्तते । यदाहुः परमन्तत्त्वं स रुद्रस्त्वेक एव हि

ṛgveda uvāca | yadantassthāni bhūtāni yatassarvvampravarttate | yadāhuḥ paramantattvaṃ sa rudrastveka eva hi

رِگ وید نے کہا—جس کے اندر تمام بھوت (مخلوقات) قائم ہیں، جس سے سارا جگت جاری ہوتا ہے، اور جسے اہلِ معرفت پرم تَتْو کہتے ہیں—وہی ایک رُدر ہے، بے شک وہی واحد۔

ऋग्वेदःthe Ṛgveda
ऋग्वेदः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋग्वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (ऋचां वेदः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
यत्that which
यत्:
Adhikarana (अधिकरण/Reference)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; सम्बन्धसूचकं (relative pronoun)
अन्तःस्थानिsituated within
अन्तःस्थानि:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्तः-स्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; अव्ययीभाव-समासः (अन्तः + स्थ)
भूतानिbeings
भूतानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन
यतःfrom which
यतः:
Apadana (अपादान/Source)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (relative adverb); अर्थः—‘यस्मात्/यतः’ (from which/whence)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
प्रवर्ततेproceeds/comes forth
प्रवर्तते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; उपसर्गः—प्र
यत्that which
यत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; सम्बन्धसूचकं
आहुःthey call/say
आहुः:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
परम्supreme
परम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; ‘तत्त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्
तत्त्वम्principle/reality
तत्त्वम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
सःhe/that
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (emphatic/contrastive particle)
एकःone
एकः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; ‘रुद्रः’ इत्यस्य विशेषणम्
एवalone/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (restrictive particle)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक-निपात (for/indeed)

Ṛgveda (personified Veda praising Rudra)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Rudra

Mantra: यदन्तस्स्थानि भूतानि यतस्सर्व्वम्प्रवर्त्तते । यदाहुः परमन्तत्त्वं स रुद्रस्त्वेक एव हि

Type: stotra

Role: creative

R
Rudra
S
Shiva

FAQs

It identifies Rudra (Śiva) as the one supreme tattva—both the inner support of all beings and the source from which the cosmos functions—guiding the seeker to single-pointed devotion and realization of Pati, the Highest.

Though Rudra is declared the supreme Reality (parama-tattva), devotees approach Him through Saguna forms—especially the Śiva-liṅga—as a concrete focus for worship that leads the mind toward the One who pervades all within.

Meditate on Rudra as the indwelling Lord (antar-yāmin) while repeating the Pañcākṣarī—“Om Namaḥ Śivāya”—and perform liṅga-pūjā with bhakti, aligning the mind to the one source from which all arises.