Shloka 29

Droṇācārya’s Tapas and the Manifestation of Śiva: The Birth-Grant of Aśvatthāmā (अश्वत्थामा-अवतार-प्रसङ्गः)

Devanagari script

तच्छ्रुत्वा कृष्णवचनं पार्थस्स्मृत्वा शिवं हृदि । स्पृष्ट्वापस्तं । प्रणम्याशु चिक्षेपास्त्रन्ततो मुने

Transliteration

tacchrutvā kṛṣṇavacanaṃ pārthassmṛtvā śivaṃ hṛdi | spṛṣṭvāpastaṃ | praṇamyāśu cikṣepāstrantato mune

Translation

کرشن کے کلام کو سن کر پارتھ نے دل میں بھگوان شِو کا سمرن کیا۔ آبِ تطہیر کو چھو کر پاک ہوا اور سجدۂ تعظیم کر کے، اے مُنی، فوراً وہ استر چلا دیا۔

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (कृष्णवचनम् इत्यस्य निर्देशः)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriyā (क्रिया—पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वान्त)
• Form: अव्ययकृदन्त—क्त्वा (Gerund), पूर्वकाल

• कृष्ण-वचनम्: Krishna’s words
• कृष्ण-वचनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक) + वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पार्थः: Pārtha (Arjuna)
• पार्थः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्मृत्वा: having remembered
• स्मृत्वा: Kriyā (क्रिया—पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) → स्मृत्वा (क्त्वान्त)
• Form: अव्ययकृदन्त—क्त्वा (Gerund), पूर्वकाल

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हृदि: in (his) heart
• हृदि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन

• स्पृष्ट्वा: having touched
• स्पृष्ट्वा: Kriyā (क्रिया—पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्पृश् (धातु) → स्पृष्ट्वा (क्त्वान्त)
• Form: अव्ययकृदन्त—क्त्वा (Gerund), पूर्वकाल

• अपस्तम्: water
• अपस्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (अपः/जलम्—water)

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Kriyā (क्रिया—पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-नम् (धातु) → प्रणम्य (ल्यप्)
• Form: अव्ययकृदन्त—ल्यप् (Gerund), पूर्वकाल

• आशु: quickly
• आशु: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: अव्यय—क्रियाविशेषण (adverb)

• चिक्षेप: he cast/threw
• चिक्षेप: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षिप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• अस्त्रम्: the weapon
• अस्त्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय—देश/कालवाचक (ablatival adverb: then/from there)

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Suta Goswami (narrating to the sages of Naimisharanya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Paśupatinātha

Shakti Dimension

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva
• Krishna
• Arjuna

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that right action becomes spiritually aligned when preceded by inner remembrance of Śiva (hṛdi smaraṇa), purification, and humble surrender—placing Pati (Śiva) at the center of one’s resolve.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Though no Liṅga is named here, the sequence mirrors Saguna-Śiva worship: mental recollection, ritual purity (touching water), and pranāma—showing that devotion to Śiva’s personal form supports dharmic action.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice hṛdaya-dhyāna (remembering Śiva in the heart), followed by simple śauca like ācamana (purifying with water) and pranāma before beginning any important japa, vrata, or duty.