Shiva Purana — Kotirudra Samhita, Shloka 100

Śiva-nāma-sahasraka-kathana

The Recital/Teaching of the Thousand Names of Śiva

Devanagari script

पूर्णः पूरयिता पुण्यः सुकुमारः सुलोचनः । सन्मार्गमप्रियो धूर्त्तः पुण्यकीर्तिरनामयः

Transliteration

pūrṇaḥ pūrayitā puṇyaḥ sukumāraḥ sulocanaḥ | sanmārgamapriyo dhūrttaḥ puṇyakīrtiranāmayaḥ

Translation

وہ کامل ہے، مرادیں پوری کرنے والا، پاکیزہ و پُنّیہ سوروپ؛ نرم خو اور خوش چشم۔ جو سَنمارگ سے ہٹے ہوں اُن کے لیے نامانوس، مایا کو بھی فریب دینے والا؛ اس کی کیرتی پُنّیہ بخش ہے اور وہ بے مرض ہے۔

Word by Word

• पूर्णः: complete
• पूर्णः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (कृदन्त; √पॄ/√पॢ धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (past participle: ‘filled/complete’)

• पूरयिता: fulfiller
• पूरयिता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पूरयितृ (कृदन्त; √पॄ धातु, णिच्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-तृन्/तृच्-प्रत्यय (agent noun: ‘one who fills/fulfils’)

• पुण्यः: holy/meritorious
• पुण्यः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• सुकुमारः: very delicate/gentle
• सुकुमारः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (‘very’ + ‘tender/delicate’)

• सुलोचनः: beautiful-eyed
• सुलोचनः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (‘good’ + ‘eyes’)

• सत्-मार्गम्-अप्रियः: unfriendly to the righteous path
• सत्-मार्गम्-अप्रियः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + मार्ग (प्रातिपदिक) + अप्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सन्मार्गे अप्रियः / सन्मार्गस्य अप्रियः—‘one who is not dear to the good path’, i.e., opposed to the righteous path)

• धूर्त्तः: cunning/rogue
• धूर्त्तः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धूर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• पुण्य-कीर्तिः: holy fame
• पुण्य-कीर्तिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + कीर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (‘holy’ fame)

• अनामयः: disease-free/healthy
• अनामयः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनामय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासार्थ (‘without disease’)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra Metadata

Type: stotra

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

This verse praises Shiva as Pati—the complete and faultless Lord—whose grace fulfills the devotee’s highest good, purifies karma, and leads beyond affliction toward liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

These epithets function as a stuti used in Saguna worship: the devotee approaches Shiva through name and form (often the Jyotirlinga), while recognizing His transcendence as the Perfect One beyond worldly grasp.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice Shiva-nāma-japa (especially with the Panchakshara, “Om Namaḥ Śivāya”) and recite such stutis before a Linga/Jyotirlinga with bhakti, cultivating purity (puṇya) and freedom from inner “disease” (anāmaya).