Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

रामेश्वरलिङ्गप्रादुर्भावः

The Manifestation/Origin of the Rāmeśvara Liṅga

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वानरास्तत्र ह्यधावंत दिशो दश । नीत्वा जलं च ते प्रोचुः प्रणिपत्य पुरः स्थिताः

sūta uvāca | tacchrutvā vānarāstatra hyadhāvaṃta diśo daśa | nītvā jalaṃ ca te procuḥ praṇipatya puraḥ sthitāḥ

سوت نے کہا—یہ سن کر وہاں کے وانر دسوں سمتوں میں دوڑ پڑے۔ پانی لے آئے اور سجدہ کر کے سامنے کھڑے ہو کر عرض کیا۔

सूतःSūta
सूतः:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom), एकवचन (sg)
उवाचsaid
उवाच:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तत्that
तत्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Acc), एकवचन; श्रुत्वा इत्यस्य कर्म
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main verb)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वा)
Formकृदन्त-अव्यय (gerund/क्त्वान्त), पूर्वक्रिया (having heard)
वानराःthe monkeys
वानराः:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom), बहुवचन (pl)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (there)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चयार्थ/हेत्वर्थ (indeed/for)
अधावन्ran
अधावन्:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ+धाव् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन (pl)
दिशःdirections
दिशः:
कर्म (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (fem), द्वितीया (Acc), बहुवचन (pl)
दशten
दश:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदशन्/दश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral), अव्ययवत्/विशेषणरूपेण; दिशः इति विशेषण (ten)
नीत्वाhaving brought
नीत्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनी (धातु) → नीत्वा (क्त्वा)
Formकृदन्त-अव्यय (gerund/क्त्वान्त), पूर्वक्रिया (having brought)
जलम्water
जलम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Acc), एकवचन (sg)
and
:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (and)
तेthey
ते:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom), बहुवचन (pl)
प्रोचुःsaid, reported
प्रोचुः:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन (pl)
प्रणिपत्यhaving prostrated
प्रणिपत्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootप्र+नि+पत् (धातु) → प्रणिपत्य (क्त्वा/ल्यप्)
Formकृदन्त-अव्यय (gerund), पूर्वक्रिया (having bowed down)
पुरःin front
पुरः:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय, देशवाचक (adverb: in front)
स्थिताःstood
स्थिताः:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom), बहुवचन (pl); कर्तरि-प्रयोगे (as adjectival predicate: having stood)

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Umāpati

S
Suta
V
Vanaras

FAQs

It highlights bhakti expressed as prompt, disciplined service—hearing a command, acting swiftly, and returning with humility (praṇipāta). In Shaiva thought, such surrendered action purifies the pashu (bound soul) and aligns it toward Pati (Shiva).

Bringing water directly evokes jala-abhisheka, a central act of Saguna Shiva worship through the Linga. The verse models the devotional attitude: offering with reverence and reporting one’s service without ego.

A practical takeaway is to perform water-offering (abhisheka) to Shiva with a bowed, prayerful mind, accompanied by remembrance of the Panchakshara mantra—“Om Namaḥ Śivāya”—as an act of humble seva.