Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

प्रणवार्थपद्धतिवर्णनम्

Methodical Explanation of the Meaning of Praṇava/Om

गुरुभक्ताय शान्ताय मदर्थे योगभागिने । ममाज्ञामतिलंघ्यैतद्यो ददाति विमूढधीः

gurubhaktāya śāntāya madarthe yogabhāgine | mamājñāmatilaṃghyaitadyo dadāti vimūḍhadhīḥ

جو گرو بھکت، طبعاً پُرسکون اور میرے لیے یوگ کا حق دار ہے—اسے میری آگیا کی خلاف ورزی کرکے یہ (گُہیہ اُپدیش) جو گمراہ عقل والا دیتا ہے…

gurubhaktāyato a guru-devotee
gurubhaktāya:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootguru+bhakta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Dative (चतुर्थी), Singular (एकवचन); Tatpuruṣa: guru-bhakta ‘devotee of the guru’
śāntāyato the peaceful one
śāntāya:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśānta (प्रातिपदिक; √śam उपशमे)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Dative (चतुर्थी), Singular (एकवचन)
madarthefor my sake
madarthe:
Adhikaraṇa (अधिकरण) / Purpose-locative
TypeNoun
Rootmad+artha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (सप्तमी), Singular (एकवचन); Tatpuruṣa: mad-artha ‘my purpose/for my sake’
yogabhāgineto one who partakes in yoga
yogabhāgine:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyoga+bhāgin (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Dative (चतुर्थी), Singular (एकवचन); Tatpuruṣa: yoga-bhāgin ‘one who has a share in yoga/one devoted to yoga’
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive (षष्ठी), Singular (एकवचन)
ājñāmcommand
ājñām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootājñā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (द्वितीया), Singular (एकवचन)
atilaṅghyahaving transgressed
atilaṅghya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootati+laṅghya (कृदन्त; √laṅgh उल्लङ्घने)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा-प्रत्यय; ल्यप्): ‘having transgressed/overstepped’; with prefix ati-
etatthis (teaching/thing)
etat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootetat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया), Singular (एकवचन)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन)
dadātigives
dadāti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dā (धातु)
FormPresent tense (लट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
vimūḍhadhīḥa deluded-minded person
vimūḍhadhīḥ:
Karta (कर्ता) (apposition to yaḥ)
TypeNoun
Rootvi+mūḍha+dhī (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन); Karmadhāraya: vimūḍhā dhīḥ yasya saḥ ‘one whose intellect is deluded’

Lord Shiva

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

S
Shiva
G
Guru

FAQs

The verse stresses adhikāra (spiritual eligibility): Shaiva teachings are to be entrusted only to the Guru-devoted, शांत (self-controlled), and sincerely Yoga-oriented seeker, because transmission without discernment violates Shiva’s ordinance and harms both teacher and recipient.

In Saguna Shiva worship, guidance comes through proper initiation and disciplined practice under a Guru. This verse reinforces that Linga-upāsanā and Shaiva yoga are not merely information, but sacred sādhanā to be given only within Shiva’s prescribed boundaries.

It implies Guru-centered sādhanā: receiving mantra and Yoga instruction through authorized initiation, maintaining śānti (inner restraint), and practicing Shiva-oriented meditation (often centered on japa of the Panchākṣarī, “Om Namaḥ Śivāya”), rather than casual or unauthorized teaching.