Shloka 67

शिवध्यानपूजनवर्णनम्

Description of Śiva Meditation and Worship

Devanagari script

नीलोत्पलदलप्रख्याञ्चन्द्रार्धकृतशेखराम् । अतिवृत्तघनोत्तुंगस्निग्धपीनपयोधराम्

Transliteration

nīlotpaladalaprakhyāñcandrārdhakṛtaśekharām | ativṛttaghanottuṃgasnigdhapīnapayodharām

Translation

وہ نیلے کنول کی پنکھڑی جیسی رنگت سے دمکتی تھی، اور اس کے سر کے زیور میں ہلالِ چاند سجا تھا؛ اس کے پستان بلند، بھرے، گھنے، چمکدار اور گول تھے۔

Word by Word

• नील-उत्पल-दल-प्रख्याम्: resembling a blue-lotus petal
• नील-उत्पल-दल-प्रख्याम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: नील (प्रातिपदिक) + उत्पल (प्रातिपदिक) + दल (प्रातिपदिक) + प्रख्या (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (नीलोत्पलदलस्य प्रख्या/सदृशी), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• चन्द्र-अर्ध-कृत-शेखराम्: wearing the half-moon as a crest
• चन्द्र-अर्ध-कृत-शेखराम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक) + अर्ध (प्रातिपदिक) + कृत (कृदन्त; √कृ) + शेखर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (चन्द्रार्धं कृतं शेखरं यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अति-वृत्त-घन-उत्तुङ्ग-स्निग्ध-पीन-पयोधराम्: with very round, dense, high, glossy, full breasts
• अति-वृत्त-घन-उत्तुङ्ग-स्निग्ध-पीन-पयोधराम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: अति (अव्यय/उपसर्गसदृश) + वृत्त (प्रातिपदिक) + घन (प्रातिपदिक) + उत्तुङ्ग (प्रातिपदिक) + स्निग्ध (प्रातिपदिक) + पीन (प्रातिपदिक) + पयोधर (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-कर्मधारय (अतिवृत्ताः घनाः उत्तुङ्गाः स्निग्धाः पीनाः पयोधराः यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Vāmadeva

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Parvati
• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse presents the auspicious, perceivable (saguṇa) manifestation of the Divine Mother, showing how devotees approach the transcendent through sacred form—Shakti revered as inseparable from Shiva.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By describing Parvati’s sacred attributes, the text supports saguṇa-bhakti alongside Linga-worship: form, symbols, and beauty become aids for devotion, concentration, and reverence toward Shiva-Shakti unity.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Use this imagery for dhyāna (visual meditation) on Shiva-Shakti; combine with japa of the Panchakshara mantra “Om Namaḥ Śivāya” to steady the mind in devotional contemplation.