Shloka 34

Ekādaśāhna-vidhiḥ (The Rite Prescribed for the Eleventh Day): Maṇḍala-racanā, Āvāhana, Mudrā, and Ativāhika-devatā Pūjā

Devanagari script

परमात्मन इत्येवं प्रोच्य प्रार्थ्यं च तान्यतिः । श्रद्धया चरणन्तेषां कुर्य्याद्याथार्थ्यमादरात्

Transliteration

paramātmana ityevaṃ procya prārthyaṃ ca tānyatiḥ | śraddhayā caraṇanteṣāṃ kuryyādyāthārthyamādarāt

Translation

یوں انہیں پرماتما کا سوروپ کہہ کر، یتی کو جو کچھ طلب و مطلوب ہے اس کی بھی تلقین کرنی چاہیے۔ شردھا اور ادب کے ساتھ، جو پرمیشور کے چرنوں میں پناہ لیتے ہیں اُن کے بارے میں صحیح تاتپر्य بیان کرے۔

Word by Word

• परमात्मनः: of the Supreme Self
• परमात्मनः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: परमात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-समाप्तिसूचक अव्यय

• एवम्: in this way
• एवम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb: thus/in this manner)

• प्रोच्य: having said
• प्रोच्य: Kriya (क्रिया-अनुबन्ध)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (gerund/absolutive); ‘प्रोच्य’ = ‘प्रोच्य’ (having said)

• प्रार्थ्यम्: to be requested / should be prayed for
• प्रार्थ्यम्: Kriya (क्रिया/विधेय)
• Type: Verb
• Root: प्र + अर्थ् (धातु) / प्रार्थ्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive: to be requested); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (contextually: ‘should be requested’)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• तान्: them
• तान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• यतिः: the ascetic
• यतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• श्रद्धया: with faith
• श्रद्धया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• चरण-अन्तेषाम्: of those at (his) feet / of the foot-end (i.e., devotees)
• चरण-अन्तेषाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चरण (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चरणानाम् अन्ते येषाम्/चरणान्तः)

• कुर्यात्: should do
• कुर्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• याथार्थ्यम्: truthfulness, correctness
• याथार्थ्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: याथार्थ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आदरात्: out of respect
• आदरात्: Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: आदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It emphasizes that true instruction must point seekers toward the Supreme Self (Shiva as Pati) and clearly teach the authentic path for those who take refuge at His feet—faithfully and without distortion.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Refuge at Shiva’s feet is commonly practiced through Saguna upasana—Linga worship, mantra, and devotion—while the teaching clarifies that the ultimate reality reached through such worship is the Paramatman.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A disciplined practice of śraddhā-filled devotion and contemplation—seeking what is truly to be sought (Shiva-realization), supported by regular Shiva worship and sincere surrender (śaraṇāgati).