Shloka 18

सीताया यशोधर्मविचारः

Sita’s Counsel on Honor, Rescue-Strategy, and Hanuman’s Reassurance

Devanagari script

तस्य विक्रमसम्पन्नास्सत्त्ववन्तो महाबलाः।मन स्सङ्कल्पसम्पाता निदेशे हरयः स्थिताः।।।।

Transliteration

tasya vikramasampannāḥ sattvavanto mahābalāḥ | manaḥsaṅkalpasampātā nideśe harayaḥ sthitāḥ ||

Translation

اُس کے حکم کے تحت بندر موجود ہیں—پرाकرم سے آراستہ، سَتّو والے، مہابلی—جو من کے سنکلپ کی سی تیزی سے جھپٹ پڑتے ہیں۔

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive), एकवचन

• विक्रमसम्पन्नाः: endowed with prowess
• विक्रमसम्पन्नाः: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: विक्रम-सम्पन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् हरयः; समासः: तत्पुरुष (विक्रमेन सम्पन्नाः = endowed with prowess)

• सत्त्ववन्तः: possessing strength/valor
• सत्त्ववन्तः: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: सत्त्ववत् (प्रातिपदिक; मतुप्)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् हरयः

• महाबलाः: very strong
• महाबलाः: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: महा-बल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् हरयः; समासः: कर्मधारय (महद् बलम् येषाम्)

• मनःसङ्कल्पसम्पाताः: swift as thought
• मनःसङ्कल्पसम्पाताः: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: मनस्-सङ्कल्प-सम्पात (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् हरयः; समासः: तत्पुरुष (मनसः सङ्कल्पस्य इव सम्पातः = having the speed of thought)

• निदेशे: under command
• निदेशे: अधिकरण (Location/condition)
• Type: Noun
• Root: निदेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• हरयः: monkeys
• हरयः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• स्थिताः: stand/are stationed
• स्थिताः: क्रिया/विधेय (Predicate)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि प्रयोगे (stative)

Context

'Mighty, powerful and tough monkeys who have the speed of thought are under the command of Sugriva.

Characters & Entities

• Sugrīva
• Vānara-s (monkey hosts)
• Sītā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is disciplined service under rightful leadership: the vānara forces stand ready to act for a just mission, showing coordinated duty rather than selfish impulse.

What is the narrative situation?

Hanumān describes the readiness and extraordinary capability of Sugrīva’s forces to reassure Sītā of imminent help.

Which character virtue is emphasized?

Śaurya and niyama (valor and disciplined obedience): strength is coupled with readiness to follow command for a righteous goal.